Bohemian Rhapsody - Polski Serwis Naukowy

Bohemian Rhapsody – utwór brytyjskiego zespołu rockowego Queen autorstwa Freddiego Mercury'ego, często wymieniany jako najlepszy utwór w historii muzyki popularnej.

Utwór pochodzi z albumu A Night at the Opera (1975) i uznawany jest za magnum opus grupy oraz przełomowy moment w jej karierze. Utrzymany jest w stylu rock opery i charakteryzuje się nowatorską i niespotykaną w muzyce pop formą muzyczną, łącząc w sobie trzy całkowicie różniące się fragmenty: a cappella i ballada operowa oraz elementy hard rocka. Mimo tego, utwór znalazł się na singlu i okazał się ogromnym sukcesem komercyjnym, stając się punktem zwrotnym w karierze zespołu.

Funt szterling (ang. pound sterling) (£), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, symbol międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.
Hot Space Tour – trasa koncertowa brytyjskiej rockowej grupy Queen z 1982, promująca album Hot Space. Zespół wystąpił w Europie, Ameryce Północnej (USA i Kanada) oraz w Japonii.

Do utworu tego nakręcono teledysk, który rozpoczął nowy nurt w historii teledysków muzycznych.

Historia

Powstanie utworu

Nośnik na którym nagrano utwór.

Utwór był od początku do końca projektem Freddiego Mercury'ego, co potwierdzali pozostali członkowie zespołu. Większość utworu Mercury napisał w swoim mieszkaniu przy Holland Road w Kensington, a swoje pomysły zapisywał na wielu małych kartkach.

Utwór został nagrany z pomocą producenta Roya Thomasa Bakera w 3 tygodnie. Nagrania rozpoczęto w Rockfield Studio 1 w pobliżu Monmouth 24 sierpnia 1975 po trzech tygodniach prób w Herefordshire. Podczas prac nad utworem korzystano także ze studiów Roundhouse, SARM (East), Scorpion i Wessex. Koordynatorem całego przedsięwzięcia był Mercury, który według pozostałych członków grupy z góry wiedział jak utwór ma wyglądać.

Mariano José de Larra y Sánchez de Castro – urodzony i zmarły w Madrycie (24 marca 1809 – 13 lutego 1837) hiszpański pisarz i dziennikarz, jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu hiszpańskiego.
A cappella (wł. [1] w dosłownym tłumaczeniu: jak w kaplicy, w dalszym - w stylu kościelnym) – termin określający styl muzyczny polegający na wykonywaniu przez chór utworów wielogłosowych bez towarzyszenia instrumentów [2]. Ów styl wykształcił się na gruncie muzyki kościelnej XVI wieku, a jego teoretyczne dookreślenie dokonało się na kanwie teorii muzyki w I połowie XVII wieku.

Brian May, Mercury i Roger Taylor śpiewali swoje partie wokalne przez kilka dni po 12 godzin dziennie, uzyskując 200 osobnych ścieżek.

Ówczesne możliwości techniczne pozwalały na 24-ścieżkowy analogowy zapis na taśmie magnetycznej i konieczne było, by May, Mercury i Taylor wielokrotnie dogrywali swoje partie do wcześniej nagranych ścieżek. Do nagrania użyto taśm ósmej generacji, które pod koniec nagrań stały się niemal całkowicie przezroczyste.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Cowboy Bebop (jap. カウボーイビバップ, Kaubōi Bibappu) to serial anime z 1998 roku, wyreżyserowany przez Shinichirō Watanabe, składający się z dwudziestu sześciu odcinków (noszą nazwę Sesje), przedstawiający losy grupy łowców nagród, działających w latach 70. XXI wieku.

Ścieżki instrumentalne: na fortepianie (Mercury), gitarze basowej (John Deacon) oraz perkusji (Taylor) zostały nagrane na początku. Podczas nagrań zespół użył wielu instrumentów, w tym pierwszego modelu gitary basowej – Fender Precision Bass ("P-bass"), gitary własnej produkcji Maya Red Special, perkusji Ludwig-Musser, kotłów i gongu Paiste. Mercury używał fortepianu koncertowego Bechstein, na którym grał także w teledysku i trasie koncertowej w Wielkiej Brytanii.

