Bośnia i Hercegowina

       Artykuł - Bośnia i Hercegowina - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Suplement
Łotwa
Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.
Śląsk Austriacki
Śląsk Austriacki (niem. Österreichisch Schlesien, oficjalnie Herzogtum Ober- und Niederschlesien[1], Księstwo Górnego i Dolnego Śląska lub w skrócie Herzogtum Schlesien[2], Księstwo Śląska) – prowincja utworzona w 1742 roku z pozostałej w monarchii Habsburgów części Śląska: Księstwa Cieszyńskiego, państw stanowych: bielskiego, frydeckiego, frysztackiego, bogumińskiego, Niemiecka Lutynia oraz części dawnych księstw opawskiego, karniowskiego i nyskiego.
Željko Komšić
Željko Komšić (ur. 20 stycznia 1964 w Sarajewie) – bośniacki polityk, Chorwat. Wybrany 1 października 2006 na jednego z trojga członków prezydencji Bośni i Hercegowiny. Przewodniczący Prezydium Republiki Bośni i Hercegowiny od 6 lipca 2007 do 6 marca 2008 oraz ponownie od 6 lipca 2009.
.ba
.ba - krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Bośni i Hercegowiny, działa od 1996 roku i jest administrowana przez Uniwersyteckie Centrum Teleinformacji.
Albania
Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.
Andora
Andora, Księstwo Andory (katal. Principat d'Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə], hiszp. Principado de Andorra, franc. Principauté d'Andorre), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (katal. Les Valls d'Andorra)[2] – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.
Armenia
Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
Bałkany
Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).
Belgia
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.
Białoruś
Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie[3] Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Белоруссия, Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
Bikameralizm
Bikameralizm – element ustroju politycznego, polegający na istnieniu w parlamencie danego państwa dwóch izb: niższej i wyższej, które zazwyczaj różnią się między sobą sposobem wyboru członków, ich liczbą i kompetencjami.
Bośnia
Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.
Powiązane hasła:
Łotwa, Śląsk Austriacki, Świadkowie Jehowy, Żelazo, Željko Komšić, .ba, 5 kwietnia, Albania, Andora, Armenia, Austria, Austro-Węgry, Azbest, Azerbejdżan, Bałkany, Banja Luka, Belgia, Białoruś, Bikameralizm, Bośnia, Bośniacy, Bułgaria, Chorwaci, Chorwacja, Cynk, Cypr, Czarnogóra, Czechy, Dania, Dolar amerykański, Domena najwyższego poziomu, Drina, Dystrykt Brczko, Dziennik (czasopismo), Energetyka, Estonia, Europa, Federacja, Federacja Bośni i Hercegowiny, Finlandia, Fiume, Flaga Bośni i Hercegowiny, Francja, Górnictwo, Góry Dynarskie, Gęstość zaludnienia, Galicja, Gazeta, Geografia Bośni i Hercegowiny, Gibraltar, Gospodarka leśna, Grecja, Gruzja, Guernsey, Halit, Haris Silajdžić, Herb Bośni i Hercegowiny, Hercegowina, Historia Bośni i Hercegowiny, Hiszpania, Holandia, Hymn Bośni i Hercegowiny, Hymn państwowy, ISO 3166-1, Inicjatywa Środkowoeuropejska, Irlandia, Islam, Islandia, Istria, Izrael, Język angielski, Język bośniacki, Język chorwacki, Język serbski, Język urzędowy, Jan Mayen, Japonia, Jednostka monetarna, Jersey, Judaizm, Jugosławia, Kanada, Katolicyzm, Kazachstan, Kirgistan, Klimat, Klimat śródziemnomorski, Klimat kontynentalny, Kod telefoniczny, Konstytucja, Kosowo, Kotlina, Kotlina Panońska, Królestwo Dalmacji, Królestwo Węgier, Kraj koronny, Księstwo Bukowiny, Księstwo Krainy, Liczba ludności, Liechtenstein, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Ludobójstwo, Luksemburg, Macedonia, Maglić (szczyt), Malta, Margrabstwo Moraw, Marka zamienna (jednostka monetarna), Meksyk, Międzynarodowy kod samochodowy, Miasta Bośni i Hercegowiny, Miroslav Lajčák, Mołdawia, Monako, Morze Adriatyckie, Morze Czarne, Mostar, N.p.m., Naddniestrze, Narodowość, Nebojša Radmanović, Neretwa, Neum, Niemcy, Niepodległość, Nikola Špirić, Norwegia, Ołów, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Półwysep Bałkański, Państwa Europy, Państwa nieuznawane, Park Narodowy Sutjeska, Park narodowy, Parlament, Partia Akcji Demokratycznej, Piramidy w Bośni, Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny, Pole powierzchni, Polska, Portugalia, Prawosławie, Premierzy Bośni i Hercegowiny, Produkt krajowy brutto, Protestantyzm, Przedlitawia, Przewodniczący Prezydium Republiki Bośni i Hercegowiny, Rada Europy, Radio, Religia, Republika, Republika Serbska, Republika federalna, Rolnictwo, Rosja, Rozpad Jugosławii, Rumunia, Rząd, Słowacja, Słowenia, San Marino, Sarajewo, Sawa (rzeka), Serbia, Serbowie, Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii, Stany Zjednoczone, Stolica, Stolica Apostolska, Strefa czasowa, Svalbard, Sztorm, Szwajcaria, Szwecja, Tadżykistan, Telewizja, Terytorium zależne, Trójjedyne Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji, Triest, Turcja, Turkmenistan, Tuzla, Układ z Dayton, Ukraina, Uniwersalny czas koordynowany, Ustrój polityczny, Ustrój polityczny Bośni i Hercegowiny, Uzbekistan, Vorarlberg, Węgiel brunatny, Węgry, Władca, Włochy, Watykan, Wielka Brytania, Wielkie Księstwo Krakowskie, Wielkie Księstwo Siedmiogrodu, Wikisłownik, Wojna, Wojna domowa, Wojna w Bośni, Wysoki Przedstawiciel dla Bośni i Hercegowiny, Wyspa Man, Wyspy Owcze, Zalitawia, Zenica, Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1984,
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина

