Boksze-Osada - Polski Serwis Naukowy

Boksze-Osada (dodatkowa nazwa w j. litewskim Bokšiai, IPA: bɔkʂɛ ɔˈsada) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Puńsk.

Położenie

Wieś leży nad jeziorem Boksze. Jest to jezioro polodowcowe, rynnowe ułożone południkowo. Wzdłuż północno-wschodniego brzegu biegnie droga z Becejł do Smolan. Jezioro jest zasilane kilkoma strumieniami. Jeden z nich wpływa od północy przepływając po drodze przez jeziorko Bobruczek, który stanowi rezerwat przyrody o tej samej nazwie.

Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.

Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.

Historia

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z inwentarza dóbr leśnictwa z 1639 roku. Wówczas wieś położona na południowo-zachodnim brzegu jeziora Sejwy Czarne (obecnie Boksze) liczyła siedem włók a mieszkało w niej ośmiu osoczników uposażonych w półwłókowe gospodarstwa. Ponadto otrzymali 2 włóki ziemi z których płacili czynsz roczny w wysokości 2 kop groszy litewskich. Zadaniem osoczników była ochrona puszczy merecko-przełomsko-perstuńskiej przed dalsza kolonizacją i niszczeniem ostepów leśnych i bezprawnym pozyskiwaniem drewna i bogactw leśnych.

Jidysz – ייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

Jezioro polodowcowe - rodzaj jeziora powstałego w zagłębieniu terenu utworzonym wskutek działalności lodowca lub lądolodu. Woda tych jezior nie jest roztopową wodą lodowcową, bo ta dawno uległa wymianie, a nawet w pewnych przypadkach w jeziorze nigdy nie było wód roztopowych. W niektórych miejscach pojawiły się stale podmokłe obszary bagien i tortowisk.

Jednym z mieszkańców był Moris Rosenfeld, autor "Songs of Labor" czyli pieśni pracy i innych wierszy, urodzony jako Mosze Jakub Ałter w 1862 r., jako syn żydowskiego rybaka we wsi Boksze (jid. Bolshein). Zmarł w 1923 r. w USA.

Obecnie dawna wieś Boksze to Boksze Stare i Boksze Osada. Składa się z dwóch plosów oddzielonych od siebie cieśniną.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Gmina Puńsk () - gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim. W 2006 roku w gminie wprowadzono język litewski jako język pomocniczy.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Położenie

Historia

Przypisy