Jazz – siódmy studyjny album brytyjskiego zespołu rockowego Queen. Album zdobył w USA status podwójnej platyny (ponad 2 000 000 sprzedanych sztuk).
Zanzibar – wyspa na Oceanie Indyjskim. Należy do Tanzanii (podmiot federacji). Powierzchnia 1658 km². Liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Stolica wyspy, a zarazem największy port: Zanzibar.

"Bohemian Rhapsody" po ukończeniu produkcji był najdroższym i jednym z najbardziej złożonych utworów w historii muzyki popularnej.

Promocja

Kiedy Mercury chciał wydać singel w 1975, wytwórnia płytowa sugerowała, że utwór trwający 5 minut i 55 sekund jest zbyt długi, by móc zostać hitem.

Menadżer Queen, Pete Brown powiedział, że starał się uświadomić Mercury'emu, że firma EMI Records nie była zadowolona z wyboru utworu na następny singel. Brown uważał, że może on okazać się porażką, a basista John Deacon prywatnie się z nim zgadzał.

Classic Queen – kompilacyjny album brytyjskiego rockowego zespołu Queen. Zawiera 17 przebojów zespołu z lat 1975-1991. Towarzyszyła mu wideokaseta o tym samym tytule.
Sir Elton Hercules John (ur. ) – brytyjski piosenkarz, kompozytor i pianista początkowo związany z gatunkami rock and roll i rock psychodeliczny, później ewoluujący w kierunku muzyki środka, soft rocka, stał się w końcu gwiazdą współczesnej muzyki pop.

Wytwórnia zgodziła się na wydanie "Bohemian Rhapsody" jako singel, nalegając jednak, by utwór został poddany przeróbkom. Studyjny technik, Gary Langhan zapamiętał, że Mercury, Brian May i Roger Taylor stanowczo przeciwstawili się tej propozycji, mocno wierząc we własną pracę.

Freddie Mercury wręczył płytę z utworem swojemu przyjacielowi, londyńskiemu didżejowi z Capital Radio, Kenny'emu Everettowi, któremu powiedział, że kopia jest tylko dla niego i nie powinna być odtwarzana na antenie. Mercury wcześniej przewidział, że DJ zrobi na odwrót i upubliczni fragmenty utworu. Everett odtwarzał kolejne fragmenty "Bohemian Rhapsody", a jednego dnia puścił utwór w całości aż 14 razy. Inne stacje radiowe również zaczęły odtwarzać utwór, który szybko stał się #1 w Wielkiej Brytanii.

Fandango - hiszpański taniec ludowy na 3/8 w rytmie właściwym (1/8 4/32 1/8 | 4/32 2/8 |) ostro wybijanym kastanietami i z towarzyszeniem gitary. Para tańcząca oddala się od siebie i przybliża w ruchach bardzo swobodnych, nie obejmując się jednak wcale.
The Cosmos Rocks Tour – druga trasa koncertowa Queen + Paul Rodgers, która się odbyła w 2008 roku i promowała album Queen + Paul Rodgers The Cosmos Rocks. Obejmowała 33 daty w Europie, 1 na Bliskim Wschodzie, 5 w Ameryce Południowej, gdzie grupa zagrała po raz pierwszy od 1985 roku, oraz - na początku 2009 roku - Amerykę Północną.

Brian May przyznał, iż sukces utworu być może uratował zespół przed rozpadem. Do tego momentu zespół borykał się z problemami finansowymi, spowodowanymi m.in. zakończeniem współpracy z poprzednim menedżerem.

Tekst

Znaczenie tekstu autorstwa Freddiego Mercury'ego było obiektem wielu spekulacji i teorii. Rodzice wokalisty byli głęboko wierzącymi zaratusztrianami, a słowo Bismillah (w imieniu Allaha) ma znaczenie w tej religii. Niektóre fragmenty mogą być odczytane jako nawiązanie do opuszczenia rodzinnego kraju, a rodzina Mercury'ego w 1964 z powodu wojny domowej zdecydowała się wyemigrować z Zanzibaru gdzie wtedy mieszkali.

Radio Ga Ga – utwór brytyjskiej grupy rockowej Queen z albumu The Works (1984). Napisany został przez Rogera Taylora. Był wykonywany na żywo podczas tras koncertowych w latach 1984–1986.
Jonathan M. "Jon" Lovitz (ur. 21 czerwca 1957 r.) – amerykański aktor i komik. Urodził się w Tarzanie w Kalifornii. Studiował aktorstwo ma University of California, który ukończył w 1979 r.

Inna teoria mówi o opowieści o samobójcy ściganym przez demony albo przedstawieniu zdarzeń poprzedzających egzekucję, wskazując na powieść Alberta Camusa Obcy jako prawdopodobne źródło inspiracji.

Mercury, zapytany w wywiadzie przez Kenny'ego Everetta o sens utworu stwierdził, że tekst jest niczym więcej, niż przypadkowym zbiorem słów, które się rymują. W odróżnieniu od pozostałych członków zespołu, którzy często mówili w wywiadach o swoich inspiracjach, Mercury nie lubił opowiadać o swojej twórczości i wolał, żeby odbiorcy interpretowali ją indywidualnie.

Tokio ?/i (jap. 東京都, Tōkyō-to?) – stolica Japonii położona nad Oceanem Spokojnym (Zatoka Tokijska) na Honsiu – największej z Wysp Japońskich. Główny ośrodek największego zespołu miejskiego świata (metropolis Greater Tokyo Area), który, wraz z Jokohamą, Kawasaki, Saitamą i innymi miastami nad zatoką, skupia 32-43 mln mieszkańców.
Mike Myers, właściwie Michael Myers (ur. 25 maja 1963 w Scarborough, w kanadyjskiej prowincji Ontario) – kanadyjski aktor komediowy, komik, scenarzysta i producent filmowy.

Utwór był wynikiem fascynacji Mercury'ego operą. Temu zainteresowaniu dawał on później wyraz wielokrotnie m.in. nagrywając płytę Barcelona z katalońską śpiewaczką Montserrat Caballé.

W tekście pojawiają się m.in. następujące motywy:

Scaramouche – postać komiczna Commedia dell'arte, przedstawiająca pochodzącego z Neapolu żołnierza-samochwałę.

fandango – hiszpański taniec ludowy.

Figaro (fr. fryzjer) to m.in postać lokaja hrabiego Almavivy z oper (np. Wesele Figara i Cyrulik sewilski), znane określenie pisarza Mariano José de Larry) oraz imię postaci kota z filmów The Walt Disney Company (po raz pierwszy w Pinokio).

Galileo – Galileusz.

Belzebub – hebrajskie imię demona.

Bismallah – arab. w imię Boga (rozpoczyna prawie każdą surę Koranu).

Wideo

Zespół został zaproszony do programu Top of the Pops w BBC, ale grał wtedy trasę koncertową, a członkowie zespołu byli niechętni występom z playbacku, więc skorzystano z możliwości nakręcenia wideo promocyjnego. Reżyserem był Bruce Gowers, który wcielił w życie pomysły członków zespołu, a nagranie miało miejsce w listopadzie 1975 w Elstree Studios. Z fortepianu użytego w wideo przez Freddiego Mercury'ego, korzystał też Paul McCartney podczas nagrywania Hey Jude.

Fender Precision Bass (znany także jako P-Bass lub precel) jest najprostszym i zarazem najstarszym typem elektrycznej gitary basowej, opatentowanej na początku lat 50. przez Leo Fendera. Instrument ten został zaprojektowany z myślą o kontrabasistach, których problemem było zbyt słabe nagłośnienie kontrabasu oraz jego duża masa. P-Bass szybko znalazł swoje miejsce wśród sprzętu muzycznego, po który sięgały grupy artystów grających rock and rolla, wówczas debiutującego na scenie.
Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (ur. 23 października 1959 w Lynwood w Kalifornii) – amerykański muzyk, satyryk, parodysta, akordeonista i producent telewizyjny.

Zdjęcia trwały cztery godziny, a produkcja, dzięki wykorzystaniu wozu transmisyjnego menadżera, kosztowała 4500 funtów. Wszystkie efekty specjalne zrobiono podczas nagrania.

Inna wersja teledysku dostępna jest na Greatest Video Hits 1 (na drugim dysku) i wydanej z okazji 30 rocznicy albumu płycie DVD A Night At The Opera. Klip jest podobny do oryginalnej wersji, ale wykorzystano w nim inne ujęcia, a na początku umieszczono scenę "czterech głów". To charakterystyczne ujęcie czwórki muzyków zostało zainspirowane zdjęciem Marleny Dietrich wyłaniającej się z ciemności, które fotograf Mick Rock pokazał Mercury'emu.

Imagine – utopijna piosenka napisana i wykonywana przez Johna Lennona na jego albumie z 1971 o tym samym tytule. Lennon napisał ją jako piosenkę antyreligijną, antynacjonalistyczną, niekonwencyjną i antykapitalistyczną, jednak została zaakceptowana z powodu jej lekkiej formy. W 2004 utwór został sklasyfikowany na 3. miejscu listy 500 utworów wszech czasów wg magazynu Rolling Stone. John Lennon o utworze:
Kocioł – instrument perkusyjny z rodziny membranofonów. Składa się z błony zwanej membraną rozpiętej ponad korpusem zwyczajowo wykonanym z miedzi o kształcie misy. Muzyk grający na kotłach (kotlista) wydobywa z nich dźwięk uderzając w naciąg instrumentu odpowiednią pałką z wykończeniem filcowym. Odwrotnie niż w większości bębnów, kotły wydają dźwięk o określonej wysokości, możliwe jest zatem ich strojenie. Z formy instrumentu wojskowego kotły wyewoluowały do postaci nieodzownego elementu orkiestry symfonicznej już w XVIII wieku. Dziś wykorzystują je nie tylko orkiestry symfoniczne i marszowe, ale również zespoły rockowe.

Teledysk do wersji utworu z hiszpańskiej obsady musicalu We Will Rock You zawiera część gościnnego występu Briana Maya oraz fragmenty koncertów Queen na przestrzeni wielu lat.

Świat Wayne'a

Ponowna popularność utworu w 1992 związana była z jego wykorzystaniem w filmie Świat Wayne'a. W filmie dokumentalnym Champions of the World, Mike Myers opowiedział o swoich obawach związanych z połączeniem fragmentów oryginalnego teledysku, występów Queen na żywo oraz scen z filmu. Komik poprosił swoją wytwórnię płytową o poinformowanie zespołu, że przeprasza za ten klip i że nie był to jego pomysł. W odpowiedzi otrzymał list od Queen z podziękowaniami wykorzystania ich utworu, co bardzo zaskoczyło Myersa.

Hey Jude – ballada rockowa zespołu The Beatles. Została napisana przez Paula McCartneya. Ta trwająca 7 minut i 9 sekund piosenka przez dwa tygodnie była numerem jeden na brytyjskich listach przebojów, zaś w Stanach Zjednoczonych pozostała na szczycie listy magazynu "Billboard" przez dziewięć tygodni, co stanowi rekord, jeśli chodzi o piosenki tego zespołu. Był to drugi najlepiej sprzedający się singiel zespołu, zaraz po I Want to Hold Your Hand.
Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folc znana jako Montserrat Caballé (ur. 12 kwietnia 1933 w Barcelonie) – hiszpańska śpiewaczka (sopran koloraturowy).

Teledysk z wersją z filmu dostępny jest na kompilacji Classic Queen, a jego reżyserem była Penelope Spheeris. Podczas jednej z końcowych scen klipu można zobaczyć jak tzw. "cztery głowy" z oryginalnego teledysku przemieniają się w identycznie pozowane zdjęcie z 1985, po raz pierwszy pokazane w wideo "One Vision".

Queen on Fire – Live at the Bowl – podwójny album koncertowy brytyjskiego zespołu Queen zawierający zapis ich występu w angielskim Milton Keynes z 5 czerwca 1982 roku. Koncert ten był częścią trasy Hot Space Tour. Wieńczył on także europejską odnogę trasy, na którą składało się łącznie 30 występów. Wykonane podczas trasy nowe utwory Queen zostały przearanżowane i w konsekwencji tego brzmią dużo ostrzej od produkcji z albumu.
Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe 2 pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej jest zespołowość. Muzyka tworzona zespołowo, trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), jest też często zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)