Bośnia i Hercegowina
Flaga Bośni i Hercegowiny
Herb Bośni i Hercegowiny
Flaga Bośni i Hercegowiny Herb Bośni i Hercegowiny
Hymn: Intermeco
Położenie Bośni i Hercegowiny
Język urzędowy bośniacki, chorwacki, serbski
Stolica Sarajewo
Ustrój polityczny republika federacyjna
władca prezydencja kolektywna:
Haris Silajdžić (Bośniak)
Nebojša Radmanović (Serb)
Željko Komšić1 (Chorwat)
Szef rządu premier Nikola Špirić
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
124. na świecie
51 129 km²
~0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narodowości
120. na świecie
4 552 000
86 osób/km²
Bośniacy (45%), Serbowie (39%), Chorwaci (15%)
PKB (2008)
 • całkowite 
 • na osobę

14,8 mld USD
7624 USD
Jednostka monetarna marka zamienna (BAM)
Niepodległość od Jugosławii
5 kwietnia 1992
Religia dominująca Islam
Strefa czasowa UTC +1 - zima
UTC +2 - lato
Kod ISO 3166 BA/BIH/070
Domena internetowa .ba
Kod samochodowy BIH
Kod telefoniczny +387
Mapa Bośni i Hercegowiny
1 - przewodniczący

Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.


Spis treści

  • 1 Geografia
    • 1.1 Położenie geograficzne
    • 1.2 Warunki naturalne
    • 1.3 Klimat
    • 1.4 Miasta
    • 1.5 Wody
    • 1.6 Obszary chronione
    • 1.7 Krainy historyczne
  • 2 Ustrój polityczny
    • 2.1 Podział administracyjny
  • 3 Historia
  • 4 Demografia
  • 5 Religie
  • 6 Gospodarka
  • 7 Kultura
    • 7.1 Radio i telewizja
    • 7.2 Prasa
  • 8 Zobacz też
  • 9 Przypisy
  • 10 Linki do innych stron:

Geografia

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Bośni i Hercegowiny.

Położenie geograficzne

Bośnia i Hercegowina położona jest w zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego. Łączna długość granic wynosi 1459 km. Państwo to graniczy z Chorwacją (922 km) , Serbią (295 km) i Czarnogórą (225 km). Ma bardzo ograniczony dostęp do morza, wybrzeże ma zaledwie 17 km długości.

Warunki naturalne

Bośnia i Hercegowina jest krajem górzystym. Większość terytorium stanowią Alpy Dynarskie, tylko w północno-wschodniej części tego kraju znajduje się niewielka część Niziny Panońskiej. Blisko 90% jej obszaru znajduje się powyżej 200 m n.p.m. Liczne pasma górskie obejmujące Plješvicę, Grmeč, Klekovaca, Vitorog, Cincar i Radušę biegną z północnego zachodu na południowy wschód. Góry Dynarskie zbudowane są przeważnie z wapieni, dolomitów, łupków i piaskowców. Są to góry młode powstałe w orogenezie alpejskiej.

