Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska - Polski Serwis Naukowy

Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska (ur. 19 listopada 1908 w Stanisławowie, zm. 16 grudnia 1991 we Wrocławiu) - polska fizykochemik, specjalizująca się w fizykochemii strukturalnej, spektroskopii, magnetochemii, chemii jądrowej i radiacyjnej. Współtwórczyni wrocławskiej szkoły chemii koordynacyjnej.

W 1935 jako pierwsza kobieta obroniła doktorat na Politechnice Lwowskiej. Od 1954 była profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego. członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.

Chemia radiacyjna – wg definicji IUPAC - dziedzina chemii fizycznej zajmująca się efektami chemicznymi działania promieniowania jonizującego na materię. Wg definicji IUPAC chemia radiacyjna jest dziedziną chemii jądrowej a nie fotochemii. Ta ostatnia dziedzina zajmuje się bowiem zjawiskami chemicznymi indukowanymi przez promieniowanie elektromagnetyczne nie wywołujące jonizacji materii, zaś chemia radiacyjna bada oddziaływanie materii z wysokoenergetycznym promieniowaniem α, β i γ. Z kolei w odróżnieniu od radiochemii, chemia radiacyjna bada wszelkie procesy chemiczne indukowane przez promieniowanie jonizujące, nawet jeśli nie są związane z radioaktywnością poddanej promieniowaniu materii.
Kwas siarkowy(VI) (zwycz. kwas siarkowy), H2SO4 - nieorganiczny związek chemiczny, jeden z najmocniejszych kwasów - wszystkie układy o mocy większej od kwasu siarkowego 100% nazywa się superkwasami. Bywa zwany krwią przemysłu chemicznego, ze względu na to, że używa się go w bardzo wielu kluczowych syntezach. Sole kwasu siarkowego(VI) to siarczany(VI).

Biografia

Jej ojcem był Seweryn Jeżowski, doktor praw, matką - Stefania z domu Wartanowicz, polska Ormianka.

W roku 1913 rodzina Jeżowskich przeprowadziła się do Lwowa, gdzie Bogusława ukończyła Gimnazjum Królowej Jadwigi. Później - zainspirowana sukcesem naukowym Marii Skłodowskiej-Curie, która podczas swej wizyty we Lwowie spotkała się z młodzieżą w miejscowym ratuszu - zdecydowała się wbrew rodzicom studiować chemię, jako jedna z dziesięciu dziewcząt na stu studentów tego wydziału Politechniki.

Ida Noddack, imię i nazwisko panieńskie Eva Tacke (ur. 25 lutego 1896 w Wesel - zm. 24 września 1978 w Bad Neuenahr) - chemik niemiecki, żona Waltera Noddacka.
Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Na trzecim roku studiów uzyskała tu posadę zastępcy asystenta u profesora Wiktora Jakóba. Pod jego kierunkiem zajmowała się badaniami właściwości renu, który był też potem tematem jej doktoratu. Pierwsze prace naukowe, które publikowała w latach 1931-1932, także poświęcone były temu metalowi. Jej praca dotycząca 5-wartościowej postaci tego pierwiastka, spotkała się z surową krytyką Waltera Noddacka i jego żony Idy, odkrywców renu. W roku 1939, na Kongresie Chemii w Rzymie Noddack jednak publicznie, przed 2-tysięcznym audytorium, przyznał Trzebiatowskiej rację.

Wiktor Jakób (ur. 30 maja 1886 we Lwowie, zm. 5 lipca 1971 w Krakowie) - chemik, specjalizujący się w chemii nieorganicznej, przed II wojną światową profesor Politechniki Lwowskiej, nauczyciel i opiekun naukowy przyszłej profesor Bogusławy Jeżowskiej-Trzebiatowskiej. Po wojnie profesor Politechniki Śląskiej (1945-1951) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (po 1951 do śmierci).
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Podczas wojny pracowała w chemicznej fabryce "Galikol" we Lwowie, produkującej ciężkie alkohole. Od 1942 była członkiem Armii Krajowej, przyjęła pseudonim "Ren". W "Galikolu" ze stężonego kwasu siarkowego i amoniaku produkowała dla AK bomby dymne i parzące. Po przejściu frontu radziecko-niemieckiego przez Lwów w 1944, ponownym zajęciu Lwowa przez ZSRR i przekształceniu niemieckiej fabryki w "Chemtrud" pracowała w niej jeszcze przez pewien czas, a po wojnie, w grudniu 1945 przeniosła się wraz z mężem do Wrocławia.

Włodzimierz Trzebiatowski (ur. 25 lutego 1906 w Grodzisku Wielkopolskim, zm. 13 listopada 1982) - polski chemik, profesor uniwersytetów we Lwowie, a następnie Wrocławiu, autor szeregu prac monograficznych oraz podręczników, w tym obszernego, wielokrotnie wznawianego i uzupełnianego podręcznika akademickiego do chemii nieorganicznej, zwanego potocznie Chemią Trzebiatowskiego.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Wkrótce po przyjeździe, w powstającej w tym czasie wspólnej uczelni - Politechnice i Uniwersytecie Wrocławskim stworzyła Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej Wydziału Farmacji, a w 1948 powierzono jej kierownictwo Katedry Chemii Ogólnej, którą kierowała także na początku lat 50., w okresie reorganizacji uczelni wrocławskich. W tym okresie jej katedra była m.in. częścią Wydziału Rolniczego Politechniki Wrocławskiej. Organizowała chemię uniwersytecką oraz Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. Piastowała kierownictwo Katedry Chemii Nieorganicznej.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Wartościowość to cecha pierwiastków chemicznych i grup funkcyjnych w chemii określająca iloma wiązaniami chemicznymi może się dany pierwiastek łączyć z innymi.

Później, w latach 1958-1962, była dziekanem Wydziału Mat-Fiz-Chem UWr, w tym też czasie (1961) wstąpiła do PZPR. Była założycielką i pierwszym dyrektorem (1969-1979) Instytutu Chemii UWr.

Przewodnicząca (od 1978 do śmierci) Oddziału Wrocławskiego PAN.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)