Boszniacy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy narodu. Zapoznaj się również z: Bośniacy (ujednoznacznienie) oraz Muzułmanie z narodowości.

Boszniacy (język ojczysty: Bošnjaci, Бошњаци) – naród południowosłowiański, zamieszkujący Bośnię i Hercegowinę i stanowiący znaczną mniejszość narodową w serbskim regionie Sandżak, od XV w. poddany wpływom islamu z Turcji. Dzięki wpływom wielu kultur wytworzyli własne dziedzictwo kulturowe. W Bośni żyje około 2,2 mln Boszniaków, a także występują populacje boszniackiej diaspory, np. w Szwecji, Niemczech, USA i Austrii.

Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

Sandżak (serb., bośn. Санџак) to region geograficzno-historyczny na pograniczu Serbii i Czarnogóry. Głównym miastem jest Novi Pazar. Region jest zamieszkany przez liczną mniejszość boszniacką.

Złota lilia w zielonym polu, symbol Boszniaków

Obszary zamieszkane przez Boszniaków

Boszniacy stanowią około 48 procent ludności Bośni i Hercegowiny, ale tylko 40 procent ludności to muzułmanie. W Polsce pojęcie Bośniacy to określenie często odnoszące się do bośniackich muzułmanów, ale to jest mylące, ponieważ wszystkich ludzi z Bośni i Hercegowiny można nazwać Bośniakami, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego.

Macedończycy − naród południowosłowiański, zamieszkujący państwo Macedonię (ponad 1,3 mln osób, ok. 67% ludności republiki), Macedonię Egejską (grecką) (1961 — 6-8 tys., nowszych danych o Macedończykach brak, 2004 - 3 tys.), bułgarską Macedonię Pirińską (1946 — 190 tys., 1956 — 180 tys., nowszych danych o Macedończykach brak), a także południową Albanię (brak wiarygodnych danych). Liczniejsze skupiska na emigracji w Kanadzie (Toronto), Australii (Perth, Sydney, Melbourne), USA.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Boszniacy mają etniczny słowiański rodowód wspólny z Serbami i Chorwatami oraz Macedończykami, natomiast różnią się religią – przechodzili na islam w różnych okresach niewoli tureckiej. Przyczyny przechodzenia na islam były różnorodne, społeczno-ekonomiczne (zwolnienie z płacenia podatku od "niewiernych" – dżizja – i możliwość nabywania ziemi), ale również religijne (m.in. związane z bogomilizmem), później także kulturowo-polityczne.

Bośniacy (język ojczysty: Bosanci, Босанци, ang. Bosnians) – ogólna nazwa społeczeństwa regionu Bośnia i Hercegowina, liczą ok. 4,5 mln członków. Stanowią go trzy konstytutywne grupy etniczne: Serbowie, Chorwaci i Boszniacy (w świecie znani jako Muzułmanie do rozpadu Jugosławii), oraz mniejszości narodowe. Jest to społeczność wieloetniczna i wieloreligijna. Według współczesnych definicji państwa Bośniakiem może być każda osoba, która posiada obywatelstwo państwa Bośni i Hercegowiny. Bośniacy to pokrótce obywatele Bośni i Hercegowiny.

Muzułmanie z narodowości – oficjalnie od 1971 roku naród, zamieszkujący tereny obecnie nieistniejącej już Jugosławii (Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra, Chorwacja). Obecnie wielu niegdyś Muzułmanów z narodowości podaje narodowość boszniacką. Liczbę Muzułmanów z narodowości szacuje się na ok. 100 tys.

Posługują się dialektem bośniackim języka serbsko-chorwackiego z wpływami języka tureckiego. Zachowali ludową kulturę słowiańską, nasycając ją kolorytem orientalnym, co dało w rezultacie oryginalny konglomerat kulturowy, z doskonale zachowanymi archaicznymi formami kultury materialnej i duchowej, zwłaszcza literatury ustnej (ludowe pieśni epickie i liryczne, bogata proza). Orientalną specyfikę boszniackiego zderzenia kultury muzułmańskiej i chrześcijańskiej przejęła regionalna literatura pisana, także współczesna (Ivo Andrić, Meša Selimović).

Mehmed Meša Selimović (serb. Мехмед Меша Селимовић) (ur. 26 kwietnia 1910 - zm. 11 lipca 1982) - pisarz jugosłowiański tworzący w języku serbsko-chorwackim. Większość jego dzieł rozgrywa się w scenerii bośniackiej w okresie panowania osmańskiego. Studiował na Uniwersytecie w Belgradzie.

Język serbsko-chorwacki (serbochorwacki, chorwackoserbski, chorwacki czyli serbski) – obecnie jest to kontrowersyjna (patrz poniżej) nazwa zbioru blisko spokrewnionych języków standardowych i dialektów (diasystem), należących do grupy południowej języków słowiańskich.

Przypisy

[1] CIA Fact Book
National Geographic – Diego Buñuel – Don't Tell My Mother I'm In The Balkans [2]