Borneo - Polski Serwis Naukowy

Główne wyspy Indonezji

Borneo – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Największa wyspa Archipelagu Malajskiego, trzecia pod względem wielkości na świecie po Grenlandii i Nowej Gwinei.

Północna część należy do Malezji. Są to stany Sarawak i Sabah. Niewielki obszar (ok. 5 tys. km²) pomiędzy Sarawak i Sabah zajmuje Brunei, reszta zaś to terytorium Indonezji.

Powierzchnia 743 330 km² (dla porównania powierzchnia Polski to 312 685 km²). Wyspę porastają lasy równikowe, zamieszkane przez wiele różnych gatunków zwierząt. Słynnym przedstawicielem świata zwierząt na wyspie jest orangutan.

Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

Archipelag Malajski – największy archipelag na Ziemi, złożony z ok. 20 tys. wysp, między Azją Południowo-Wschodnią a Australią. Oddzielony od Azji Morzem Południowochińskim i cieśniną Malakka, a od Australii morzami: Timor i Arafura. Rozdziela Ocean Spokojny od Oceanu Indyjskiego. Obejmuje Wielkie Wyspy Sundajskie (Borneo, Sumatra, Celebes i Jawa), Małe Wyspy Sundajskie (Timor, Flores, Sumbawa, Sumba), Moluki (Halmahera, Seram, Buru), Filipiny (Luzon, Mindanao, Samar, Negros) oraz szereg mniejszych, drugorzędnych archipelagów i grup wysp. Między wyspami liczne morza wewnętrzne, w tym: Morze Jawajskie, Sulu, Morze Moluckie, Flores i Celebes. Wzdłuż wysp biegną rowy oceaniczne: Rów Filipiński, Rów Webera, Rów Timorski i Rów Jawajski. Archipelag Malajski należy do Indonezji, Malezji, Filipin, Singapuru, Brunei, Timoru Wschodniego i Papui-Nowej Gwinei.

Wyspa ma około 15,7 mln mieszkańców. Największą grupą etniczną w Sabah jest grupa Kadazan (25%).

Miasta na Borneo

Ludność wg stanu na rok 2008

Kuching 765 430 mieszkańców

Balikpapan 722 810 (aglomeracja 1 987 000)

Samarinda 579 933 (II 2004)

Kota Kinabalu 549 880 (aglomeracja 900 000)

Sandakan 436 098

Banjarmasin 381 187 (aglomeracja 576 413 w VI 2005)

Tawau 349 962 (szacunkowo 2007)

Miri 239 600

Pontianak 233 880 (aglomeracja 517 000 w 2004)

Sibu 228 700

Loa Janan 218 000 (szacunkowo 2006)

Palangkaraya 186 000 (szacunkowo 2006)

Bandar Seri Begawan 158 110 (aglomeracja 483 000)

Bintulu 152 000

Banjarbaru 145 929 (VI 2005)

Martapura 131 000

Lahad Datu 119 938 (szacunkowo 2007)

Bontang 118 405 (VI 2005)

Singkawang 113 656 (VI 2005)

Kuala Belait 98 116 (aglomeracja 245 800)

Jerudong 94 899 (aglomeracja 140 000)

Rzeki na Borneo

Kapuas długość 1143 km

Mahakam 980 km

Barito 880 km

Rajang 562,5 km

Ekologia

WWF informuje, że od 1996 r. na Borneo odkryto 361 nowych gatunków fauny i flory Według najnowszego raportu międzynarodowej organizacji ekologicznej WWF, tylko w roku 2006 naukowcy odkryli na Borneo 52 nowe gatunki roślin i zwierząt. Wśród nich znalazło się 30 gatunków ryb, 2 gatunki żab i 16 gatunków imbiru.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Większość odkryć miała miejsce w rejonie wyspy nazywanym "Sercem Borneo". Ten górski obszar o powierzchni 220 tysięcy km² porasta las równikowy. Jego obszar kurczy się w zastraszającym tempie. Obecnie tylko połowę powierzchni Borneo pokrywają lasy. Jeszcze 25 lat temu równikowa puszcza zajmowała 75 procent obszaru wyspy.

Flora (z łac. Flora – rzymska bogini kwiatów) – wykaz gatunków roślin występujących na określonym obszarze, zwykle bez gatunków uprawianych (np. flora roślin naczyniowych Polski). Zakres flory może być ograniczany do określonego biotopu (np. flora górska) lub określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego). Ogół gatunków występujących w określonym obszarze i czasie geologicznym zachowanych w postaci skamieniałości roślinnych to flora kopalna (np. flora trzeciorzędu).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Historia

Od I wieku n.e. istniało tu państwo Indusów. W XIII wieku teren wyspy zajmowały liczne państewka muzułmańskie. W 1521 roku na Borneo osiedlili się Portugalczycy, wyparci następnie przez Holendrów. W 1847 roku wyspę częściowo zajęli Brytyjczycy, tworząc na pobliskiej wysepce Labuan swoją bazę. W czasie II wojny światowej, w marcu 1942 roku, wyspa została zajęta przez Japończyków. Obecnie była holenderska część wyspy to tereny indonezyjskie, a była brytyjska – malezyjskie.

Sabah – stan w Malezji, drugi pod względem wielkości, położony w północno-wschodniej części wyspy Borneo, graniczy z Indonezją i stanem Sarawak. Siedzibą terytorium jest miasto Kota Kinabalu. Stan obejmuje obszar ok. 72 500 km², zamieszkuje go 2 449 400 osób (stan na rok 2000)

Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (tylko 341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57,6 tys. (prawie 90% to Inuici).

Źródła

WWF Polska