Borch III - Polski Serwis Naukowy

Opis herbu

Na tarczy pięciodzielnej z poprzecznym pasem (niezakrywającym V pola) przez środek w polu I herb Pomorza złożony z 9 pól: w I złotym gryf kaszubski czarny w lewo, w II błękitnym gryf szczeciński czerwony, w III srebrnym gryf pomorski czerwony, w IV srebrnym wendyjski gryf w pasy zielone i czerwone w lewo, w V w pas od góry w polu czerwonym pół gryfa srebrnego, od dołu szachownica srebrno-błękitna, w VI czerwonym smok srebrny z podwiniętym ogonem, w VII złotym gryf czarny w lewo ze skrzydłem srebrnym, w VIII złotym dwa ostrzewia (pnie sękate) czerwone ukośnie skrzyżowane z różą czerwoną w każdym skrzyżowaniu, w IX czerwonym krzyż srebrny z rozdartymi ramionami.

Dewiza heraldyczna jest krótką, najczęściej łacińską sentencją - choć spotkać można i dewizy w językach narodowych - przekazującą ogólną mądrość, wyraźnie nawiązującą do ideologii rycerskiej i szlacheckiej.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

W polu II błękitnym mitra książęca.

W polu III błękitnym dwa miecze ukośnie skrzyżowane ostrzami na dół.

W polu IV czerwonym gryf srebrny inflancki.

W polu V złotym trzy kawki czarne (dwie i jedna - jak w herbie Borch I).

Na pasie srebrnym z prawej strony napis w dwóch wierszach: TRES IN UNO, z lewej trójkąt złoty wierzchołkiem do góry.

Nad tarczą korona hrabiowska, a nad nią trzy hełmy:

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Korona rangowa – element herbu rycerskiego i szlacheckiego. Umieszczana pierwotnie zwykle na hełmie jest jedną z heraldycznych oznak godności. Początkowo w XII-XIV w. korona umieszczana była tylko nad herbami królów i książąt. Później także nad herbami pozostałej arystokracji i zwykłej szlachty. Od końca XVI wieku najczęściej umieszczana bezpośrednio nad tarczą, zaś hełmy z klejnotami były umieszczane powyżej, bądź pomijane. W przypadku koron zamkniętych, mitry lub korony królewskiej, hełmy powyżej korony nie były umieszczane. W heraldyce napoleońskiej zamiast koron rangowych wprowadzono czapki (birety), zbliżone nieco wyglądem do mitry książęcej. Może ozdabiać jedynie herby nadane przez udzielnego monarchę. W heraldyce polskiej, w przeciwieństwie do zasad heraldycznych wielu innych krajów stanowi, umieszczana na hełmie, konieczny element herbu szlacheckiego.

I w koronie baronowskiej niemieckiej, a nad nim kawka czarna między dwoma czarnymi orlimi skrzydłami.

II w koronie baronowskiej francuskiej, a nad nią pół gryfa czarnego w lewo.

III w czapce mistrza inflanckiego pół gryfa białego.

Z prawej strony tarczę podtrzymuje Krzyżak z dwoma skrzyżowanymi mieczami w prawej ręce, w lewej trzymający błękitną chorągiew z krzyżem kawalerskim złotym, w lewej zaś biały orzeł z głową w lewo, w lewej łapie trzymający chorągiew z literami SR (skrót od Sigismundus Rex).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Juliusz Karol Ostrowski, hrabia herbu Rawicz (ur. 16 stycznia 1854 w Warszawie, zm. 12 marca 1917 w Glion, Szwajcaria) – historyk, heraldyk polski, działacz katolicki, kolekcjoner malarstwa polskiego.

Z hełmów zwiesza się czerwony płaszcz podbity gronostajem, osłaniający cały herb.

Pod tarczą wstęga z dewizą: OMNE TRINVM PERFECTVM (wszystko złożone z trzech jest doskonałe).

Najwcześniejsze wzmianki

Nadany z tytułem hrabiowskim za Zygmunta Augusta. Potwierdzony w 1781 w cesarstwie niemieckim, w 1845 zaś w Królestwie Polskim.

Herbowni

Borch

Znani herbowni

Michał Jan Borch

Bibliografia

Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. T. 2. Warszawa: Główny skład księgarnia antykwarska B. Bolcewicza, 1897, s. 209.

Zobacz też

herbarz, heraldyka, lista herbów

Płaszcz heraldyczny, płaszcz książęcy, płaszcz herbowy (fr. manteau, niem. Wappenmantel, ang. Coat of arm, łac. plaudamentum) – heraldyczna zewnętrzna oznaka godności w postaci płaszcza okrywającego tarczę herbową.

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold - oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).

Linki zewnętrzne

Księga herbowa rodów polskich

Herb Borch III w Baltishes Wappenbuch

Przypisy

Taki układ płaszcza względem koron jest nieprawidłowy z punktu widzena heraldyki, patrz płaszcz heraldyczny
Istnieje inny wizerunek herbu Borch III, z herbarza Baltishes Wappenbuch, w którym korony są wszystkie hrabiowskie, zaś orzeł-trzymacz jest czarny, z berłem złotym. Możliwe, że wizerunek taki powstał na potrzeby niemieckiej lub rosyjskiej heroldii.