Brzeg - miasto - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w woj. opolskim. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa "brzeg".

Brzeg (wymowa (niem. Brieg) – miasto i gmina w województwie opolskim, siedziba powiatu brzeskiego. Miasto historycznie przynależy do Dolnego Śląska. Położone nad Odrą, na skraju Równiny Grodkowskiej.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Do 31 grudnia 2001 r. Brzeg był również siedzibą wiejskiej gminy Brzeg, przemianowanej na gminę Skarbimierz z siedzibą w Skarbimierzu Osiedlu.

Według danych Państwowej Komisji Wyborczej z 9 października 2011 miasto liczyło 36 384 mieszkańców.

Historia

Ratusz w Brzegu

Kamienice przy rynku

Nieco fantastyczna i nie poparta faktami teoria mówi: Ciągłość zasiedlenia tego miejsca udokumentowana źródłami historycznymi sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych istniała tutaj miejscowość o nazwie Budorigum. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w miejscu Brzegu, informuje skorowidz nazw historycznych Orbis Latinus oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska.

1235 – pierwsza wzmianka o osadzie targowo-rybackiej Wisokibrzeg (Wissokembreghe).

1248 – przywilej lokacyjny ks. wrocławskiego Henryka III

wytyczenie na terenie osad Wysoki Brzeg i Małkowice regularnie rozplanowanego miasta z umocnieniami obronnymi

zasiedlenie miasta przez kolonistów, w dużej mierze niemieckojęzyczną ludność z Saksonii i Turyngii.

Od 1311 stolica niezależnego księstwa brzeskiego (potem legnicko-brzeskiego i wołowskiego) – we władaniu najdłuższej linii dynastii Piastów wygasłej w 1675 na Jerzym IV Wilhelmie.

W 1329 brzeski ks. Bolesław III Rozrzutny złożył hołd lenny królowi czeskiemu.

O Brzegu wspominają Jan Długosz w Historii Polski z XV wieku i Jan Kochanowski.

Rozkwit w XVI wieku za panowania księcia Jerzego II.

W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko miasta, włączając Brzeg do terytorium o dominacji języka polskiego.

10 kwietnia 1741 – bitwa pod Małujowicami. Po zbombardowaniu miasta przez króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego Brzeg przeszedł w ręce Prus.

15 sierpnia 1842 – otwarcie (najstarszej na Śląsku, a co za tym idzie, także najstarszej w obecnych granicach Polski) linii kolejowej Wrocław – Brzeg.

do 1914 dynamiczny rozwój miasta na tle szybkiego awansu politycznego, gospodarczego i cywilizacyjnego państwa pruskiego (od 1871 jako części zjednoczonych Niemiec).

przyrost ludności: z 11700 mieszkańców (1845) do 29000 mieszkańców (1914).

budowa połączeń kolejowych: z Opolem i Katowicami (1843), z Nysą (1848), ze Strzelinem (1894) i z Wiązowem (1910); budowa żeglownego kanału wzdłuż Odry i portu miejskiego (1909)

rozwój przemysłu: garbarnia E.W. Molla, (1811), fabryka wyrobów pasmanteryjnych T.T. Heinzego (1830), cukrownia Löbbecka (1846), gazownia miejska (1848), fabryka fortepianów H. Schutza (1874), cukrownia "Concordia" (1876), fabryka ksiąg biurowych Loewenthala (1879), fabryka pieców szamotowych (1887), fabryka wyrobów cementowych H. Bienecka (1902), a także fabryka pojazdów konnych, fabryka maszyn Güttlera, fabryka maszyn rolniczych Przillasa, fabryka krzeseł, fabryka cygar i browar.

rozwój przestrzenny: wchłonięcie dotychczasowych przedmieści, usunięcie murów średniowiecznych wraz z bramami (1863-1865)

okres rządów burmistrza Juliusa Peppela (1895-1910): po włączeniu do miasta nowych terenów, liczba mieszkańców wzrosła o 8 tysięcy; liczne inwestycje: skanalizowanie miasta, doprowadzenie bieżącej wody, wymiana nawierzchni ulic i chodników, wybudowanie elektrowni oraz urządzenie parku (przez wiele lat noszącego nazwę Park Wolności, obecnie Park Wolności im. Juliusa Peppela).

w okresie 1878-1928 rada miejska ufundowała liczne pomniki poświęcone niemieckim osobistościom i mężom stanu. Było to zgodne z trendem panującym w Niemczech na przełomie XIX i XX w., równocześnie jednak świadczyło o zwiększaniu się zasobności kasy miejskiej i aspiracji władz Brzegu oraz jego społeczności. Stawianie pomników o określonej tematyce nie pozostawało także bez związku z obecnością w Brzegu i jego okolicach mniejszości polskiej.

1945

23 stycznia – początek radziecko-niemieckich walk o miasto

6 lutego – zdobycie Brzegu przez Armię Czerwoną, stare miasto z szeregiem cennych zabytków legło w gruzach

przyłączenie miasta do Polski i wysiedlenie niemieckiej ludności do Niemiec.

lata 60. XX w. – odbudowa najważniejszych zabytków miasta, zabudowa starego miasta blokami mieszkalnymi

26 maja 1966 – tzw. pacyfikacja brzeska, wystąpienia ludności miasta w obronie mienia kościelnego, brutalnie stłumione przez oddziały ZOMO i funkcjonariuszy SB.

