Brama Grodzka w Lublinie - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: inne obiekty o nazwie Brama Grodzka.

Brama Grodzka w 2009 roku, podczas obchodów 440. rocznicy Unii Lubelskiej

Brama Grodzka przed remontem z roku 2008

Na mapach: 51°14′58.92″N 22°34′12″E / 51.2497, 22.5700

Brama Grodzka lub Brama Żydowska – brama miejska w Lublinie, pozostałość pierwszych murowanych elementów obwarowań miasta, wybudowanych w 1342 roku, po zezwoleniu Kazimierza III Wielkiego. Obecny zabytek ma kształt nadany mu w 1785 roku przez nadwornego architekta króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Dominika Merliniego, a jej wygląd jest wynikiem remontu z XVIII wieku.

Kamienica – miejski budynek mieszkalny, murowany z cegły lub kamienia, przynajmniej jednopiętrowy. Kamienicą określa się zazwyczaj budynek stojący w zwartym szeregu innych domów, jeśli tak nie jest, to kamienica odróżnia się brakiem dużych okien na jednej z jej ścian (jest to związane z tym, że podczas budowy przewidywano w tym miejscu inny budynek lub taki budynek istniał, ale został wyburzony).

Domenico Merlini (ur. 22 lutego 1730 w Castello w Valsolda nad jeziorem Lugano, zm. 20 lutego 1797 w Warszawie) – włoski architekt działający w Polsce.

Brama Grodzka zwana była także Bramą Żydowską, ponieważ była przejściem pomiędzy Starym Miastem, a dzielnicą żydowską.

Obecnie w Bramie Grodzkiej znajduje się siedziba Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN”.

Remonty

Pierwszy remont po 1989 roku trwał od 1994 – 2000 roku. Prace renowacyjne polegały na: podbiciu fundamentów, wymianie dachu i adaptacji poddasza, wykonaniu elewacji, montażu instalacji elektrycznej i ciepłowniczej, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej. W latach 2008–2009 przeprowadzono remont generalny sklepienia Bramy. 30 lipca 2008 roku podczas prac nad elewacją budynku odkryto, że od okresu II wojny światowej mogła w każdej chwili runąć na przechodniów.

Postument – podstawa, podbudowa, cokół pod filar, kolumnę, posąg itp. W porządkach architektonicznych architektury klasycznej jego proporcje były ściśle określone, składał się z własnego cokołu, korpusu i gzymsu.

Dzielnica żydowska to powstała na przełomie XIV i XV wieku dzielnica skupiająca się wokół lubelskiego Zamku Królewskiego, zamieszkana przez Żydów. W latach 1942-1943 została całkowicie wyburzona przez wojska niemieckie.

Podczas remontu w 1954 roku robotnicy jedynie odnowili zabytek, by pochwalić się nim przed Bolesławem Bierutem – elewacja, podobnie jak większość kamienic Starego Miasta, odnowiona została na X-lecie PRL. Przywrócono wtedy także wazy na postumentach i wyzłocono monogram Stanisława Augusta. Niebezpieczne pęknięcia u stropu pozostały jednak niezabezpieczone.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”, potocznie Teatr NN to samorządowa instytucja kultury powstała w 1992 roku w Lublinie w wyniku podziału Centrum Kultury w Lublinie, w ramach którego od roku 1990 działał Teatr NN.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Galeria

Zdjęcie z 1941 r. Brama Grodzka funkcjonowała wówczas jako przejście do lubelskiego getta.

Widok od strony Zamku.

Przypisy

Joanna Zętar: Brama Grodzka w Lublinie (pol.). [dostęp 15 października 2011].
Tomasz Pietrasiewicz: Odbudowa Bramy Grodzkiej (pol.). [dostęp 15 października 2011].
md: Szok. Brama Grodzka mogła się zawalić (pol.). [dostęp 30 lipca 2008].
jsz: Ekspresowy remont Bramy Grodzkiej (pol.). [dostęp 1 marca 2009].
Marcin Bielesz: Lublin. Remont Bramy Grodzkiej jeszcze w wakacje (pol.). [dostęp 1 marca 2009].

Zobacz też

Zabytki Lublina

Linki zewnętrzne

Historia i kalendarium budynku

Multimedialny spacer po wnętrzach Bramy Grodzkiej

Brama Grodzka w Lublinie na portalu Wirtualny Sztetl]

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Brama Grodzka w Lublinie