BotswanaArtykuł - Botswana - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Łotwa Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.Światowa Organizacja Handlu Światowa Organizacja Handlu (ang. World Trade Organization (WTO)) – organizacja międzynarodowa z siedzibą w Genewie. WTO stanowi kontynuację Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), została powołana w 1994 w Marrakeszu (Maroko), w ramach tzw. rundy urugwajskiej GATT.Afryka Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 14% populacji Ziemi t.j. 950 mln ludzi (2008). Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony, gdyż przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Algieria Algieria (al-Dżaza'ir, Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna – Al-Dżumhurijja al-Dżaza'irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja) – członek Unii Afrykańskiej, 11 co do wielkości państwo świata (drugie Afryki po Sudanie), położone w Afryce północnej nad Morzem Śródziemnym. Znaczną część obszaru Algierii zajmują wchodzące w skład Sahary pustynie oraz półpustynie.Ameryka Północna Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Ameryka Południowa Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Animizm Animizm (łac. anima - dusza) - zespół wierzeń występujący w religiach archaicznych bądź tradycyjnych zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Archipelag Sokotra Sokotra – należący do Republiki Jemenu archipelag czterech wysp i wysepek na Oceanie Indyjskim, blisko Rogu Afryki, około 350 km na południe od Półwyspu Arabskiego. W 2003 roku został wpisany na listę rezerwatów biosfery, a w 2008 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Powiązane hasła: Łotwa, Święta Helena (kolonia), Świadkowie Jehowy, Światowa Organizacja Handlu, .bw, 30 września, Afryka, Albania, Algieria, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Angola, Animizm, Antigua i Barbuda, Arabia Saudyjska, Archipelag Sokotra, Argentyna, Armenia, Australia, Austria, Azja, Bahaizm, Bahamy, Bahrajn, Bangladesz, Barbados, Bawełna (roślina), Belgia, Belize, Benin, Birma, Boliwia, Brazylia, Brunei, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, Bułgaria, Burkina Faso, Burowie, Burundi, Buszmeni, Centralna Agencja Wywiadowcza, Ceuta, Chińska Republika Ludowa, Chile, Chorwacja, Chrześcijaństwo, Cypr, Czad, Czechy, Dżibuti, Dania, Delta Okawango, Demokratyczna Republika Konga, Dewiza, Diament, Domena najwyższego poziomu, Dominika, Dominikana, Dystrykt, Dystrykt Centralny (Botswana), Dystrykt Ghanzi, Dystrykt Kgaladi, Dystrykt Kgatleng, Dystrykt Kweneng, Dystrykt Północno-Wschodni, Dystrykt Północno-Wschodni (Botswana), Dystrykt Północno-Zachodni, Dystrykt Północno-Zachodni (Botswana), Dystrykt Południowo-Wschodni, Dystrykt Południowo-Wschodni (Botswana), Dystrykt Południowy, Dystrykt Południowy (Botswana), Egipt, Ekwador, Epidemia, Erytrea, Estonia, Etiopia, Europa, Fidżi, Filipiny, Finlandia, Flaga Botswany, Francistown, Francja, Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne, Górnictwo, Gęstość zaludnienia, Gabon, Gaborone, Gambia, Geografia Botswany, Ghana, Grecja, Grenada, Gruzja, Gujana, Gwatemala, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Haiti, Herb Botswany, Hiszpania, Holandia, Honduras, Hongkong, Hymn Botswany, Hymn państwowy, ISO 3166-1, Indie, Indonezja, Irlandia, Isla de Alborán, Islam, Islandia, Islas Chafarinas, Izrael, Język angielski, Język tswana, Język urzędowy, Języki bantu, Jamajka, Japonia, Jednostka monetarna, Jemen, Jordania, Jwaneng, Kalahari, Kambodża, Kamerun, Kanada, Katar, Katolicyzm, Kenia, Kirgistan, Kiribati, Klimat podzwrotnikowy, Kod telefoniczny, Kolumbia, Komory, Kongo, Korea Południowa, Kostaryka, Kotlina, Kraj Przylądkowy, Kuba, Kukurydza zwyczajna, Kuwejt, Lesotho, Liberia, Libia, Liczba ludności, Liechtenstein, Limpopo, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Luksemburg, Macedonia, Madagaskar, Madera, Majotta, Makau, Makgadikgadi, Malawi, Malediwy, Malezja, Mali, Malta, Maroko, Mauretania, Mauritius, Meksyk, Melilla, Międzynarodowy kod samochodowy, Miedź, Minerał, Mołdawia, Mongolia, Morze, Mozambik, Namibia, Nauru, Nepal, Niemcy, Niepodległość, Niger, Nigeria, Nikaragua, Nikiel, Norwegia, Nowa