Bogusław XIV na monecie.

Sarkofag Bogusława XIV na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie

Bogusław XIV zwany Towarzyskim (ur. 31 marca 1580 w Barth, zm. 10 marca 1637 w Szczecinie) – książę na Darłowie w latach 1606-1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617-1621 i od 1622, książę szczeciński od 28 listopada 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego. Od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów.

Życie i panowanie

Był szóstym dzieckiem, a trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów; brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i Włoch. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał Księstwem Darłowskim, początkowo wraz z bratem Jerzym, a od 1615 samodzielnie. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy – 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej na Grubenhagen. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka, 28 listopada 1620 Bogusław przejął władzę nad Księstwem Szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa, Bukowa oraz Kamień. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach 20. XVII w. wróciła na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry Rowokół. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie Filipa Juliusza, księcia wołogoskiego – koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także Księstwo Wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego.

Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej – okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące na Pomorzu doprowadzały kraj do ruiny (Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich). Mimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności księstwa. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach 30. XVII w. księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne – wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia.

W kwietniu 1633 został dotknięty częściowym paraliżem, po którym już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowia. W tym samym roku (w czerwcu) desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława de Croÿ na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał również bezskutecznie o nadanie księciu de Croÿ Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał siostrzeńcowi we władanie również hrabstwa Nowogardu i Maszewa.

Zmarł na zamku w Szczecinie, jako ostatni z rodu Gryfitów władca Pomorza Zachodniego. Na mocy sporządzonego testamentu – Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza, które zostało podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany w kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654.

Genealogia

Przypisy

Bibliografia