Bohdan Arct - Polski Serwis Naukowy

Bohdan Arct, pseudonimy Hoffer H., Prestone J. (ur. 27 maja 1914 w Warszawie, zm. 14 maja 1973 w Siedlcach), polski pilot myśliwski II wojny światowej, pisarz, autor książek wspomnieniowych i o tematyce batalistycznej. Syn pisarki Marii Buyno-Arctowej.

Uzyskał maturę w gimnazjum im. Ziemi Mazowieckiej w 1933 r. W 1934 r. ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie. W 1935 r. podjął studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, na kierunku grafika użytkowa. Ponadto odbywał loty w 1 pułku lotniczym w Warszawie i w ciągu kolejnych lat korzystał z tej możliwości, latając na Potezach XV i XXVII. W 1936 r. awansowany został na podporucznika pilota.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką. Pod względem liczby mieszkańców 48. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (2 szkoły wyższe, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia), militarne (1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy, wojskowa komenda uzupełnień), kulturalne (2 domy kultury, 4 biblioteki, 3 muzea).

Jako podporucznik we wrześniu 1939 został zmobilizowany do służby w lotnictwie. Dowodził Plutonem Łącznikowym nr 10 przydzielonym Armii "Łódź". 6 września został pilotem łącznikowym Naczelnego Wodza i w tej służbie został zestrzelony 10 września. Poprzez Rumunię przedostał się do Francji. Od marca 1940 r. przebywał w Algierze, zaś po kapitulacji Francji (22 czerwca 1940 r.) przedostał się do Casablanki, skąd drogą morską trafił do Wielkiej Brytanii.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Lista Bajana – lista pilotów polskich II wojny światowej oparta na zbiorze dokumentów sporządzonych przez Komisję Historyczną Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie pt. Polish Fighter Pilots Achievments during the Second World War (Osiągnięcia polskich pilotów myśliwskich w drugiej wojnie światowej). Dokument ten podpisany został 25 marca 1946 przez oficera łącznikowego przy Kwaterze Głównej Dowództwa Lotnictwa Myśliwskiego Królewskich Sił Powietrznych (ang. HQ Fighter Command), płk. dypl. pil. Jerzego Bajana, stąd potoczna nazwa spisu - "lista Bajana". Jest ona jedynym oficjalnym (aczkolwiek według obecnej wiedzy historyków lotnictwa w wielu miejscach nie do końca poprawnym) zestawieniem zwycięstw polskich pilotów myśliwskich.

Po przeszkoleniu na samolotach brytyjskich latał jako tzw. ferry pilot, dostarczając samoloty do walczących jednostek, zaś w październiku 1941 r. został przydzielony do 306 Dywizjonu Myśliwskiego Toruńskiego. W dywizjonie tym służył do lutego 1943 r. Następnie wszedł w skład Polskiego Zespołu Myśliwskiego. W Afryce zestrzelił pierwszy samolot niemiecki (20 kwietnia – 1 Bf-109) oraz zaliczono mu 1 zestrzelenie prawdopodobne i dwa samoloty uszkodzone.

V-1 (niem. Vergeltungswaffe-1, broń odwetowa nr 1) - niemiecki pocisk odrzutowy (samolot-pocisk) z okresu II wojny światowej. Potocznie nazywany latającą bombą.

Kotuń – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Kotuń, w odległości 15 km na zachód od Siedlec i 4 km od międzynarodowej trasy E30 Cork - Omsk.

W lipcu 1943 r. powrócił do Dywizjonu 306 w Wielkiej Brytanii. 11 sierpnia został dowódcą eskadry B w Dywizjonie 303. 17 sierpnia uzyskał kolejne zestrzelenie – tym razem FW-190.

31 stycznia 1944 r. został przydzielony do Dowództwa Obrony Powietrznej Wielkiej Brytanii (Air Defence of Great Britain).

Obejmując dowództwo nad 316 Dywizjonem Myśliwskim (26 czerwca 1944 r.) został pierwszym oficerem rezerwy w polskim lotnictwie na takim stanowisku. Trzecie zestrzelenie uzyskał 14 sierpnia 1944 r. (Bf-109), lecz już 6 września po awarii silnika skakał nad terytorium Holandii i dostał się do niemieckiej niewoli, gdzie przebywał do końca wojny.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Podlasie (albo Podlasze; białoruski: Падляшша Padlašša, ukraiński: Підляшшя Pidliaszszja, litewski: Palenkė, łacina: Podlachia) — historyczna kraina Polski leżąca na Nizinie Podlaskiej. Historyczne Podlasie obejmuje południową część województwa podlaskiego, północny wschód i północ województwa lubelskiego oraz wschodni skrawek województwa mazowieckiego.[potrzebne źródło] Zamieszkana jest przez Podlasian.

Po II wojnie światowej wrócił do Polski. Zamieszkał na Podlasiu, w majątku matki pod Kotuniem (blisko Siedlec), a w końcu w Siedlcach, poświęcając się pracy pisarskiej. Zmarł w Siedlcach gdzie został pochowany.

