Brahma - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy hinduskiego bóstwa. Zapoznaj się również z: Brahma rasa kur.

Brahma

Brahma (dewanagari ब्रह्मा , tamil. பிரம்மா) – w hinduizmie wraz z Wisznu i Śiwą tworzy Trimurti. W każdym z niezliczonej ilości wszechświatów, stwarzanych przez Mahawisznu Brahma jest pierwszą, śmiertelną, żywą istotą, zrodzoną z formy virat - kwiatu lotosu, wyrastającego z jeziora umiejscowionego w pępku Garbhodakaśaji Wisznu, stąd bierze się jego inne imię Aja.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.
Brahman ( sanskryt ब्राह्मण ) - w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).

Kontroler wszechświata i stwórca pierwszych żywych istot. Dlatego, że nie posiada materialnego ojca zwany samonarodzonym - svayambhu. W czasie częściowego unicestwienia wszechświata zapada on w sen - joganidra wraz z Narajanem, a w czasie następnego stworzenia ponownie rodzi się w taki sam sposób. Brahma, żyje jedynie przez czas jednego oddechu, stwórcy, Mahawisznu. Zaliczany jest do jakościowych inkarnacji, guna-awatarów zarządzając guną rajas. Ze względu na swoje pokuty, wpływ, prestiż itd., jest najbardziej szanowaną osobistością we wszechświecie.

Leon Cyboran (ur. 1928 w Krakowie, zm.1977) – badacz filozofii indyjskiej w powojennej Polsce. Absolwent filozofii ze specjalizacją z psychologii (UW 1952) i filologii indyjskiej (UW 1963), uczeń profesorów Jana Legowicza i Eugeniusza Słuszkiewicza, miał rzadkie w świecie przygotowanie do zajmowania się klasyczną jogą - dziedziną filozofii indyjskiej, którą obrał za temat swej rozprawy doktorskiej (UW 1970) i (niedokończonej) habilitacji.
Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo "wszechświat" może być też używane w innych kontekstach, jako synonim słów kosmos (w rozumieniu filozofii), świat czy Natura. Natomiast w naukach ścisłych słowa wszechświat i kosmos są równoważne.

Najwyżej wyniesiona pobożna żywa istota, czyli największy wielbiciel Wisznu, jest obdarzany przez Niego mocą konieczną do stworzenia. Kiedy nie ma takiej żywej istoty, która mogłaby przyjąć rolę Brahmy, wtedy Wisznu osobiście staje się Brahmą..

Ikonografia

Brahma na rycinie Frederica Shoberla z 1820 roku

Brahma na lotosie

Brahma wraz ze swoim sługą

Brahma bywa przedstawiany jako czterogłowy mężczyzna , odziany w krysznadźńambarę (skórę z czarnej antylopy) .

Bhagawatapurana tłumaczy to, iż Brahma posiada cztery głowy. Jego cztery głowy zdobią złote hełmy.

Jogasutry ( dewanagari योगसूत्र , trl. Yogasūtra , ang. Yoga Sutras ) - traktat przedstawiający jogadarśanę w formie 195 zwięzłych aforyzmów, który ujmuje nauczanie metod jogicznych praktyk w cztery rozdziały (pāda) o coraz większym stopniu trudności. Autorem jest starożytny indyjski mędrzec Ryszi Patańdźali ( trl. Pātañjali). Księga ta wykorzystywana jest w nauczaniu większości odmian jogi.
Joganidra (lub yoga-nidra) - w hinduiźmie mistyczny sen wywołany praktyką samorealizacji i odnawieniem duchowego połączenia z Najwyższą Siłą jaką jest Bóg.

Zrodzony z kwiatu lotosu, mimo iż usytuowany na jego baldaszku, nie był w stanie dostrzec świata. Dlatego okrążył całą przestrzeń, i kiedy poruszał oczyma, zwracając je w każdą stronę, osiągnął cztery głowy, odpowiednio do czterech kierunków.

Często ukazywany jest siedząc na lotosie, który wyrasta z pępka Garbhodakaśaji Wisznu.

Spotkać także można jego postać unoszącą się na wielkim, białym łabędźu.

Radźas lub guna radźasu (dewanagari रजोगुण, transkrypcja radźoguna) guna pasji, charakteryzuje ją wzajemny pociąg kobiety i mężczyzny. Kiedy ta guna wzrasta, rozwija się żądza przyjemności materialnych, czyli pragnienie zadowalania zmysłów .
Pradźapati (Sanskryt प्रजापति , trl. prajāpati , "pan stworzeń, ojciec ludzkości", ang. Prajapati ) - dwupłciowe praźródło wszystkiego [1], bóg-stwórca i jeden z Patriarchów, syn Brahmy.

Siedziba

W hinduizmie rezydencją Brahmy jest Brahmaloka (loka - planeta), jedna z tzw. planet niebiańskich. Natomiast w ujęciu jogi

wirat,

hiranjagarbha i

prakryti

są trzema ciałami Brahmy, trzema jego mieszkaniami .

Tekst upaniszady Ćhandogja (VIII.1.1) a za nią Jogasutra (III.34) wspominają miasto Brahmy w przestrzeni ćakry anahata.

Jogabhaszja w komentarzu do sutry III.26 Jogasutry, objaśnia trójpoziomowy świat Brahmy, ponad lokami Indry i Pradźapatiego, jako zawierający kolejno coraz subtelniejsze sfery :

Świat Dźanów - dźanaloka
Świat Żaru - tapoloka
Świat Prawdy - satjaloka .

Hełm – bojowa ochrona głowy, chroniąca czaszkę przed urazami, sporządzona z odpornego materiału. Przez wiele wieków używany był tylko przez wojsko, ale z czasem znalazł również bardzo szerokie zastosowanie wśród cywilów. Wiele dziedzin stosuje pierwotną nazwę hełmu (np. hełm strażacki, hełm górniczy), a niektóre branże zastosowały nazwę kask (m.in. w budownictwie, służbach ratunkowych oraz u motocyklistów, rowerzystów, wspinaczy czy rolkarzy).
Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)