Fundlandia i Labrador, Nowa Zelandia, Obszar bezodpływowy, Oceania, Oman, Orapa, Orzech ziemny, Półpustynia, Państwa nieuznawane, Pakistan, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Park narodowy, Parlament, Peñón de Alhucemas, Peñón de Vélez de la Gomera, Perejil, Peru, Podział administracyjny Botswany, Pole powierzchni, Polska, Portugalia, Prezydenci Botswany, Produkt krajowy brutto, Proso zwyczajne, Protektorat, Protestantyzm, Pula (waluta), Religia, Republika, Republika Środkowoafrykańska, Republika Chińska, Republika Południowej Afryki, Republika Zielonego Przylądka, Reunion, Rezerwat przyrody, Rośliny strączkowe, Rumunia, Rwanda, Słonecznik zwyczajny, Słowacja, Słowenia, Sahara Zachodnia, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Salwador, Samoa, Sawanna, Selebi-Pikwe, Senegal, Seretse Ian Khama, Seretse Khama, Seszele, Sierra Leone, Singapur, Somalia, Somaliland, Sorgo, Sri Lanka, Stany Zjednoczone, Stolica, Strefa czasowa, Suazi, Sudan, Surinam, Szwajcaria, Szwecja, Tajlandia, Tanzania, Terytorium zależne, The World Factbook, Togo, Tonga, Transwal, Trynidad i Tobago, Tswana, Tunezja, Turcja, Tuvalu, Uganda, Ukraina, Unia Afrykańska, Uniwersalny czas koordynowany, Urugwaj, Ustrój polityczny, Vanuatu, Węgry, Władca, Włochy, Wenezuela, Wielka Brytania, Wietnam, Wirus zespołu nabytego braku odporności, Wspólnota Europejska, Wspólnota Narodów, Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Rozproszone, Wyspy Salomona, Wyspy Selvagens, XIX wiek, XVII wiek, XVI wiek, XX wiek, Zambia, Zespół nabytego niedoboru odporności, Zimbabwe, Zjednoczone Emiraty Arabskie,
Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Namibią (dł. granicy 1360 km), RPA (1840 km), Zimbabwe (813 km) i Zambią (<1 km). Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej. Największe miasta: Gaborone, Francistown, Selebi-Pikwe
GeografiaBotswana, położona w południowej Afryce, nie ma dostępu do morza, co sprawia, że pod wieloma względami jest ona uzależniona gospodarczo od swoich sąsiadów. Większą część kraju zajmuje półpustynna, bezodpływowa kotlina Kalahari. Jej średnia wysokość wynosi około 800 m n.p.m. Na północy znajduje się bagienny obszar śródlądowej delty Okawango. Okresowo wody przedostają się dalej na wschód do niecki Makgadikgadi. Najważniejszą rzeką Botswany jest położona na południowo-wschodniej granicy Limpopo, gdzie koncentruje się ludność Botswany, w tym stolica kraju Gaborone. W Botswanie panuje klimat podzwrotnikowy suchy z porą gorącą od października do marca. Opady są skąpe (od 750 mm na północy do 125 mm na południu) i nieprzewidywalne. Większość terytorium kraju porasta ciernista sawanna, a około 1% widne suche lasy (w dolinie rzeki Chobe na północy). Historia
 Tereny dzisiejszej Botswany pierwotnie były zamieszkiwane przez Buszmenów. Od przełomu XVI i XVII wieku zaczął na nie napływać lud Tswana, posługujący się językiem tswana z rodziny bantu. W drugiej połowie XIX wieku rozpoczęły się walki plemienne, a także walki z Burami z Transwalu. Doprowadziło to do objęcia Botswany (nazywanej wówczas Beczuana, ang. Bechuanaland) brytyjskim protektoratem w roku 1885. Beczuana miała być przyłączona do Kraju Przylądkowego, ale ostatecznie ten projekt upadł. W latach 50. XX wieku w Beczuanie powstały ruchy narodowowyzwoleńcze, które doprowadziły w roku 1966 do niepodległości kraju, pod nazwą Botswana. Pierwszym prezydentem został Seretse Khama. Został on wybrany ponownie na dwie dalsze kadencje i zmarł pełniąc urząd w 1980 roku. Urząd objął wówczas będący wiceprezydentem Ketumile Masire, który został wybrany w następnych wyborach prezydenckich i ponownie wybrany dwukrotnie (1989, 1994). Następnie prezydenturę objął Festus Mogae, który sprawował władzę do chwili ustąpienia z urzędu (2008). Obecną głową państwa jest były wiceprezydent Seretse Ian Khama. Ustrój polityczny