Między innymi był autorem książek:

W pogoni za Luftwaffe (1946),

Messerschmitty w słońcu (1947),

Cyrk Skalskiego (1957 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

W pościgu za V-1 (1957 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Wielki dzień dywizjonu 303 (1957 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

W podniebnej chwale (1958 Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej),

Odyseja Hansa Schmidta (1958 Biblioteka Żółtego Tygrysa, pseud. H. Hoffer),

Lew pustyni w potrzasku (1958 Biblioteka Żółtego Tygrysa, pseud. J. Prestone),

Podniebne asy (1962 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Samoloty Świata (1959 Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej),

Ucieczki (1963 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Bohaterowie nieba (1963 Nasza Księgarnia),

Cena życia (1964),

Szturmowcy Warszawy (1964 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Skrzydła nad Warszawą (1964) – praca z historii lotnictwa,

Poczet wielkich lotników (1964 Nasza Księgarnia),

Na progu kosmosu (1965 Nasza Księgarnia ),

Trzecie pokolenie (1965 Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej),

Polacy w bitwie o Anglię (1967),

Śladem samolotu (1969),

Niebo w ogniu (1970),

Powietrze pełne śmiechu (1970 Wydawnictwo Łódzkie),

Polskie skrzydła na Zachodzie (1970 Wydawnictwo Interpress),

Alarm w Saint Omer (1971),

Obce niebo (1971 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Polacy w walce z bronią V (1972),

Atferro łączy kontynenty (1973 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Trzysta pierwszy nad celem (1975 Biblioteka Żółtego Tygrysa),

Pamiętynik pilota (2003),

Kamikadze – Boski Wiatr,

Rycerze biało-czerwonej szachownicy,

W podniebnej chwale.

rondo jego imienia

Osoba i twórczość Arcta budzą po latach zapomnienia na nowo zainteresowanie. W październiku 2006 w Siedlcach otwarto Gabinet Twórczości Bohdana Arcta (przy Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Jego imieniem nazwano także Szkołę Podstawową w Kotuniu, a także jedno z rond w Siedlcach

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach (do 30 września 2010 Akademia Podlaska) – publiczna uczelnia wyższa, która została założona w 1969 roku. Utworzony został ustawą z dnia 23 lipca 2010 r. o nadaniu Akademii Podlaskiej nazwy Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny (Dz. U. z 2010 r. Nr 155, poz. 1040). Szkoła ma osobowość prawną, a jej siedzibą jest miasto Siedlce. Podstawową jednostką organizacyjną jest wydział. W obrębie wydziałów istnieją instytuty. W uczelni funkcjonują również jednostki o charakterze międzywydziałowym.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Zwycięskie walki powietrzne

Na liście Bajana sklasyfikowany został na 71 pozycji z 3 zwycięstwami pewnymi i jednym prawdopodobnym oraz dwoma uszkodzeniami samolotów nieprzyjaciela:

Bf-109 (pewne 20 kwietnia 1943)

FW-190 (pewne 17 sierpnia 1943)

Bf-109 (pewne 6 września 1944)

Mc-202 (prawdopodobne 18 kwietnia 1943)

Bf-109 (uszkodzony 2 kwietnia 1943)

Bf-109 (uszkodzony 21 kwietnia 1943)

Ponadto zestrzelił dwa pociski V-1. Wykonał ogółem 131 lotów bojowych.

Odznaczenia

Między innymi:

1 Pułk Lotniczy (1 plot.) – oddział lotnictwa Wojska Polskiego II RP w latach 1921-1939. Pułk stacjonował w Warszawie, a święto pułkowe obchodzono w dniu 19 maja (dzień utworzenia pułku).

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie – najstarsza wyższa uczelnia artystyczna w Polsce. Jej główna siedziba znajduje się przy ul. Krakowskie Przedmieście 5 w Warszawie. Obecnie jej rektorem jest prof. Ksawery Piwocki.

Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 08491)

Krzyż Walecznych (czterokrotnie)

Opracowania

Monografie:

Bogdan Ziontek: Bohdan Arct. Pisarz, pilot, kronikarz dziejów lotnictwa. Siedlce 2007.

Artykuły:

Antoni Czyż: Pamięć pisarza i pole pracy. Gabinet Bohdana Arcta na polonistyce siedleckiej. "Szkice Podlaskie" z. 14, 2006.

Paweł Kulenty: Bohdan Arct (1914-1973) – pisarz i plastyk osiadły w Siedlcach. "Do źródeł" r. 1, 2003.

Artur Ziontek: Daś w cyrku... Skalskiego. "Siedlecki Nieregularnik Literacki" 2007, nr 2.

Artur Ziontek: Od Tunisu do Dobrzanowa. Gabinet Twórczości Bohdana Arcta na polonistyce siedleckiej. „Do źródeł” r. IV-V, 2006-2007.

Artur Ziontek: Spuścizna literacka Bohdana Arcta. „Szkice Podlaskie” t. XV, 2007.

Bibliografia

Wacław Król: Myśliwcy. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980, s. 121-158. ISBN 83-11-06396-6.

Linki zewnętrzne

Biografia i lista zestrzeleń Bohdana Arcta

Gabinet Twórczości Bohdana Arcta (Instytut Filologii Polskiej Akademii Podlaskiej w Siedlcach)

Bohdan Arct - sylwetka na www.polishairforce.pl