Borzykowa - województwo łódzkie - Polski Serwis Naukowy

Borzykowa – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Żytno.

Historia

Borzykowa mogła istnieć już przed przyjęciem chrztu przez Mieszka I. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1098. Natomiast z 1105 pochodzi zapis potwierdzający istnienie w Borzykowej parafii. Miejscowość należała w tym czasie do kapituły gnieźnieńskiej, stanowiąc ważny ośrodek życia religijnego .

Chrzest Polski – zwyczajowa nazwa początku procesu chrystianizacji państwa polskiego. Proces ten został zapoczątkowany przez osobisty chrzest Mieszka I w 966 r. (najczęściej podawaną datą jest 14 kwietnia 966 r., ponieważ zgodnie z ówczesnym zwyczajem ceremonia odbywała się w Wielką Sobotę[potrzebne źródło]). Następnym ważnym posunięciem była budowa organizacji kościelnej na przełomie X i XI w. (przy czym istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, iż wcześniej podejmowano próby chrystianizacji na terenach Małopolski).

Abdank (Abdaniec, Abdanek, Abdank, Avdank, Awdancz, Awdaniec, Białkotka, Biłkotka, Czelejów, Habdaniec, Habdank, Haudaniec, Hawdaniec, Hebdank,Łąkotka, Łękawa, Łękawica, Skuba, Szczedrzyk) – polski herb szlachecki używany przez ród Awdańców.

Istotne znaczenie Borzykowy potwierdza fakt zwołania przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Henryka Kietlicza synodu prowincjonalnego, który odbył się w lipcu 1210. Oprócz wielu biskupów, między innymi bł. Wincentego Kadłubka w synodzie wzięli udział także książęta polscy, między innymi Władysław Odonic, Konrad Mazowiecki i Leszek Biały, przez co stał się on istotnym wydarzeniem politycznym .

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Mieszko I (ur. 922-945, zm. 25 maja 992) – książę Polski z dynastii Piastów sprawujący władzę od ok. 960 r. Syn Siemomysła, wnuk Lestka. Ojciec Bolesława I Chrobrego i Świętosławy-Sygrydy. Brat Czcibora. Po kądzieli dziadek Kanuta Wielkiego.

Osobny artykuł: Synod w Borzykowej.

Osobny artykuł: Przywilej borzykowski.

W XIII wieku Borzykowa była drugą co do wielkości parafią w Polsce, liczącą ponad 900 wiernych . Borzykowa była już wtedy wsią szlachecką, gniazdem rodowym Borzykowskich herbu Abdank . Ufundowali oni w miejscowości kościół parafialny (nieistniejący współcześnie). W 1522 arcybiskup gnieźnieński Jan Łaski przeprowadził wizytację parafii. W Liber Beneficiorum wymienia on Piotra z Białej jako proboszcza borzykowskiego .

Archidiecezja gnieźnieńska - jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim, pierwsza metropolia kościelna od 1000, siedziba prymasów Polski od 1418, oraz legatów papieskich od 1515. Unia personalna aeque principaliter z archidiecezją poznańską (1821-1946) i ad personam z archidiecezją warszawską (1946-1992).

Archidiecezja częstochowska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona diecezją 28 października 1925 bullą papieża Piusa XI Vixdum Poloniae Unitas i archidiecezją 25 marca 1992 bullą papieża Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae Populus.

Za czasów Królestwa Polskiego istniała gmina Borzykowa. W czasie zaborów Borzykowa należała do zaboru rosyjskiego . W latach 1841-1885 wybudowano w Borzykowie nowy kościół. Od 1925 parafia w Borzykowie należy do archidiecezji częstochowskiej (do 1992 diecezji). W 1991 sprowadzono do niego relikwie bł. Wincentego Kadłubka.

Piotr Apostoł, Szymon Piotr, łac. Petrus, gr. Πέτρος Petros (petra = skała), aram. כיפא Kefa (kefa = skała), scs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr (pontyfikat: 30? – ok. 67) – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża, męczennik chrześcijański, święty katolicki i prawosławny.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Zabytki

We wsi znajduje się kościół pw. św. Piotra i Pawła, wybudowany w latach 1841-1885. Bezstylowy, orientowany, jednonawowy z wielobocznym prezbiterium oraz wieżą po zachodniej stronie. W kościele znajduje się zabytkowa XI-wieczna kamienna chrzcielnica. Na wieży kościoła dzwon z XVI wieku.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Mistrz Wincenty, zwany Kadłubkiem (ur. po – zm. 8 marca 1223 w Jędrzejowie) – polski kronikarz, dziejopisarz, kancelista i kapelan nadworny Kazimierza II Sprawiedliwego, najpierw prepozyt kolegiaty pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Sandomierzu, a następnie biskup krakowski w latach 1208-1218, beatyfikowany w 1764 przez papieża Klemensa XIII. Jest autorem Kroniki polskiej. To obecny patron diecezji sandomierskiej.

W Borzykowie prawdopodobnie w XV i XVI wieku istniał dwór - siedziba Borzykowskich. Nie zachował się niestety do współczesnych czasów. Pozostałością po nim jest wyspa położona wśród stawów rybnych.

Cmentarz parafialny, jako obiekt zabytkowy wpisany jest do rejestru zabytków NID pod nr rej.: 435/88 z 27.05.1988

Zobacz też

Borzykowa

Przypisy

Andrzej Siwiński: Zjazd Piastów na synod w Borzykowej. Gazeta Częstochowska. [dostęp 2012-03-02].
Franciszek Piekosiński: Uwagi nad ustawodawstwem wiślicko-piotrkowskiem Króla Kazimierza Wielkiego Akademia Umiejętności. Kraków 1891. Świętokrzyska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2012-03-02].
Zabytki w powiecie. Gmina Żytno. Powiat radomszczański. [dostęp 2012-03-02].
Kasper Niesiecki: Herbarz Polski. t. 2 s. 257-258, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845. [dostęp 2012-03-02].
Jan Korytkowski: Jana Łaskiego Liber Beneficiorum Tom 1. Gniezno 1880. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2012-03-02].
Anna Wtszyńska: Borzykowa parafia z historycznym rodowodem. Niedziela. Edycja częstochowska 46/2008. [dostęp 2012-03-02].
Zabytki Nieruchome. Województwo łódzkie. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-03-02].

Linki zewnętrzne

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi