Bronisław Dietl - Polski Serwis Naukowy

Bronisław Dietl (ur. 15 sierpnia 1878 w Rzuchowie w pow. tarnowskim, zm. 24 stycznia 1952 w Poznaniu) – polski urzędnik państwowy, prezydent Torunia w latach 1921–1922, starosta inowrocławski w latach 1922–1929.

Życiorys

Urodzony w małopolskiej rodzinie ziemiańskiej, był synem Leopolda i Jadwigi z Artwińskich, a stryjecznym wnukiem wybitnego lekarza, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego Józefa Dietla. Ukończył gimnazjum w Tarnowie. Studiował na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przez krótki czas pracował w rolnictwie, w dobrach rodzinnych, następnie rozpoczął karierę urzędnika państwowego. Pozostawał w służbie administracyjnej w Namiestnictwie Galicyjskim, w starostwach w Mielcu, Rohatynie, Kołomyi, Przeworsku.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (UAM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Powstał w 1919 roku - początkowo jako Wszechnica Piastowska, w 1920 r. przemianowana na Uniwersytet Poznański. Podczas II wojny światowej, w latach 1940-1944 Uniwersytet Poznański działał w Warszawie jako tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich. 24 grudnia 1955 roku Uniwersytet otrzymał patrona i nową nazwę: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

Od czerwca 1920 był starostą w Kolbuszowej, od maja 1921 starostą w Śniatyniu. W okresie od 1 maja 1921 do 26 kwietnia 1922 był prezydentem Torunia, przyczyniając się w pewnym stopniu do spolszczenia administracji miejskiej. Później zajmował stanowiska starosty grodzkiego w Poznaniu (1922) i starosty powiatowego w Inowrocławiu (1922–1929). Położył liczne zasługi dla rozwoju rolnictwa i kółek rolniczych na Kujawach. Działał społecznie w Towarzystwie Rolniczym Inowrocławsko-Strzelneńskim, Powiatowym Komitecie Charytatywnym w Inowrocławiu, Polskim Komitecie Opieki nad Dzieckiem, Akcji Katolickiej. Od 1929 mieszkał i pracował w Poznaniu, gdzie kierował biurem informacji Poznańskiej Wystawy Krajowej, a tuż przed wybuchem II wojny światowej został zastępcą kierownika Urzędu Wojewódzkiego. Lata okupacji spędził w Jacentowie (powiat opatowski) i w Ostrowie Świętokrzyskim. Po wojnie do 1948 pracował w Wydziale Rolnictwa Państwowych Nieruchomości Ziemskich w Poznaniu.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau) – gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim na Równinie Inowrocławskiej, położone na Pojezierzu Kujawskim nad rzeką Noteć. Miejscowość uzdrowiskowa.

Odznaczony został m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta (1923) i Brązowym Krzyżem Zasługi (1938). Zmarł 24 stycznia 1952 w Poznaniu.

Był żonaty od listopada 1923 z Anielą Znaniecką (ur. 18 września 1900 w Łąkocinie koło Inowrocławia), córką Adama, pierwszego polskiego starosty inowrocławskiego, oraz Heleny z Janta-Połczyńskich. Była ona działaczką plebiscytową na Górnym Śląsku, zaangażowaną również w działalność społeczną i charytatywną, nauczycielką szkolnictwa handlowego. Z małżeństwa Dietlów urodziło się dwoje dzieci: córka Barbara (ur. 1925), biochemik, oraz syn Jerzy (ur. 1927), profesor ekonomii na Uniwersytecie Poznańskim i były senator RP.

Senator - deputowany, członek parlamentu. Instytucja mająca korzenie w Senacie z okresu starożytnego Rzymu. W Polsce senator jest członkiem Senatu, izby wyższej Parlamentu.

Józef Dietl (ur. 24 stycznia 1804 w Podbużu koło Drohobycza, zm. 18 stycznia 1878 w Krakowie) – polski lekarz, polityk, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezydent Krakowa (1866-1874).

Źródła

Ryszard Sudziński, Bronisław Dietl, w: Toruński Słownik Biograficzny, tom I (pod redakcją Krzysztofa Mikulskiego), Towarzystwo Miłośników Torunia, Toruń 1998, s. 81–82 (z fotografią)

Henryk Łada, Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864–1939, Urząd Gminy w Inowrocławiu, Inowrocław 1984, s. 50–52 (dotyczy również żony Anieli, z fotografiami obojga małżonków)