Botswana jest parlamentarną republiką w ramach Wspólnoty Narodów. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w pośrednich wyborach przez Zgromadzenie Narodowe na 5-letnią kadencję. Prezydent mianuje członków rządu. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu. W wyższej izbie, doradczej 15-osobowej Izbie Wodzów (House of Chiefs) zasiada 8 wodzów najważniejszych plemion, 4 członków wybieranych co 5 lat i 3 członków wybieranych przez pozostałych 12. Niższa izba, Zgromadzenie Narodowe (National Assembly), składa się z 40 członków wybieranych w bezpośrednich wyborach na 5-letnią kadencję. Podział administracyjnyPod względem administracyjnym Botswana podzielona jest na 9 dystryktów:
GospodarkaBotswana notuje najwyższy wzrost PKB na osobę na świecie. Średni wzrost w latach 1966-1999 wyniósł ponad 9%. Ten spektakularny rozwój Botswana zawdzięcza głównie wydobyciu diamentów. W chwili obecnej Botswana boryka się z epidemią AIDS: według szacunków co trzeci mieszkaniec tego państwa jest zarażony wirusem HIV. Najwyższe zyski przynosi gospodarce Botswany górnictwo, choć większość ludności pracuje w rolnictwie. Tylko 2% powierzchni kraju stanowią grunty orne, 70% to pastwiska. Krajowa produkcja żywności rolnej jedynie w połowie zaspokaja potrzeby mieszkańców, ale kraj nie ma problemu z zapewnieniem importu brakującej żywności. Botswana jest za to znaczącym eksporterem mięsa wołowego. Uprawia się przede wszystkim kukurydzę, sorgo, orzeszki ziemne, proso zwyczajne, słoneczniki zwyczajne, rośliny strączkowe, warzywa, owoce oraz bawełnę. Z powodu suszy zmniejszyło się pogłowie bydła i owiec. 17% terytorium kraju zajmują parki narodowe i rezerwaty dzikiej zwierzyny. W pobliżu miejscowości Orapa i Jwaneng znajdują się bogate złoża diamentów. Botswana jest największym na świecie producentem tego minerału. Dochody z jego sprzedaży stanowią 80% zysków z eksportu. W Botswanie eksploatuje się także bogate złoża niklu i miedzi. Religijność
[1]
Przypisy
Linki do innych stron:
Suplement C.D. Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Animizm Animizm (łac. anima - dusza) - zespół wierzeń występujący w religiach archaicznych bądź tradycyjnych zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Archipelag Sokotra Sokotra – należący do Republiki Jemenu archipelag czterech wysp i wysepek na Oceanie Indyjskim, blisko Rogu Afryki, około 350 km na południe od Półwyspu Arabskiego. W 2003 roku został wpisany na listę rezerwatów biosfery, a w 2008 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Armenia Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.Azja Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Bahaizm Bahaizm, Bahá'í – religia monoteistyczna, założona w Persji w XIX wieku przez Bahá'u'lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkości[1]. Szacuje się, że obecnie na świecie jest około pięciu do sześciu milionów bahaitów w ponad 200 krajach i terytoriach[2]. Jako ruch religijny, bahaizm wyłonił się z babizmu.Bahrajn Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".Bangladesz Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.Bawełna (roślina) Bawełna, bawełnica (Gossypium L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych, obejmujący od 40 do 70 gatunków (w zależności od podziału taksonomicznego). W stanie dzikim występują na słabo nawodnionych obszarach wszystkich kontynentów, poza Australią i Antarktydą.Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Belize Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).Birma Birma[1] (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.Boliwia Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwii[1] (hiszp. Bolivia, Estado Plurinacional de Bolivia[2]) – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.Brazylia Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.Brunei Brunei Darussalam (IPA: [bruˈnaj]), oficjalnie Państwo Brunei, Siedziba Pokoju (malajski: Negara Brunei Darussalam, Jawi: برني دارالسلام ) – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Brunei graniczy z Malezją. Ma dostęp do Morza Południowochińskiego.Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego (Współrzędne: ) (ang. British Indian Ocean Territory) - terytorium zależne Wielkiej Brytanii, obejmujące archipelag Wysp Czagos (ang. Chagos), z których największa to Diego Garcia ().Bułgaria Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Osobny artykuł: Geografia Botswany.
