Brygada Strzelców Polskich - Polski Serwis Naukowy

Brygada Strzelców Polskich (BSP) albo Poleska Brygada Strzelców - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego na Wschodzie, powstała jesienią 1915 roku.

Zawiązką powstania BSP stał się zdziesiątkowany w walkach Legion Puławski, a także 740 Drużyna Lubelska. BSP funkcjonowała na zasadzie rosyjskich drużyn (batalionów) pospolitego ruszenia, a dokładnie rosyjskiej 104 Brygady Pospolitego Ruszenia.

Formowanie

Inicjatywa generała Szymanowskiego, pułkownika Rządkowskiego i rotmistrza Zamoyskiego skutkowała wydaniem rozporządzenia szefa Stawki generała Michała Aleksiejewa o powołaniu Brygady Strzelców Polskich, której formowanie rozpoczęło się w Bobrujsku. Wkrótce do Brygady dołączono dywizjon ułanów i kompanie saperską.

Mieczysław Wężyk (ur. 19 grudnia 1889 w Kozienicach, zm. ?) – podpułkownik saperów Wojska Polskiego, inżynier i działacz społeczny, w latach 30. prezydent Brześcia nad Bugiem.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Brygada mimo swojej nazwy, była zależna od dowództwa rosyjskiego. Korespondencja urzędowa była prowadzona w języku rosyjskim, natomiast komendy padały w języku polskim. W szeregach Brygady znajdowało się ponad 8 tysięcy żołnierzy, niemal wyłącznie Polaków.

Walki na froncie

Brygada Strzelców Polskich została skierowana na front w 1916. Brała udział w walkach z Niemcami na Nowogródczyźnie, gdzie poniosła duże straty. Walczyła na linii frontu, który przebiegał na rzece Szczara, a także w rejonie Zaosia i Snowia. W styczniu 1917 Brygada została wycofana z frontu w Kijowski Okręg Wojskowy i tutaj została przeformowana w Dywizję Strzelców Polskich (DSP).

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Snów (biał. Сноў) - wieś na Białorusi w rejonie nieświeskim obwodu mińskiego, w pobliżu trasy linii kolejowej Warszawa-Brześć-Baranowicze-Mińsk i w połowie drogi między Baranowiczami a Nieświeżem. Siedziba sielsowiteu snowskiego.

Struktura organizacyjna

Dowództwo brygady

dowódcy:

gen. ppor. Piotr Szymanowski - do 7 kwietnia 1916

gen. por. Adam Sławoczyński - do 16 września 1916

gen. ppor. Kajetan Olszewski - do lutego 1917

szef sztabu

kpt. gw. Żyliński (Rosjanin)

adiutant

kpt. Korzeniewski

Pododdziały

I batalion – płk Jan Rządkowski

batalion rezerwowy – kpt. Kuczewski, od 12 stycznia ppłk Dziarski

II batalion – płk Lucjan Żeligowski

III batalion – płk Witold Otocki-Dołęga, potem płk Firlej

IV batalion – płk Znamierzowski

Dywizjon Ułanów Polskich – ppłk Władysław Obuch-Woszczatyński

1 szwadron – rtm. – Adolf Waraksiewicz

2 szwadron – rtm. Butkiewicz

kompania saperów – pkpt. Mieczysław Wężyk

Uwagi

Nazwa "Poleska" nadana została brygadzie przez nieprzychylnych Polakom Rosjan pełniących funkcje oficerów sztabowych. Zastępowała ona określenie "Polskich"
W rejonie Snowia do dziś znajdują się groby poległych żołnierzy z BSP

Bibliografia

Henryk Bagiński, Wojsko Polskie na wschodzie 1914-1920, Warszawa 1921 ( reprint, Warszawa 1990)

Polskie formacje wojskowe w Rosji 1914-1920 w świetle dokumentów CAW dostęp 11.10.2008