Borysław - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Na mapach: 49°17′N 23°25′E / 49.283, 23.417

5% obligacja na 500 franków, na okaziciela, serii B, rok 1920

Borysław (ukr. Борислав) miasto na Ukrainie (obwód lwowski), nad rzeką Tyśmienicą. W okresie II Rzeczypospolitej w granicach Polski w województwie lwowskim. 37 tys. mieszk. (2003). Ośrodek wydobycia ropy, gazu ziemnego i ozokerytu; przemysł chemiczny, porcelanowy, spożywczy i wytwórnia sztucznych diamentów. Węzeł drogowy.

Czystka etniczna w Małopolsce Wschodniej – czystki etniczne ludności polskiej i jej eksterminacja o znamionach ludobójstwa, dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na terenie województw tarnopolskiego, stanisławowskiego i lwowskiego II Rzeczypospolitej podczas okupacji wojskowej tych ziem przez III Rzeszę i ZSRR w latach 1943-1945. Zbrodni na Polakach dokonywały oddziały UPA, politycznie podporządkowane OUN-B, a następnie UHWR, pod naczelnym dowództwem Romana Szuchewycza, a także oddziały SKW, Służby Bezpieczeństwa OUN-B i ukraińska ludność cywilna. W kilku przypadkach doszło do współpracy pomiędzy wymienionymi wyżej formacjami a niemieckimi jednostkami policyjnymi, w których służyli Ukraińcy (Ukraińską Policją Pomocniczą i 4 pułkiem policji SS).
OUN-B (OUN-R(rewolucjoniści), "banderowcy") – frakcja (później niezależna organizacja) Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, powstała ostatecznie w lipcu 1940 w Krakowie.

Historia

Wzmiankowany w 1387 r., należał do Korony Królestwa Polskiego, od 1772 do 1918 r. na polskich ziemiach pod zaborem austriackim. W II poł. XIX w. centrum przemysłu naftowego, potem także eksploatacji gazu ziemnego. Praktyczna Szkoła Wiercenia Kanadyjskiego, która istniała w Ropiance w latach 1885-1888, w 1888 r. przeniesiona została do Wietrzna, a w 1896 r. do Borysławia, gdzie już od 1886 r. działała Szkoła Górnicza.

Praktyczna Szkoła Wiercenia Kanadyjskiego - jedna z pierwszych na świecie zawodowych szkół wiertniczych, założona w 1885 w Ropiance. Kształciła specjalistów w zakresie wierceń udarowych.
Adam Daniewicz, wł. Adam Freyman (ur. 10 lipca 1906 w Borysławiu, zm. 29 października 1984 w Łodzi) – polski aktor, teatralny, filmowy i telewizyjny, pedagog.

W okresie międzywojennym miasto w granicach II Rzeczypospolitej. 14 czerwca 1930 roku do Borysławia włączono miasto Tustanowice. Od 17 września 1939 miasto znalazło się pod okupacją radziecką (deportacje ludności, głównie polskiej, w głąb Rosji). W piwnicach więzienia w Borysławiu NKWD zamordowało kilkudziesięciu młodych ludzi, głównie Ukraińców, choć byli tam także Polacy. Przed śmiercią ofiary okrutnie torturowano, a odgłosy znęcania się zagłuszano warkotem pracującego na dziedzińcu silnika traktora.

Ozokeryt, dawniej: wosk ziemny – mieszanina stałych wielkocząsteczkowych węglowodorów, głównie n- i izoparafinowych. Nazwa została nadana przez E.F. Glockera w 1833 r.
Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Potem nastąpiła okupacja niemiecka. 11 Karpacka Dywizja Piechoty AK zabezpieczała urządzenia naftowe w Borysławiu przed zniszczeniem.

7 sierpnia 1944 miasto zostało zdobyte przez wojska radzieckie 4 Frontu Ukraińskiego.

W latach 1944-1991 w Ukraińskiej SRR. W latach 1944-1946 przymusowe wysiedlenie Polaków za Bug w nowe granice Polski.

Od 1991 r. miasto w niepodległym państwie Ukraina.

Szewach Weiss (hebr. שבח וייס; ur. 5 lipca 1935 w Borysławiu) – izraelski polityk, profesor nauk politycznych, ambasador Izraela w Polsce w latach 2000-2003.
Witold Hryniewski ps. Małoletniak (ur. 1925 w Borysławiu – zm. 4 sierpnia 2007) – polski działacz, sportowy, społeczny i członek organizacji kombatanckich, sekretarz Krajowej Rady Żołnierzy Weteranów Września 1939 r.

28 lutego 2011 Rada Miejska Borysławia nadała honorowe obywatelstwo miasta Borysławia Stepanowi Banderze, Romanowi Szuchewyczowi i Jewhenowi Konowalcowi.. Utworzona przez Stepana Banderę frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Roman Szuchewycz ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za zaakceptowanie taktyki wołyńskiej UPA i przeprowadzenie zorganizowanej czystki etnicznej na polskiej ludności cywilnej Kresów południowo-wschodnich. Jewhen Konowalec natomiast był ukraińskim działaczem nacjonalistycznym, przywódcą Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN).

Aleksander Zbigniew Szumański (ur. 12 listopada 1931 we Lwowie) – polski poeta, krytyk literacki, niezależny publicysta, korespondent polonijnej prasy amerykańskiej, członek Związku Literatów Polskich i Związku Piłsudczyków oddział małopolski.
Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

W Borysławiu działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)