Charakterystyczne, barwne plakaty reklamujące filmy są jedną z atrakcji Bombaju

Bollywood – umowna nazwa indyjskiego przemysłu filmowego utworzona w latach 70. ze zbitki słów Hollywood i Bombaj przez dziennikarza pisma "Cineblitz". Bombaj jest największym ośrodkiem produkcyjnym indyjskiej kinematografii, jeszcze sprzed II wojny światowej.

Pole znaczeniowe

Nazwa Bollywood jest umowna, stosowana w kilku kontekstach, w odniesieniu:

Informacje ogólne

Przez lata ewolucji indyjska kinematografia wypracowała unikatowy dla siebie, specyficzny styl. Filmy bollywoodzkie są przeważnie tworzone w konwencji masala movie często utożsamianej na Zachodzie z kategorią musicalu; z licznymi sekwencjami taneczno-śpiewanymi. Akcja niekiedy opiera się na tradycyjnych melodramatycznych schematach, dramatycznych zwrotach fortuny czy szczęśliwych zbiegach okoliczności. Przez lata filmy z Bollywoodu, a także innych ośrodków indyjskiej kinematografii były krytykowane przez hinduskich intelektualistów oraz znawców z Zachodu za naiwność fabuły, kiepską grę aktorów oraz brak oryginalności scenariusza. Należy jednak pamiętać, że w Bollywood – jak w wielu przemysłach filmowych – powstają filmy z różnych gatunków, a często jedna produkcja zawiera w sobie kilka gatunków filmowych. Obok najpopularniejszych komedii romantycznych i melodramatów indyjski przemysł filmowy może pochwalić się równie licznymi thrillerami, komediami kryminalnymi czy dramatami, powstają także filmy sportowe, przygodowe, fantasty i science-fiction. W Polsce filmy Bollywood cieszą się coraz większą popularnością.

Indyjska kinematografia jest największą na świecie. Pracuje w niej około 2,5 miliona ludzi, powstaje tam do tysiąca filmów rocznie. W samym Bombaju powstaje 300-400 filmów rocznie, które mają największy udział w rynku krajowym i największy udział w eksporcie. Fakt że ogółem w Indiach powstaje przeszło 1000 filmów oznacza, że są one tworzone na przemysłową skalę, w niemal ekspresowym tempie. W związku z tym często są robione niedbale. Przeciętny budżet bollywoodzkich superprodukcji wynosi około 250 tys. dolarów, z czego ok. 40% stanowią gaże dla aktorów grających główne role. Przeciętny czas trwania planu zdjęciowego rzadko przekracza miesiąc. Wyjątkiem jest tutaj "Czasem słońce, czasem deszcz" z 2001 roku, którego budżet przekroczył milion dolarów i był kręcony przez ponad cztery miesiące. Oprócz tego, bollywoodzka kinematografia, mimo wielkich zysków z kin wciąż musi używać obcego sprzętu. Np. 60% używanej taśmy filmowej, jest wciąż sprowadzana z zagranicy.

Filmy powstają w wielu ośrodkach i w wielu językach. W Bollywood sensu stricto powstają filmy w języku hindi, zwykle w odmianie hindustani, zawierającej wiele naleciałości urdu, dzięki czemu są one zrozumiałe w całych Indiach. O ile kino tamilskie, syngaleskie, bengalskie i inne mniejsze kinematografie etniczne w Indiach są – z niewielkimi wyjątkami – adresowane zasadniczo do regionalnych społeczności, o tyle Bollywood to kinematografia nastawiona na całe Indie (oraz eksport).