Bogucice - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dzielnicy Katowic. Zapoznaj się również z: inne miejsca o tej nazwie.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Bogucicach

Litografia z XIX wieku, przedstawiająca drewniany kościół w Bogucicach

Familok obok nieczynnej Kopalni Węgla Kamiennego "Katowice" znajdujący się w Katowicach-Bogucicach, ulica Kopalniana

Katowice − Bogucice, familoki przy ul. Katowickiej

Pomnik na placu Wincentego Wajdy

Kościół w Bogucicach, rycina z XVII wieku

Herb z około 1930 roku

Bogucice (niem. Bogutschütz) – dzielnica Katowic położona około 2 km na północny wschód od centrum Katowic. Mieszka w niej 16 538 mieszkańców (2007 rok). Składa się ze starej XIX-wiecznej części oraz kilku nowych osiedli.

Grzeszny żywot Franciszka Buły – film polski w reżyserii Janusza Kidawy, zrealizowany w 1980, próbuje utrwalić w fabularnej fikcji obyczajowość polskiego Śląska.
Otto z Pilczy (Pilica) herbu Topór, określany też jako Otto z Pilczy Pilecki, Otto z Pilicy Topór, Otto Toporczyk, Otton Pilecki (ur. ok. 1340 - zm. 1384) – starosta ruski, sandomierski, wojewoda sandomierski i generał-starosta wielkopolski.

Historia dzielnicy

Wieś Bogucice została założona prawdopodobnie w XIII w. Pierwsza wzmianka pochodzi z 15 grudnia 1360, z dokumentu, w którym książę opolsko-raciborski Mikołaj II nadał Bogucice i kilka innych wsi Ottonowi z Pilicy herbu Toporczyk, wojewodzie sandomierskiemu. Bogucice wówczas zaliczały się do Ziemi Mysłowickiej. W 1480 r. od książąt opolskich przejął ziemię mysłowicką książę cieszyński Kazimierz, w którego posiadaniu była ona do 1517 r. Kolejnymi jej właścicielami byli Aleksy Turzon, Stanisław Salomon – twórca ordynacji mysłowickiej, rodzina Mieroszewskich, a wreszcie rodzina Wincklerów.

Święta Barbara, scs. Wielikomuczenica Warwara, żyjąca III wieku, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli.
Ulica Katowicka w Katowicach (do 1924 Hohenlohehütterstraße, w latach 1939−1945 Kalidestraße, w latach 1945−1990 Róży Luksemburg) − jedna z ważniejszych ulic łącząca dzielnice Bogucice i Koszutka.

W 1598 w protokole wizytacji parafii w Bogucicach pojawiła się wzmianka o cudownym obrazie w miejscowym kościele:

Bogucice zaczęły tracić swój wiejski charakter wraz z powstaniem w 1822 r. huty cynku "Fanny" i kopalni "Ferdynand". Zalążki osady przemysłowej powstały w rejonie dzisiejszych ul. Kopalnianej, ul. ks. Leopolda Markiefki i ul. Katowickiej. 1894 r. w Bogucicach wybudowano neogotycki kościół wg projektu Jackischa oraz powstał polski chór "Lutnia". W 1917 roku wznowiło ponownie działalność Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" do którego należało 180 mieszkańców. "Sokołem" w Bogucicach kierowali Antoni Wysocki, Henryk Miękina i Wiktor Kuś. W styczniu 1919 roku powstała tu silna komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W wyborach komunalnych we wrześniu 1919 roku oddano tu 5336 głosów na listy polskie spośród 8036 głosujących. W czasie I i II powstania śląskiego w Bogucicach toczyły się zacięte walki pomiędzy powstańcami śląskimi i Niemcami. W III powstaniu zginęli pochodzący z Bogucic powstańcy: Jan Krząkała i Henryk Klakus. Do lat 50. XX w. Bogucice miały charakter osady rolniczej. W miejscu Osiedla Wajdy oraz nowszej części cmentarza znajdowały się pola należące do gospodarzy oraz Bonifratrów. Gospodarze przychodzili do kościoła w strojach śląskich. Wraz z rozwojem dzielnicy i napływem nowych mieszkańców, pola zabudowywano osiedlami.

Dąbrówka Mała (niem. Klein-Dombrowka, Eichenau) – dzielnica Katowic, stolicy województwa śląskiego, położona w północno-wschodniej części miasta.
Huta Fanny − huta cynku założona w 1822 roku w Bogucicach (obecnej dzielnicy Katowic). W 1833 roku jej właścicielem został Franz von Winckler. W 1860 roku nastąpiło połączenie z pobliską hutą Franz, a kompleks nosił nazwę Fanny-Franz. Huta zakończyła działalność w 1903 roku. Jej zabudowania stały do lat 60. XX wieku. Obecnie w tym miejscu znajduje się hala widowiskowo-sportowa Spodek.

