Borys Sziriajew - Polski Serwis Naukowy

Borys Nikołajewicz Sziriajew, ros. Борис Николаевич Ширяев (ur. 27 października 1887 r. w Moskwie, zm. 17 kwietnia 1959 r. w San Remo) – rosyjski dziennikarz, publicysta, poeta i pisarz, oficer Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA) podczas II wojny światowej

Ukończył wydział historyczno-filologiczny uniwersytetu w Moskwie, po czym zajmował się pedagogiką i teatrem. Następnie studiował na uniwersytecie w Getyndze. Po powrocie do Rosji wstąpił do akademii sztabu generalnego. Brał udział w I wojnie światowej, dochodząc do stopnia sztabskapitana. Pod koniec 1917 r. powrócił do Moskwy.

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Próbował przedostać się nad Don, aby wstąpić do nowo formowanej Armii Ochotniczej, ale został aresztowany przez bolszewików i skazany na karę śmierci. W 1922 r. kara śmierci została zamieniona na karę 10 lat w łagrach na Sołowkach. Występował tam w łagiernym teatrze, pisał też artykuły i wiersze do pisma "Соловецкие острова". W latach 1925-1926 opublikował w nim swoją pierwszą powieść pt. "1237 строк". W 1929 r. jego wyrok zamieniono z kolei na 3 lata zsyłki do Azji Środkowej. Pracował tam jako dziennikarz. W 1932 r. powrócił do Moskwy, gdzie ponownie aresztowano go i skazano na 3 lata zsyłki do miasta Rossosz w okręgu woroneskim. Od 1935 r. mieszkał w Stawropolu i Czerkiesku na północnym Kaukazie. Uczył języka i literatury rosyjskiej w instytucie pedagogicznym.

GUŁag, Gułag (niekiedy dopuszczana jest forma GUŁAG) - system obozów pracy przymusowej (łagrów) w ZSRR, którego więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane. Słowo jest akronimem nazwy instytucji zarządzającej tym systemem - ros. Главное Управление Исправительно—Трудовых Лагерей и колоний "Gławnoje Uprawlenije Isprawitielno-Trudowych Łagieriej i Kolonij" (Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy). W rzeczywistości, w różnych okresach, instytucja ta nosiła różne nazwy. Jako synonim stosowane jest określenie łagry od ros. słowa obóz (лагерь, łagier).

Armia Ochotnicza (ros. Добровольческая Армия, Dobrowolczeskaja Armija) – związek operacyjny białych podczas wojny domowej w Rosji w latach 1918 - 1920.

Po zajęciu tych obszarów przez wojska niemieckie w sierpniu 1942 r., został redaktorem w stawropolskiej gazecie "Ставропольское слово", przemianowanej wkrótce na "Утро Кавказа". Kiedy Niemcy wycofywali się z Kaukazu, wyjechał do Berlina. W maju 1943 r. wstąpił do Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej, otrzymując stopień majora ROA. Został odkomenderowany do szkoły propagandzistów ROA w Dabendorfie pod Berlinem. W 1944 r. wyjechał do okupowanego Belgradu, gdzie był redaktorem pisma "На казачьем посту", skierowanego do kozackich oddziałów wojskowych w służbie niemieckiej. W lutym 1945 r. przeniósł się do północnych Włoch, gdzie wydawał pismo dla Kozaków zgrupowanych w Kozackim Stanie.

Getynga (niem. Göttingen, dolnoniem. Chöttingen) – akademickie miasto powiatowe w Niemczech, nad rzeką Leine, na południowym krańcu kraju związkowego Dolna Saksonia, siedziba powiatu Getynga. W roku 2008 miasto liczyło 124 455 mieszkańców. Jeden z głównych ośrodków naukowych kraju (ponad 30 tys. studentów). Liczące się centrum turystyczne oraz kulturalne[potrzebne źródło].

Szkoła propagandystów ROA w Dabendorfie – ośrodek szkoleniowy o charakterze propagandowym Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA) szkolący Rosjan w służbie niemieckiej podczas II wojny światowej.

Po zakończeniu wojny uniknął repatriacji do ZSRR. Przebywał w obozie dla dipisów w Kapui, gdzie pisał powieści ("Ди-Пи в Италии", "Я человек русский", "Светильники Русской Земли") oraz artykuły literaturoznawcze do pism "Возрождение" i "Грани". W 1954 r. w Nowym Jorku została opublikowana jego najbardziej znana książka pt. "Неугасимая лампада", opisująca życie łagierników na Sołowkach. Borys N. Sziriajew napisał też powieści "Овечья лужа" (1952), "Последний барин" (1954), "Ванька-Вьюга" (1955) oraz powieść autobiograficzną "Кудеяров дуб" (1958), w której uwypuklił problem rosyjskiego patriotyzmu i służby na rzecz Niemców podczas II wojny światowej. Był autorem licznych artykułów do jednego z najważniejszych rosyjskich pism emigracyjnych "Часовой". Po jego śmierci 17 kwietnia 1959 r. wyszła książka "Религиозные мотивы в русской поэзии".

Rosyjska Armia Wyzwoleńcza (niem. Russische Befreiungsarmee, ros. Русская Освободительная Армия, ROA) – kolaboracyjna formacja zbrojna złożona głównie z Rosjan w czasie II wojny światowej, jej żołnierzy nazywano potocznie własowcami.

Wyspy Sołowieckie – grupa wysp, położonych w Zatoce Onega na Morzu Białym, wchodzących w skład obwodu archangielskiego w Rosji i zamieszkanych przez 968 osób (2002). Największe z nich to:

Linki zewnętrzne

Biografia Borysa N. Sziriajewa (jęz. rosyjski)

Krótka biografia Borysa N. Sziriajewa i 2 jego sołowieckie wiersze (jęz. rosyjski)

Artykuł Aleksandra Striżewa pt. "Неугасимая лампада Бориса Ширяева. Биографический очерк" (jęz. rosyjski)