Brygadier - Polski Serwis Naukowy

Brygadier – historycznie i współcześnie stopień służbowy używany na świecie w formacjach mundurowych (wojsku, policji, żandarmerii, straży pożarnej itp.).

Wojsko

Stopień wojskowy brygadiera związany jest historycznie z funkcją dowódcy brygady. Zazwyczaj jest to ranga wyższa od pułkownika, ale w zależności od specyfiki danego kraju brygadier zaliczany jest do oficerów starszych lub uznawany za najniższy stopień generalski (wówczas często na język polski nazwę stopnia tłumaczy się jako 'generał brygady', OF-6 wg klasyfikacji NATO).

Starszy szeregowy - najwyższy stopień w Wojsku Polskim w korpusie szeregowych. Obecnie żeby go posiadać trzeba mieć ukończone przynajmniej gimnazjum i posiadać przygotowanie zawodowe np. zasadniczą szkołę zawodową, odbytą zasadniczą służbę wojskową w pełnym wymiarze (są wyjątki zwalniające z tego obowiązku), przejść testy sprawnościowe i psychologiczne, być osobą niekaraną itd.
Sebastian Dunikowski herbu Abdank (ur. 21 stycznia 1759 roku w Słopnicach Szlacheckich – poległ 28 sierpnia 1794 na Pradze) – wicebrygadier w powstaniu kościuszkowskim, kwatermistrz w I Brygadzie w Dywizji Ukraińskiej i Podolskiej w 1781 roku.

W brytyjskich wojskach lądowych oraz w armiach nawiązujących do wzorów brytyjskich brygadier jest stopniem pomiędzy pułkownikiem (Colonel), a generałem majorem (Major-General). Mimo że posiada oznaki stopnia (korona i trzy romby) podobne do pułkownika (korona i dwa romby), ale jako dowodzący brygadą uznawany jest za równorzędnego wobec generała brygady (OF-6).

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Siły zbrojne (wojsko, armia) - siły i środki wydzielane przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej, ujęte w całość organizacyjną, składającą się z różnych rodzajów wojsk i służb.

W brazylijskich i argentyńskich siłach powietrznych brygadier jest odpowiednikiem generała, stąd występują następujące stopnie wojskowe:

brazylijskie wojska lotnicze:

Tenente-Brigadeiro – generał broni

Major-Brigadeiro – generał dywizji

Brigadeiro – generał brygady

argentyńskie wojska lotnicze:

Brigadier-General – generał broni

Brigadier-Mayor – generał dywizji

Brigadier – generał brygady

We Francji oraz w armiach wzorowanych na armii francuskiej stopień brygadiera w oddziałach kawaleryjskich należy do stopni podoficerskich i odpowiada randze kaprala.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.
Brigadeführer - w III Rzeszy stopień paramilitarny, któremu odpowiadał stopień Generalmajor w siłach zbrojnych III Rzeszy (Wehrmacht). Stopień taki istniał w SA i w SS. Pełna nazwa różniła się zależnie od organizacji. W SA brzmiała "SA-Brigadeführer" a w SS "SS-Brigadeführer".

W polskim wojsku

W Polsce stopień brygadiera pojawił się w 2 poł. XVIII w. Nosili go (obok stopnia wicebrygadiera) dowódcy brygad kawalerii narodowej, którzy następnie zostali zrównani z generał majorami:

Rafał Dzierżek

Antoni Madaliński – dowódca 1 Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej

Jan Potocki

Tadeusz Suchorzewski

Michał Wielhorski

Wicebrygadierzy (część z nich awansowała na wyższe stopnie):

Józef Kopeć – ranny pod Maciejowicami

Jan Henryk Dąbrowski – dowódca 7 Brygady Kawalerii Narodowej (1794 r.)

Józef Drzewiecki

Sebastian Dunikowski

Fabian Gordon (awans na brygadiera w listopadzie 1794)

Ludwik Manget – dowódca 2 Małopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej

Kazimierz Rozwadowski

W konnych oddziałach Legii Nadwiślańskiej (ułani) zorganizowanych na wzór francuski brygadierem określano podoficera, będącego odpowiednikiem kaprala, oraz trębacza: trębacz brygadier (sztabs-trębacz).

Jan Henryk Dąbrowski, herbu Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego 1815-1816, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, twórca Legionów Polskich we Włoszech, generał insurekcji kościuszkowskiej. W 1815 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler Orderu Virtuti Militari w 1807, francuskiej Legii Honorowej w 1804, włoskiego Orderu Żelaznej Korony w 1806, rosyjskich orderów św. Włodzimierza i św. Anny.
Nadkomisarz Policji (nadkom.) – stopień oficerski w Policji. Nadanie wyższego stopnia nie może nastąpić wcześniej niż po przesłużeniu w stopniu nadkomisarza 4 lat. Odpowiednik wojskowego stopnia kapitana oraz starszego kapitana w Państwowej Straży Pożarnej.

W Legionach Polskich u boku Austro-Węgier brygadierem był Józef Piłsudski, dowódca I Brygady: Ani kontusz na nim aksamitny, Ani pas go zdobi lity, słucki, W szarej burce, lecz duchem błękitny Jedzie polem brygadier Piłsudski. Alfons Dzięciołowski "Pieśń o Józefie Piłsudskim."

Była to jednak raczej nazwa funkcji niż stopień wojskowy nieznany w armii austro-węgierskiej.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.
Nadbrygadier to stopień oficerski w Państwowej Straży Pożarnej. Odpowiednik stopnia wojskowego generał brygady, występującego w SZ RP oraz odpowiednik nadinspektora Policji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)