Kalendarium istotnych wydarzeń w życiu Bogucic

XIII w. – prawdopodobne założenie wsi Bogucice

15 grudnia 1360 – pierwsza wzmianka o wsi Bogucice

XVI w. – powstała szkoła parafialna przy drewnianym kościółku

1822 – rozpoczęcie budowy kopalni Ferdynand

3 maja 1823 – nadanie przez Urząd Górniczy w Brzegu Kopalni "Ferdynand" i rozpoczęcie eksploatacji w pokładzie 407/4

1858 – ksiądz Leopold Markiefka założył sierociniec

1881 – ustawienie na kolumnie przed szpitalem Ojców Bonifratrów neogotyckiej figurki Matki Boskiej z Dzieciątkiem

17 lipca 1892 – poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę neogotyckiego kościoła

25 października 1894 – konsekracja neogotyckiego kościoła pw. św. Szczepana przez biskupa wrocławskiego ks. kardynała Jerzego Koppa

założenie polskiego chóru "Lutnia"

12 września 1902 – założenie w Bogucicach Towarzystwa Śpiewaczego "Lira"

1917 – wznawia działalność Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół"

1918 – powstaje Związek Wojaków

1919 – powstaje w Bogucicach Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska

18 sierpnia 1919 – zdobycie Bogucic w I powstaniu śląskim przez oddział Tomasza Kotlorza. 3 godzinna obrona dzielnicy przed Niemcami i wycofanie się powstańców do Dąbrówki Małej oraz nieskuteczne powstańcze kontrataki w następnych dniach.

1920 – założono Towarzystwo Polek

19 sierpnia 1920 – po zaciętych walkach, zdobycie Bogucic przez powstańców w czasie II powstania śląskiego.

3 maja 1921 – zajęcie bez walki Bogucic przez powstańców Rudolfa Niemczyka w czasie III powstania śląskiego

20 czerwca 1922 – uroczyste przejęcie dzielnicy przez polską administrację

1929 – apogeum ruchu pielgrzymkowego, do Bogucic przybyło 60-70 tys. pielgrzymów

1933 – ustawienie figurki św. Barbary przy ul. Kopalnianej, prowadzącej do kopalni Katowice

15 września 1936 – przemianowanie nazwy kopalni z "Ferdynand" od 1822 r. na "Katowice"

25 października 1939 – przejęcie (od 3 września 1939 r.) kopalni od Zarządu Wojskowego przez Koncern Hermann Göring i zachowanie nazwy "Ferdynand"

1945 – powrót do nazwy kopalnia "Katowice".

27 stycznia 1945 – wyzwolenie Bogucic spod okupacji hitlerowskiej

1953 – 1956 – zmiana nazwy kopalni "Katowice" na "Stalinogród"

1959 – odsłonięcie tablicy ku czci powstańców śląskich na budynku szkoły podstawowej

29 kwietnia 1967 – otwarcie sali gimnastycznej, która połączyła SP nr 12 i SP nr 13

3 września 1973 – Szkoła Podstawowa nr 13 w Bogucicach otrzymała imię Walerego Wróblewskiego – powstańca styczniowego

1978 – zakończenie budowy Osiedla Gwiazdy

1980 – na ul. Węglanej oraz w parafialnym kościele kręcono zdjęcia do filmu "Grzeszny żywot Franciszka Buły"

1990–teraz – Festyny Bogucickie

1 września 1991 - swoją działalność w Bogucicach zaczęła SP nr 40.

1 lipca 1996 – połączenie kopalni "Katowice" z kopalnią "Kleofas", nadano jej nazwę "Katowice - Kleofas" Ruch II

Lipiec 1999 – zakończenie eksploatacji w Ruchu II "Katowice" ściana 538/1a

4 czerwca 2000 – koronacja obrazu Matki Boskiej Bogucickiej koronami papieskimi poświęconymi w 1999 r. w Gliwicach przez Jana Pawła II

14 lutego 2006 – przywrócenie Szkole Podstawowej nr 13 w Bogucicach imienia św. Barbary, jak to było przed II wojną światową

22 października 2006 – mieszkaniec Bogucic, Leszek Jęczmyk, zdobył tytuł Ślązaka roku 2006 podczas szesnastej edycji konkursu Po naszymu, czyli po śląsku

1 kwietnia 2009 – przejęcie po 70 latach przerwy, szpitala Nr 1 przez Zakon Bonifratrów pw. Aniołów Stróżów w Katowicach.

13 października 2010 – uroczyste otwarcie wyremontowanego po dwóch latach przerwy Domu Kultury "Bogucice" w roku 650-lecia dzielnicy.

2011 – w dzielnicy kręcono zdjęcia do filmu Leszka Dawida pt. „Jesteś Bogiem”, opowiadającego historię legendarnej hiphopowej grupy Paktofonika, który powstaje na podstawie scenariusza autorstwa Macieja Pisuka, pod tym samym tytułem

Walery Antoni Wróblewski (urodzony 27 grudnia 1836 r.w Żołudku, zmarł 5 sierpnia 1908 r w Ouarville) — polski działacz rewolucyjno-demokratyczny, dowódca w powstaniu styczniowym, generał Komuny Paryskiej.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)