Borys Czertok - Polski Serwis Naukowy

Borys Czertok

Borys Czertok (ros. Борис Евсеевич Черток; ur. 1 marca 1912 w Łodzi, zm. 14 grudnia 2011 w Moskwie) – rosyjski konstruktor rakiet i jeden z głównych twórców radzieckiego programu kosmicznego. Był konstruktorem systemów sterowania do radzieckich rakiet nośnych, a przez wiele lat zastępcą Naczelnego Konstruktora, Siergieja Korolowa.

N1 – seria nieudanych radzieckich rakiet nośnych, mających wynieść kosmonautów na Księżyc. Programem ich budowy kierował, aż do śmierci w 1966 roku, Siergiej Korolow, zastąpiony potem przez Wasilija Miszyna.

Rakietowo-Kosmiczna Korporacja "Energia" imienia S.P. Koroliowa (rus.Ракетно-космическая корпорация "Энергия" имени С.П.Королёв) to rosyjskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji pojazdów kosmicznych, rakiet i komponentów stacji kosmicznych. Nazwę otrzymało na cześć radzieckiego konstruktora Siergieja Korolowa. Kolejno nosiło nazwy:

Życiorys

Urodził się w Łodzi znajdującej się wówczas na terenach zaboru rosyjskiego, ale wkrótce jego rodzina przeprowadziła się do Moskwy. Początkowo, od 17 roku życia pracował jako elektryk, jednak jego pasją była elektronika. W 1930 roku rozpoczął pracę w fabryce lotniczej, równocześnie studiował. Studia ukończył w 1940 roku i rozpoczął pracę w biurze Wiktora Bołochowitina, gdzie zdobył swoje pierwsze doświadczenia związane z techniką rakietową. Miały one związek z systemami eksperymentalnego samolotu myśliwskiego BI-1, który jednak nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej.

Woschod (ros. Восход, wschód - zjawisko astronomiczne) – seria radzieckich załogowych statków kosmicznych, będących modyfikacją poprzedniej serii Wostok (ros. wschód - strona świata). Były pierwszymi pojazdami kosmicznymi zabierającymi na pokład więcej niż jednego kosmonautę.

Vergeltungswaffe-2 (A4) (niem. Vergeltungswaffe-2, broń odwetowa nr 2) - pierwszy udany pocisk balistyczny o napędzie rakietowym, skonstruowany przez zespół niemieckich konstruktorów pod kierunkiem Wernhera von Brauna w czasie II wojny światowej.

W kwietniu 1945 roku, tuż przed zakończeniem II Wojny Światowej, trafił do specjalnej komisji, której zadaniem było poznanie tajników niemieckiej techniki użytej do konstruowania rakiet V-2 na terenach dawnej III Rzeszy.

W sierpniu 1946 roku rozpoczęła się kariera Czertoka w biurze konstrukcyjnym Siergieja Korolowa, którego został zastępcą. Pracował nad systemami sterowania radzieckich statków kosmicznych Wostok, Woschod i Sojuz oraz rakiet nośnych, takich jak R-7 (zwana Siemiorką), czy N1, za której pomocą kosmonauci ZSRR mieli dotrzeć na powierzchnię Księżyca. Po fiasku tego projektu pozostał w przedsiębiorstwie RKK Energia jako zastępca szefa projektów. W 1992 roku przeszedł na emeryturę.

R-7 (NATO: SS-6 Sapwood) — pierwszy wprowadzony do czynnej służby operacyjnej radziecki rakietowy pocisk balistyczny o zasięgu międzykontynentalnym (ICBM).

Siergiej Pawłowicz Korolow, ros. Сергей Павлович Королёв, nazwisko czasem transkrybowane jako Koroliow lub Korolew (ur. 12 stycznia 1907, zm. 14 stycznia 1966) – radziecki inżynier mechanik, konstruktor pocisków balistycznych, rakiet i statków kosmicznych, ojciec radzieckiej kosmonautyki.

Czertok otrzymał wiele odznaczeń, w tym Order Lenina, Order Zasług dla Ojczyzny, Order Bohatera Pracy Socjalistycznej i inne zaszczytne w ZSRR tytuły i nagrody. Był również autorem czterech tomów wspomnień pt. Rakiety i ludzie (Ракеты и люди), napisanych w latach 90. XX wieku.

Publikacje

W języku angielskim

Boris Chertok, Rockets and People, 2005. ISBN 0160732395

Boris Chertok, Rockets and People, Volume 2: Creating a Rocket Industry, 2006. ISBN 0160766729

Boris Chertok, Rockets and People, Volume 3: Hot Days of the Cold War', 2009. ISBN 9780160817355

W języku rosyjskim

Черток Б.Е. Ракеты и люди — М.: Машиностроение, 1999

Черток Б.Е. Ракеты и люди. Фили — Подлипки — Тюратам — М.: Машиностроение, 1999

Черток Б.Е. Ракеты и люди. Горячие дни холодной войны — М.: Машиностроение, 1999

Черток Б.Е. Ракеты и люди. Лунная гонка — М.: Машиностроение, 1999

Bibliografia

Boris Chertok, Rocket Pioneer, Dies at 99

Zmarł Czertok. Ten łodzianin wysłał Gagarina w kosmos

M. J. Solnica, Boris Czertok nie żyje, www.kosmonauta.net, 15.12.2011.