Bogdan III - Polski Serwis Naukowy

Bogdan III

Bogdan III Ślepy (zwany też Jednookim), rum. Bogdan cel Chior (ur. 1478, zm. 1517) – hospodar mołdawski w latach 1504-1517 z dynastii Muszatowiczów.

Był synem i następcą hospodara Stefana Wielkiego. Już za życia ojca otrzymał od niego w zarząd południową część kraju z ośrodkiem w Bakowie. Po śmierci Stefana Wielkiego i objęciu tronu hospodarskiego próbował kontynuować politykę ojca utrzymywania niezależności i integralności kraju.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Muszatowicze (rum. Muşatin) – dynastia hospodarów Mołdawii, której przedstawiciele panowali w tym kraju z przerwami od końca XIV w. do XVII w. (kilku jego przedstawicieli zasiadło także w XVII i XVII w. na tronie Wołoszczyzny).

Wojny z Polską

Początkowo wsparcia w zamiarze uniezależnienia się do Imperium Osmańskiego szukał w Polsce, w 1505 ustępując z zajętego przez ojca kilka lat wcześniej Pokucia i planując małżeństwo z Elżbietą Jagiellonką. Gdy jednak do małżeństwa tego nie doszło z powodu zerwania przez Polaków zawartego układu, stosunki polsko-mołdawskie pogorszyły się gwałtownie i w następnych latach, gdy Bogdan związał się z Moskwą, doszło do licznych najazdów i utarczek, m. in. został pobity w pod Chocimiem przez Stanisława Chodeckiego.

Mołdawia () – państwo europejskie położone na terenach historycznej Besarabii jak i obszarów położonych na lewym brzegu Dniestru, tzw. "Naddniestrze". Graniczy z Ukrainą i Rumunią. W jej skład wchodzi także autonomiczna republika Gagauzja, gdzie językami urzędowymi są obok mołdawskiego gagauski i rosyjski, choć sami Rosjanie stanowią niewielką część ludności tego obszaru. Rdzenną ludność Gagauzji (Gagauz Yeri) (ponad 80%) stanowią Gagauzi – tureckojęzyczni prawosławni chrześcijanie.

Pokucie (ukr. Покуття, rum. Pocuţia) – kraina historyczna, leżąca nad górnym Prutem, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Nazwa pochodzi od stolicy regionu - Kut nad Czeremoszem.

Jego wojna z Polską została opisana przez Kazimierza Pułaskiego. W czasie oblężenia Lwowa w roku 1509 wojska Bogdana spaliły kościół i klasztor Bernardynów, bezskutecznie oblegał Kamieniec Podolski. Spory zakończyły się dopiero w 1510 układem, który zapewniał Mołdawii niezależność od Polski.

Wołoszczyzna (rum. Ţara Românească albo Valahia) – kraina historyczna w Rumunii, obejmująca Nizinę Wołoską, położona pomiędzy Karpatami Południowymi a dolnym Dunajem. Dzieli się na Muntenię (Multany) oraz Oltenię, położoną na prawym brzegu rzeki Aluty. Na stokach Karpat występują złoża ropy naftowej. Główne miasta to Bukareszt (stolica Rumunii), Ploeszti (główny ośrodek wydobycia ropy), Braiła (port naddunajski), Piteşti oraz Krajowa (główne miasto Oltenii).

Hospodar - tytuł książąt ruskich, w Rosji gosudar był tytułem cara. Stare słowo pochodzenia słowiańskiego (w jęz. ros. Господарь), oznaczające pana, władcę, księcia. W statutach litewskich król Zygmunt III Waza, tytułował siebie Hospodarem, w ten sam sposób szlachta na Litwie oddawała cześć królowi Najjaśniejszy Miłościwy Hospodaru Królu.

Zależność od Turcji

W późniejszym okresie kraj Bogdana dotknęło kilka najazdów tatarskich, walczył również z Wołoszczyzną. W 1513 musiał potwierdzić zwierzchnictwo tureckie nad Mołdawią, z czym wiązało się dwukrotne podwyższenie płaconego haraczu.

Następcą Bogdana został jego nieślubny syn Stefan Młody zwany Ştefăniţă, na tronie mołdawskim zasiadał też potem inny z jego nieślubnych potomków, Aleksander Lăpuşneanu.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Przypisy

Lwów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.
sander Rasszczupkin, „Kamieniec Podolski. Antemurale Christianorum”, Kamieniec Podolski 2006

Bibliografia

J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – monumentalny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (np. Śląska); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

Hospodarstwo Mołdawskie (rum. Principatul Moldovei) – państwo historyczne rozciągające się na terenie Wyżynie Mołdawskiej pomiędzy Karpatami Wschodnimi a Dniestrem, istniejące od XIV do XIX w.