  • Najwyższy punkt: Maglić 2386 m n.p.m.
  • Najniższy punkt: Morze Adriatyckie 0 m

Klimat

Bośnia i Hercegowina leży w strefie klimatu przejściowego między klimatem kontynentalnym, a śródziemnomorskim. W zimie temperatury są bardzo niskie oraz występują częste wiatry, powodujące sztormy. Z kolei lata są upalne, przy czym z reguły na południu kraju występują wyższe temperatury.

Miasta

Information icon.svg Osobny artykuł: Lista miast w Bośni i Hercegowinie.

Większe miasta: Sarajewo (stolica), Banja Luka, Zenica, Tuzla, Mostar. Pozostałe miasta w osobnym artykule miasta Bośni i Hercegowiny.

Jedyny kurort morski Bośni i Hercegowiny nosi nazwę Neum.

Wody

Information icon.svg Osobny artykuł: Lista rzek w Bośni i Hercegowinie.

Do największych rzek Bośni i Hercegowiny należą: Sawa, Neretwa i Drina. Większość rzek ma swoje zlewisko w Morzu Czarnym, tylko nieliczne uchodzą do Adriatyku. Na terenie kraju występuje kilak dużych jezior, które zostały sztucznie utworzone przez człowieka.

Obszary chronione

W Bośni i Hercegowinie utworzono 2 parki narodowe: Park Narodowy Kozara i Park Narodowy Sutjeska.

Krainy historyczne

Na państwo składają się dwie historyczne krainy: Bośnia, która zajmuje 2/3 powierzchni kraju oraz Hercegowina, która obejmuje 1/3 powierzchni. Granice między tymi dwoma krainami nie są ściśle określone.

Ustrój polityczny

Information icon.svg Osobny artykuł: Ustrój polityczny Bośni i Hercegowiny.

Bośnia i Hercegowina jest republiką federacyjną, według konstytucji z 1995 r. składającą się z Federacji Muzułmańsko-Chorwackiej i Republiki Serbskiej. Funkcje głowy państwa pełni 3-osobowe Prezydium Republiki, złożone z przedstawicieli trzech głównych grup etnicznych: muzułmańskiej, chorwackiej i serbskiej, wybieranym w wyborach powszechnych na kadencję 4-letnią. Na jego czele stoi przewodniczący, zmieniający się rotacyjnie co 8 miesięcy. Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu - Skupsztiny, złożonego z Izby Narodowych Reprezentantów (42 posłów) i izby Narodów (15 posłów). Prezydium Republiki mianuje rząd centralny, którego kierownictwo należy do 2 współpremierów. Federacja Muzułmańsko-Chorwacka i Republika Serbska mają własne parlamenty i rządy.

Do głównych partii politycznych Bośni i Hercegowiny należą: Chorwacka Demokratyczna Unia Bośni i Hercegowiny, Muzułmańska Bośniacka Organizacja, Partia Akcji Demokratycznej, Serbska Partia Demokratyczna i Koalicja Socjalistyczna.

Podział administracyjny

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny.

Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch głównych części składowych, którymi są Federacja Bośni i Hercegowiny i Republika Serbska. Na terenie obydwu tych części leży Dystrykt Brczko, pozostający pod kontrolą międzynarodową.

Od pewnego czasu skonfliktowani politycy Bośni i Hercegowiny albo grożą proklamowaniem niepodległości Republiki Serbskiej lub jej oderwaniu w celu przyłączenia jej do Serbii. Z drugiej strony, inni z nich wskazują na niekorzystną dla kraju dynamikę polityczną w wyniku jej zaistnienia lub rzekome zbrodnie popełnione przeciwko Bośniakom w imieniu Wielkiej Serbii czy utworzenia Republiki Serbskiej (ludobójstwo), po czym działają na rzecz zlikwidowania tego tworu administracyjnego. 12 października 2008, wypowiedź Miroslava Lajčáka, Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i Hercegowiny, w Sarajewie, już po wyborach samorządowych w tym kraju, wskazała zdecydowanie, że Republika Serbska ani nie zaniknie, ani nie oderwie się od Bośni i Hercegowiny[1]

Historia

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Bośni i Hercegowiny.
Information icon.svg Osobny artykuł: Rozpad Jugosławii.
Socjalistyczna Republika Bośni i Hercegowiny

Bośnia i Hercegowina uzyskała niepodległość w referendum 1992, ale Serbowie zbojkotowali wyniki głosowania i utworzyli własne państwo - Republikę Serbską ze stolicą w Banja Luce. Bośnia ma bardzo mały dostęp do Morza Adriatyckiego (20 km)[2]. Stolica znajduje się w Sarajewie. W kraju odbywały się także Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1984 r. na terenie miasta Sarajewo. W tym czasie Bośnia i Hercegowina wchodziła w skład Jugosławii.


