Bofors 40 mm - Polski Serwis Naukowy

Bofors 40 mm Mark IC

Fińskie działo Boforsa 40 mm

Zamek polskiego działa wz. 36 w Muzeum Wojska Polskiego

Armata przeciwlotnicza Bofors 40 mm – armata przeciwlotnicza szwedzkiej firmy Bofors skonstruowana przed rozpoczęciem drugiej wojny światowej.

40 mm L/60

Opracowana została w 1933 roku w szwedzkiej firmie Bofors a następnie przyjęto uzbrojenia przez wiele krajów świata. Mimo iż konstrukcja jest już bardzo zaawansowana wiekiem, to broń ta nadal pozostaje w użyciu.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Trotyl (2,4,6-trinitrotoluen, TNT), (NO2)3C6H2CH3 – organiczny związek chemiczny, nitrozwiązek, powszechnie stosowany jako kruszący materiał wybuchowy.

Przez cały okres produkcji armata była wielokrotnie modernizowana i produkowana w rozmaitych wersjach (zależnie od daty i kraju produkcji). Armata była montowana na różnych podstawach – lądowych, morskich a także na pojazdach lądowych. Produkowana była w wersjach pojedynczych a także podwójnie i poczwórnie sprzężonych.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Użycie w Wojsku Polskim

Pierwsze polskie armaty tego typu zostały zakupione w Szwecji w 1935. Następnie podjęto produkcję licencyjną armaty w Polsce.

Działo odznaczało się dobrymi właściwościami balistycznymi i było skuteczne w walce z celami powietrznymi na pułapie do 3000 m. Przed wojną zamierzano osiągnąć stan 638 armat. Mimo braków tej armaty w armii firma SePeWe sprzedała za granicę 168 armat m.in. do Wielkiej Brytanii, Rumunii i Holandii. Trakcję dla armaty stanowił ciągnik artyleryjski C2P, który również był używany w roli siły pociągowej dla przyczep amunicyjnych oraz sprzętowych.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

We wrześniu 1939 Wojsko Polskie dysponowało 358 armatami tego typu. Pozwoliło to na sformowanie 40 czterodziałowych baterii dla dywizji piechoty, 2 czterodziałowych baterii dla brygad pancerno-motorowych, 11 dwudziałowych baterii dla brygad kawalerii oraz 81 lotniczych, wojskowych i fabrycznych plutonów składających się z 2 armat. Po klęsce wrześniowej armata ponownie trafiła do jednostek PSZ na Zachodzie m.in. 1 Dywizja Pancerna i 2 Korpus Polski.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Materiał wybuchowy to pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).

Dane taktyczno-techniczne

Data opracowania: 1936 rok

Data wejścia do służby (wybrane kraje): Wielka Brytania – 1941, USA – 1942, Niemcy – 1944

Masa działa: 462 kg (japońska wersja chłodzona powietrzem) – 528 kg (angielska wersja chłodzona wodą)

Długość działa: 369.1–378 cm

Długość lufy: 225–240 cm

Szybkostrzelność: 120 strzałów na minutę (do 160 strzałów na minutę w pozycji horyzontalnej)

Masa pocisku: 894–1002 g

Masa naboju: 2100–2221 g

Masa i rodzaj materiału wybuchowego w pocisku: 67 g TNT – 92 g heksatonalu. Pociski przeciwpancerne jednorodne – bez materiału wybuchowego

Długość pocisku: 184 mm

Długość naboju: 447–451 mm

Masa ładunku miotającego: 280–326 g

Wymiary łuski: 40x311 mm

Prędkość wylotowa pocisku: ok. 850 m/s

Żywotność lufy: 9500-10000 strzałów

Zasięg maksymalny (zależy od wersji i amunicji): do 10200 m poziomo i 7200 m pionowo

Przebijalność pancerza na dystansie 0 m: do 69 mm

Przebijalność pancerza na dystansie 2000 m: do 30 mm

Chłodzenie: wodą lub powietrzem

W WP II RP do 40 mm armaty przeciwlotniczej wz.36, stosowana była jednostka ognia (JO) licząca 200 nabojów z granatem kruszącym. JO mieściła się w 17 skrzynkach (faktycznie 204 nb), masa JO w skrzynkach: 629 kg.

Oznaczenia

Armata ta w zależności od kraju posiadała różne oznaczenia:

Prędkość wylotowa jest to prędkość, z jaką pocisk opuszcza lufę po wystrzale. Obliczana jest metodami balistyki wewnętrznej lub mierzona względem lufy.

Jednostka ognia jest to określona i ustalona ilość amunicji przydzielona na jednostkę broni, wyposażenia indywidualnego (lub grupowego), pojazdu bojowego lub zestawu rakietowego. Zazwyczaj równała się ilości jarzm amunicyjnych, pojemności taśm lub magazynków (choć nie zawsze. Definicja ta obowiązywała w Układzie Warszawskim.

Polska: Armata przeciwlotnicza 40 mm wz. 36 Bofors

Szwecja: Bofors 40 mm/60 (1.57") Model 1936

Węgry: Bofors 40 mm 36M

Niemcy: 4 cm/56 (1.57") Flak 28

Japonia: 4 cm/60 (1.57") Type 5 (Model 1945)

Wielka Brytania: 40 mm/56.3 (1.57") QF Mark I, III, IV, VIII, IX, X, XI, NI, NI/I

USA: 40 mm/56 (1.57") Mark 1, Mark 2, M1

Użytkownicy

Wśród krajów używających tej armaty można wymienić: Polskę, Szwecję, Niemcy, Japonię, Wielką Brytanię, USA, Koreę Południową, ZSRR, Holandię, Australię i wiele innych.

Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

40 mm L/70

Opracowana w 1947 wersja armaty L/60, używająca nieco lżejszego pocisku i większej łuski 40×364R.

Linki zewnętrzne

Opis działa na stronie www.1939.pl

Opis na stronie www.wojsko18-39.internetdsl.pl