Broń pancerna II RP - Polski Serwis Naukowy

Czołgi 7TP na manewrach

Bronie pancerne II RP – rodzaj wojsk Sił Zbrojnych II RP.

Historia

Polski FT-17 z załogą w czasie defilady w Przemyślu

Polskie czołgi FT-17 z 1 Pułku Czołgów podczas zmagań z Armią czerwoną w czasie Bitwy pod Dyneburgiem 1920

Pierwszą pancerną jednostkę polską utworzono już 1919 roku w Armii Polskiej gen. Hallera we Francji. Był to 1 Pułk Czołgów, wyposażony w 120 francuskich czołgów FT-17. W czerwcu tego roku pułk ten wraz z całym wyposażeniem powrócił w składzie armii gen. Hallera do Polski. Dawało to Polsce prawdopodobnie czwarte miejsce na świecie pod względem posiadanych sił pancernych. Czołgi te używane były następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. W momencie wybuchu II wojny światowej armia polska posiadała jeszcze 102 czołgi tego typu. Zostały one użyte w składzie trzech kompanii czołgów lekkich (wolnobieżnych) oraz jako drezyny pancerne w składzie pociągów pancernych. W konflikcie z Rosją sowiecką polska armia wykorzystywała także 20 szt. zdobycznych wozów pancernych Putiłow-Austin, które zostały wycofane ze służby po roku 1930.

Wojska inżynieryjne (saperzy) - rodzaj wojsk przeznaczonych do inżynieryjnego zabezpieczenia działań wszystkich rodzajów sił zbrojnych i rodzajów wojsk. Wojska inżynieryjne wykonują najbardziej złożone prace wymagającego specjalistycznego przygotowania i zastosowania różnorodnego sprzętu inżynieryjnego.
Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

15 maja 1930 roku Minister Spraw Wojskowych rozkazem L.dz. 226/tjn. połączył formacje czołgów, samochodów pancernych i pociągów pancernych w nowy rodzaj wojsk - bronie pancerne. Do tego czasu formacje czołgów wchodziły w skład piechoty, formacje samochodów pancernych w skład kawalerii, natomiast pociągi pancerne podporządkowane były saperom kolejowym, a pod względem wyszkolenia - artylerii. Cztery lata później w skład broni pancernych włączone zostały wojska samochodowe. Bronie pancerne wchodziły w skład wojska, jak wówczas nazywano wojska lądowe. Razem z saperami i łącznością tworzyły tzw. bronie techniczne. Dopiero w 1937 roku wyodrębniony został korpus osobowy broni pancernych. Wcześniej żołnierze pełniący służbę w broniach pancernych zaliczeni byli do korpusów osobowych broni, z których się wywodzili.

Hełm – bojowa ochrona głowy, chroniąca czaszkę przed urazami, sporządzona z odpornego materiału. Przez wiele wieków używany był tylko przez wojsko, ale z czasem znalazł również bardzo szerokie zastosowanie wśród cywilów. Wiele dziedzin stosuje pierwotną nazwę hełmu (np. hełm strażacki, hełm górniczy), a niektóre branże zastosowały nazwę kask (m.in. w budownictwie, służbach ratunkowych oraz u motocyklistów, rowerzystów, wspinaczy czy rolkarzy).
Karabin maszynowy wz. 38FK - najcięższy karabin maszynowy produkowany w Polsce w latach (1938-39), uzbrojenie części tankietek TKS w czasie kampanii wrześniowej

Wiosną 1937 wprowadzona została reorganizacja kawalerii w wyniku czego rozpoczęto przekształcanie jednostek kawaleryjskich w zmotoryzowane. Dla przykładu 10 Brygada Kawalerii została całkowicie zmotoryzowana i wyposażono ją w motocykle, działa, tankietki typu TKS, czołgi typu Vickers E i czołgi 7TP. W 1938 zmotoryzowany został również 1 Pułk Strzelców Konnych i razem z 24. Pułkiem Ułanów, 10. Pułkiem Strzelców Konnych i 10 Dywizjonem Artylerii Konnej podporządkowany Dowództwu Broni Pancernych. Z jednostek tych utworzono dwa zgrupowania pancerne 10 Brygadę Kawalerii oraz Warszawską Brygadę Pancerno-Motorową.

Renault R-35 – francuski lekki czołg piechoty Char légere model 1935R z okresu II wojny światowej. Nazwa Renault R-35 była używana nieoficjalnie, ale bardzo powszechnie.
Wojska łączności - rodzaj wojsk przeznaczony do organizowania łączności wojskowej w czasie pokoju i wojny zarówno w warunkach garnizonowych jak i polowych.

Broń i sprzęt

Karabin maszynowy wz. 38FK, w który uzbrajano TKSy, był zdolny przebić pancerz wszystkich niemieckich czołgów w 1939

W latach 20. podstawowym samochodem pancernym Wojska polskiego był Samochód Pancerny Peugeot 1918. Według różnych źródeł w 1920 roku samochodów tych było w Polsce od 18 do 20 szt. Polska armia użytkowała również 20 szt. zdobytych w czasie Wojny polsko-bolszewickiej samochodów pancernych konstrukcji rosyjskiej Putiłow-Austin. Podstawowym czołgiem w tym okresie był francuski Renault FT 17. W 1929 roku Polska armia zakupiła również 10 lub 11 szt. brytyjskich tankietek Vickers Carden Loyd Mark VI.

Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W latach 30. po modernizacji polska broń pancerna składała się z dwóch polskich konstrukcji tankietki TKS oraz czołgu 7 TP będących podstawą polskich sił pancernych. 7TP był unowocześnioną modyfikacją czołgu angielskiego Vickers E. Był on pierwszym seryjnie produkowanym czołgiem z wysokoprężnym silnikiem Diesla, a także pierwszym wozem bojowym z peryskopem odwracalnym konstrukcji Rudolfa Gundlacha. W chwili wybuchu wojny stanowił on jedną z najbardziej udanych konstrukcji w zakresie broni pancernej jednak wyprodukowano go jedynie 140 szt.

TKS – polski lekki czołg rozpoznawczy (tankietka) z okresu przed II wojną światową. Obok czołgu 7TP był podstawową bronią polskich sił pancernych podczas kampanii wrześniowej 1939.
Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Polskie dowództwo starało się uzupełnić niedostatek broni pancernej modernizując przestarzałe już tankietki TKS wyposażając je w najcięższe karabiny maszynowe kalibru 20mm nkm wz. 38FK,które były zdolne do przebicia pancerzy niemieckich czołgów. Podjęto również decyzję importu zachodnich konstrukcji broni pancernych jak czołgi Vickers E oraz francuskie Renault R-35 i Hotchkiss H-35.

1 Pułk Strzelców Konnych (1 psk) – oddział kawalerii Armii Polskiej we Francji (1919), Wojska Polskiego II RP (1919-1939) i Armii Krrajowej (1940-1944).
Motocykl – jednośladowy pojazd samochodowy bez nadwozia, posiadający dwa (lub więcej) koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności powyżej 50 cm³ (do II wojny światowej – powyżej 100 cm³), przeznaczony do przewozu jednej lub dwóch osób (niekiedy trzech, w przypadku zainstalowania wózka bocznego, tzw. kosza).

W 1939 roku w jednostkach broni pancernej znajdowało się 313 czołgów lekkich, 574 czołgów rozpoznawczych (tankietki) oraz 100 samochodów pancernych - w sumie 987 wozów bojowych. Dawało to Polsce 7 miejsce na świecie w ilości broni pancernej po ZSRR (ok. 10 000), Niemczech (3500), Francji (3300), Japonii (1200), Wielkiej Brytanii (1150) i Włoszech (1000). Osobną grupą polskiej broni pancernej stanowiły pociągi pancerne.

Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.
Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.

Osobny artykuł: Polskie pociągi pancerne.

Czołg Renault FT 17

Putiłow-Austin «Poznańczyk» Wojna polsko-bolszewicka

Samochód pancerny wz. 34

Angielski czołg Vickers E w służbie polskiej przed modernizacją.

polski czołg 7TP

Odrestaurowana tankietka TKS

Wojska pancerne – jeden z głównych rodzajów wojsk lądowych. Charakteryzuje się dużą siłą ognia, dużą manewrowością i odpornością na ogień. Cechy te czynią je doskonałym rodzajem sił do wtargnięcia w ugrupowanie przeciwnika, rozwijania natarcia, głębokich uderzeń w strefę tyłową przeciwnika i prowadzenie pościgu. Wojska pancerne mogą również powstrzymać atak przeciwnika i wykonywać kontrataki w ramach działań obronnych. Czołgi mogą niszczyć wozy bojowe przeciwnika, pododdziały piechoty, wyrzutnie przeciwpancernych pocisków kierowanych i przy pewnych ograniczeniach angażować się w walkę ze śmigłowcami przeciwnika.
Pierwszy raz pociąg pancerny na ziemiach polskich został użyty przez powstańców styczniowych w czasie walk o dworzec kolejowy w Sosnowcu 7 lutego 1863.

Tankietka w wersji TK-3

Samochód pancerny Ursus

Działania bojowe batalionów pancernych

W kampanii wrześniowej jednostki kawaleryjskie wielokrotnie współpracowały podczas walk z przydzielonymi do nich dywizjonami pancernymi. Dnia 3 września 1939 roku 10 Pułk Strzelców Konnych odparł atak czołgów niemieckich w rejonie Naprawy biorąc do niewoli jeńców. Obawiając się drugiego ataku Niemców strzelcy podjęli kontratak szwadronem odwodowym wspieranym przez kompanię czołgów Vickers. Wsparci ostrzałem czołgowym strzelcy natarli pieszo na niemieckie pozycje odpychając nieprzyjaciela. W ostatniej fali polskiego ataku doszło do walki na granaty i bagnety. Niemcy wycofali się.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.
Samochód pancerny wz. 34 (wzór 34) - lekki samochód pancerny konstrukcji polskiej z okresu przed drugą wojną światową. Był to podstawowy sprzęt Wojska Polskiego tej kategorii w kampanii wrześniowej 1939.

Dnia 4 września 24 Pułk Ułanów, wspomagany przez kompanię czołgów Vickers natarł z zaskoczenia na Niemców zdobywając wzgórza w rejonie Kasiny Wielkiej i Mszany Dolnej. Podczas ataku zniszczono 3 wrogie czołgi. Dwa silne niemieckie kontrataki pancerne odrzuciły ułanów na poprzednie pozycje, z których nazajutrz wycofali się..

Peryskop odwracalny - opracowany przez polskiego inżyniera Rudolfa Gundlacha peryskop, umożliwiający obserwację w zakresie 360° bez odwracania głowy czy zmiany pozycji obserwatora. Używany w czołgach, okrętach podwodnych oraz wozach bojowych.
Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)