Demografia

Struktura etniczna Bośni i Hercegowiny (2006)

      Bośniacy

      Chorwaci

      Serbowie

Bośnię i Hercegowinę zamieszkuje obecnie 4 550 000 mieszkańców.[3]Główne skupiska ludności znajdują się w dolinach rzek i kotlinach śródgórskich. Do najważniejszych grup etnicznych zamieszkujących kraj należą: Bośniacy - 48%, Serbowie - 37% i Chorwaci - 14%. Trwająca trzy lata wojna domowa doprowadziła do ogromnych strat ludnościowych i gruntownych zmian etnicznych w strukturze etnicznej kraju.[4] Przyrost naturalny wynosi 0,5‰, a średnia długość życia dla mężczyzn: 74 lata, a kobiet: 82 lata. średnia gęstość zaludnienia to 76 osób na km². W miastach mieszka 44% ludności[5].

Religie

  • 1961:
    • prawosławni (43%),
    • muzułmanie (26%),
    • katolicy (22%),
    • pozostali (9%)
  • Po wojnie:
    • muzułmanie (40%),
    • prawosławni (31%),
    • katolicy (15%),
    • pozostali (14%)
  • 2005:
    • muzułmanie (60,06%),
    • prawosławni (17,62%),
    • katolicy (17,15%),
    • protestanci (0,09%),
    • Świadkowie Jehowy (0,06%),
    • judaizm (0,01%).

Gospodarka

Największe znaczenie w gospodarce Bośni i Hercegowiny mają: leśnictwo, górnictwo i energetyka. Na terenie Bośni i Hercegowiny znajdują się eksploatowane złoża: rudy żelaza, węgla brunatnego, soli kamiennej, rud cynku i ołowiu oraz azbestu. Komunikacja jest słabo rozwinięta, a największe znaczenie ma kolej.

PKB na 1 mieszkańca: 7624 USD (2008)

Kultura

Information icon.svg Osobny artykuł: Kultura Bośni i Hercegowiny.

Radio i telewizja

W Bośni i Hercegowinie są w większości kontrolowane przez 3 partie: Partię Akcji Demokratycznej, Chorwacką Wspólnotę Demokratyczną w Bośni i Hercegowinie i Serbską Partię Demokratyczną. Działalność radia i telewizji nadzorują 2 instytucje: Serbskie Radio i Telewizja (SRT), w której 1997 nastąpił rozłam programowy między studiem w Pale i studiem w Banja Luce, oraz Radio-Televizija Bosne-Hercegovine (RTV). Radio (działające od 1945) nadaje 4 programy w językach: serbskim, chorwackim i bośniackim, telewizja (założona 1969) – 2 programy, w tych samych językach. Ponadto, zgodnie z duchem porozumienia z Dayton, w Bośni i Hercegowinie działa kilka lokalnych, niezależnych stacji radiowych i telewizyjnych: kompanie telewizyjne Hajat (Sarajewo) i Zetel (Zenica) oraz utworzone 1996 wraz ze stacjami RTV w Mostarze i Tuzli – TVIN-TV International Network. W Bośni i Hercegowinie działa też Chorwackie Radio Herceg-Bosna, z siedzibą w Mostarze oraz Serbskie Radio Banja Luka, założone 1997, jako niezależne radio powstałe w wyniku rozłamu w SRT.

Prasa

Większość gazet w Bośni i Hercegowinie przestała się ukazywać w czasie wojny od 1992 do 1995. Jedynie poranny sarajewski dziennik "Oslobodjenje", założony w 1943, jest wydawany nieprzerwanie. W 1998 osiągnął nakład 56 tysięcy egzemplarzy. Ponadto ukazują się: dziennik "Vecernje novine", założony w 1964, w nakładzie 15 tysięcy egzemplarzy,"Glas srpski", rządowy dziennik Republiki Serbskiej, nakład 1900 egzemplarzy oraz niezależny chorwacki dziennik "Horyzont", założony w 1996, ukazujący się w Mostarze. Wśród czasopism najważniejszym jest ilustrowany tygodnik "Svijet", wychodzący w Sarajewie oraz "Zadrugar", tygodnik dla rolników, założony w 1945.

