Bobrzanie - Polski Serwis Naukowy

Bobrzanie (łac. Pobarane) – plemię zachodniosłowiańskie (IX-XI wiek), prawdopodobnie niewielkie i zależne od sąsiadujących z nim Dziadoszyców (łac. Dedosizi). Swą nazwę plemię zawdzięcza rzece Bóbr, tam też szukano śladów ich siedzib. Ich istnienie było jednak kwestionowane, głównie z powodu nielicznych przekazów pisanych na ich temat. Nie wspomina o nich tzw. Geograf Bawarski z IX wieku, nie wymienia ich kronikarz niemiecki Thietmar z Merseburga. Jedyne źródło, które wymienia to plemię, to tzw. Dokument praski z 1086 roku, który podaje pierwotne granice biskupstwa praskiego z roku 973, wyliczając przy tej okazji pięć plemion śląskich: Chorwatów śląskich (zamieszkujących zapewne teren Kotliny Kłodzkiej), Ślęzan, Trzebowian, Bobrzan, Dziadoszyców. Dane archeologiczne potwierdzają, że zamieszkiwali tereny aż po Bory Dolnośląskie wzdłuż środkowego odcinka Bobru (rejon Bolesławca).

Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna - mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km².

Chorwaci śląscy (łac. Chrouati) – plemię zachodniosłowiańskie z X wieku, wzmiankowane w dokumencie biskupstwa praskiego z 1086 roku, przypuszczalnie zamieszkujące teren Kotliny Kłodzkiej) i będące odłamem Chorwatów czeskich, którzy są wspomniani nieco wcześniej. Tekst źródła brzmi: "[…] Psouane, Crouati et altera Chrouati, Zlasane, Trebouane, Poberane, Dedosizi […]" („Pszowianie, Chorwaci [czescy] i po drugiej stronie [Sudetów] Chorwaci [śląscy], Ślężanie, Trzebowianie, Bobrzanie, Dziedoszyce”). Słowo "altera" może być alternatywnie tłumaczone jako "drugie plemię" o nazwie Chorwaci, co w niewielkim stopniu zmienia interpretację. Rozłam plemienia na dwie części musiał być uwarunkowany naturalną barierą geograficzną, jaką są Sudety. Lokalizacja Chorwatów śląskich na Ziemi Kłodzkiej jest dość pospolicie przyjmowana, jednak w historiografii nie zyskała jednoznacznej i powszechnej akceptacji.

Tekst dokumentu biskupstwa praskiego z 1086 roku, odnoszący się do terenów Śląska, brzmi następująco: "Deinde ad aquilonem hi sunt termini: Psouane, Crouati et altera Chrouati, Zlasane, Trebouane, Pobarane, Dedosize usque ad mediam silvam qua Milcianorum occurrunt termini" („Stąd ku północy takie są granice: Pszowianie, Chorwaci [czescy] i po drugiej stronie [Sudetów] Chorwaci [śląscy], Ślężanie, Trzebowianie, Bobrzanie, Dziadoszyce aż do środkowego lasu, gdzie biegną granice Milczan”). Ponieważ źródło wymienia plemiona w kolejności geograficznej, niektórzy badacze (np. S. Moździoch) sugerują, że zapis źródłowy Poberane należy czytać "Poobrzanie" i odnosić do plemienia, którego siedziby znajdowały się po obu stronach rzeki Obrą na pograniczu Śląska i Wielkopolski, a nie nad rzeką Bóbr.

Dziadoszyce, Dziadoszanie, Dziadosicze – plemię słowiańskie lokalizowane na obszarze środkowego Bobru, w okolicach Szprotawy oraz Głogowa gdzie rzekomo miałby znajdować się ich gród centralny. Annały wymieniają je czterokrotnie:

Plemiona polskie - plemiona zachodniosłowiańskie z grupy plemion lechickich, które wywarły wpływ na etnogenezę oraz genotyp współczesnych Polaków[potrzebne źródło].

Należy dodać, że zwarte terytorium plemienne nad rzeką Obrą, wydzielane przez archeologów, zostało nazwane umowną nazwą "Obrzanie". Nazwa ta jest wytworem naukowym i nie może być traktowana jako realna nazwa plemienna.

Według niektórych źródeł poprzez Kwisę graniczyli na zachodzie z serbołużyckim plemieniem Żarowian.

Zobacz też

Plemiona polskie

Słowianie zachodni

Przypisy

Mały atlas historyczny, PPWK, Warszawa 1980, ISBN 83-7000-012-6, mapa 5, aut.Władysław Semkowicz

Bibliografia

Sławomir Moździoch, Społeczność plemienna Śląska w IX-X wieku, w: Śląsk około roku 1000. Materiały z sesji naukowej we Wrocławiu w dniach 14-15 maja 1999 roku, ISBN 83-910911-5-5, Wrocław 2000, PAN Oddział we Wrocławiu, s. 25-71, mapa rozmieszczenia plemion śląskich (w interpratacji Moździocha) na s. 36.

Lech A. Tyszkiewicz, Bobrzanie czy "Obrzanie"?, w: tegoż autora, Słowianie i Awarowie. Organizacja plemienna Słowian, ISBN 978-83-04-05023-5, Wrocław 2009, s. 150-154.

Przemysław Urbańczyk, Bobrzanie znad Obry?, w: Śląsk około roku 1000. Materiały z sesji naukowej we Wrocławiu w dniach 14-15 maja 1999 roku, ISBN 83-910911-5-5, Wrocław 2000, PAN Oddział we Wrocławiu, s. 261-266.

Jerzy Nalepa, Obrzanie - plemię nad Obrą w południowo-zachodniej Wielkopolsce, w: Zofia Kurnatowska (red.), Słowiańszczyzna w Europie średniowiecznej, t. 1, Wrocław 1996, s. 67-68.