Zobacz też

Commons-logo.svg
Wikisłownik
Zobacz hasło Bośnia i Hercegowina w Wikisłowniku
  • Bośniacy
  • wojna w Bośni
  • piramidy w Bośni
  • Rozpad Jugosławii

Przypisy

  1. "RS neither to separate nor disappear" (ang.). W: B92.net [on-line]. 2008-10-12. [dostęp 2008-10-13].
  2. CIA - The World Factbook -- Bosnia and Herzegovina (ang.). cia.gov. [dostęp 27 października 2009].
  3. ↑ Dane CIA na rok 2007
  4. Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 2000.
  5. Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 2006.

Linki do innych stron:

  • National Monument - Muslibegovica House
  • Oficjalna strona Miasta Sarajevo

Suplement C.D.
Bałkany
Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).
Belgia
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.
Białoruś
Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie[3] Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Белоруссия, Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
Bikameralizm
Bikameralizm – element ustroju politycznego, polegający na istnieniu w parlamencie danego państwa dwóch izb: niższej i wyższej, które zazwyczaj różnią się między sobą sposobem wyboru członków, ich liczbą i kompetencjami.
Bośnia
Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.
Bośniacy
Bośniacy to naród południowosłowiański, zamieszkujący Bośnię i Hercegowinę, Muzułmanie bośniaccy, uznani za odrębny naród w 1969 przez rząd Jugosławii gł. ze względu na wyznanie i związaną z nim obyczajowość; ok. 1,9 mln, czyli około 38 % ludności BiH (1991).
Bułgaria
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
Chorwaci
Chorwaci – naród południowosłowiański, liczący około 7 mln ludzi. Zamieszkują głównie Chorwację (około 4 mln) oraz Bośnię i Hercegowinę (0,6 mln). Większe skupiska Chorwatów znajdują się też w Austrii i Serbii. Na emigracji żyje około 2,5 mln Chorwatów, głównie w USA (0,3 mln), Chile (0,3 mln), ale również w takich krajach jak Argentyna, Niemcy, Kanada, Australia, Szwecja, i Brazylia.
Chorwacja
Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.
Cypr
Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].
Czarnogóra
Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора / Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. - Republika Czarnogóry)[3] – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.
Czechy
Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i Śląska Czeskiego[3]. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.
Dania
DaniaKrólestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.
Dolar amerykański
Dolar amerykański (oficjalna nazwa - United States Dollar, międzynarodowy skrót - USD) - oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.
Domena najwyższego poziomu
Domena najwyższego poziomu (ang. TLD - Top-Level Domain) to domena internetowa powyżej której nie istnieją żadne inne domeny w systemie DNS. Są one tworzone i zarządzane przez IANA i ICANN.
Dystrykt Brczko
Dystrykt Brczko (Brčko distrikt, Брчко дистрикт ) w północnowschodniej Bośni i Hercegowinie jest jednostką terytorialną zarządzaną przez Federację Bośni i Hercegowiny i Republikę Serbską. Dystrykt znajduje się pod kontrolą międzynarodową.
Energetyka
Energetyka to dział nauki i techniki, a także gałąź przemysłu, które zajmują się przetwarzaniem dostępnych form energii na postać łatwą do wykorzystania przy zasilaniu wszelkich procesów przemysłowych, a także napędzaniu maszyn i urządzeń używanych w życiu codziennym.
Estonia
Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
Europa
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Federacja
Federacja (łac. foederatio - sprzymierzenie) - państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji), ale posiadających wspólny (federalny) rząd.
Federacja Bośni i Hercegowiny
Federacja Bośni i Hercegowiny (Federacija Bosne i Hercegovine, Федерација Босне и Херцеговине) – jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę (druga to Republika Serbska). Leży w centralnej części kraju i wzdłuż południowo-zachodniej granicy z Chorwacją. Obecny status Federacji Bośni i Hercegowiny uregulowany jest porozumieniem pokojowym z Dayton, którym zakończyła się wojna domowa w Bośni i Hercegowinie (1992-1995).
^ na górę



(C) by Polski Serwis Naukowy 1999-2010 - www.naukowy.pl dawniej: www.servis.pl)

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group



Theme w niewielkim stopniu oparty na: xandgreen created by spleen & Programosy modified v0.3 by warna