1992 – opuszczenie miasta przez wojsko rosyjskie

Zabytki

renesansowy Zamek Piastów Śląskich z XIII-XVI wieku, zwany Śląskim Wawelem, zespół zamkowy (wraz z kaplicą) jest wpisany na listę zabytków klasy międzynarodowej (według dawnej klasyfikacji – klasy "0").

Układ urbanistyczny Starego Miasta, z poł. XIII w., zmieniony po 1945.

Kościoły:

kościół pw. św. Mikołaja, gotycki (1370-1417)

Kościół Podwyższenia Krzyża Św. z XVIII wieku, barokowy z iluzjonistycznymi freskami Jana Kubena z lat 1739-1745

Dawny kościół franciszkanów, gotycki (w ruinie). Najstarsza świątynia Brzegu, wzmiankowana w 1285 wraz z klasztorem. Rozbudowany w latach 1338-1494. W 1582 został zamieniony na książęcy arsenał. W I poł. XX w. siedziba remizy strażackiej. Do lat 80. pełnił funkcję magazynu. Wskutek zaniedbań doprowadzony do ruiny; w 1997 zawaliła się wieża i fragment prezbiterium.

Barokowe figury Jana Nepomucena i Tadeusza Judy z 1722, postawione przed fasadą kościoła Podwyższenia św. Krzyża w 1755.

Pomnik św. Trójcy na pl. Zamkowym, barokowy, wzniesiony w 1731.

Ratusz, z XIV wieku, przebudowany w latach 1569-72.

Gimnazjum Piastowskie założone w 1569.

Kamienice mieszczańskie:

Rynek pod nr 19 – renesansowa fasada z 1621 (rekonstrukcja).

Rynek, cała pierzeja wschodnia zawiera fragmenty kamienic z XIV wieku.

Chopina 1, renesansowa z 1597.

Jabłkowa 5, barokowa kamienica Kreyera z 1715.

Jabłkowa 7, kamienica z 1797 w stylu empire.

Brama Odrzańska z lat 1595-96.

Stare Koszary fryderycjańskie, z lat 1781-82.

Planty – pozostałości twierdzy bastionowej wzniesionej wokół średniowiecznego miasta. Budowę rozpoczęto od 1572, kilkakrotnie rozbudowywana w XVII, XVIII i XIX wieku, rozebrana w 1807 i zamieniona w XIX wieku na zespół parków, dzisiaj Planty.

Ciekawy zespół ulic o zabudowie modernistycznej i eklektycznej, które zostały zabudowane w XIX wieku, po likwidacji twierdzy.

Willa Löbbecke z XIX wieku przy ul. Chrobrego, z fontanną z Trytonem (fontanna przeniesiona na zamek).

Budynek sądu na rogu ul. Chrobrego i Armii Krajowej. Zbudowany w latach 1898-1903.

Willa Neugebauera (właściciela cukrowni "Concordia"; dzisiejsze Nadodrzańskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego) przy ulicy Jana Pawła II. Wzniesiona w 1898 roku w stylu eklektycznym, obiekt otoczony ogrodem, w którym zachowały się liczne krzewy rododendronu i innych roślin.

Chłopiec z łabędziem – fontanna w Parku Centralnym.

Dawna kaplica cmentarna św. Krzyża, dziś kościół garnizonowy. Obecnego kształtu nabrała w 1724.

Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej

Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej z 1877.

Czerwone Koszary z początku XIX wieku.

Synagoga z 1799.

Cmentarz żydowski

Nieistniejące pomniki niemieckie z l. 1878-1939.

pomnik króla Prus Fryderyk II Wielki aut. Louis Sussmann-Hellborn postawiony w 1878 r.

pomnik cesarza Niemiec Wilhelma I aut. Johannes Böse postawiony w 1900 r.

pomnik Marcina Lutra aut. Robert Hanig postawiony w 1905 r.

pomnik kanclerza Rzeszy Otto von Bismarcka aut. Heinrich Victor Seifert postawiony w 1908 r.

pomnik burmistrza miasta Juliusa Peppela postawiony w 1911 r. na terenie parku nazwanego jego imieniem, obecnie Park Wolności

monument poświęcony bohaterom wojny francusko-pruskiej 1870-1871 postawiony w 1918 r.

pomnik pierwszego prezydenta Niemiec Friedricha Eberta postawiony w 1927 r.

monumentalne założenie pomnikowe "Pomnik Bohaterów" aut. Hans Damman, Heinrich Victor Seifert oraz architekt Höpner postawione w 1928 r.

Edukacja

przedszkola:

Publiczne Przedszkole nr 1

Publiczne Przedszkole nr 2

Publiczne Przedszkole nr 3

Publiczne Przedszkole nr 4

Publiczne Przedszkole nr 5

Publiczne Przedszkole nr 6

Publiczne Przedszkole nr 7

Publiczne Przedszkole nr 8

Przedszkole Publiczne nr 10

Publiczne Przedszkole nr 11

szkoły podstawowe:

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Kochanowskiego

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Mikołaja Kopernika

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8 im. Józefa Lompy (tzw. tysiąclatka)

Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi w Brzegu (dawna Szkoła Podstawowa nr 6)

Zespół Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi

Zespół Szkół Specjalnych (dawna Szkoła Podstawowa nr 7)

gimnazja:

Publiczne Gimnazjum nr 1

Publiczne Gimnazjum nr 3

Publiczne Gimnazjum nr 2 (Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi)

Publiczne Gimnazjum nr 4

szkoły średnie:

I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego

II Liceum Ogólnokształcące im. Zbigniewa Herberta

Zespół Szkół Budowlanych im. ks. Jerzego II Piasta

Zespół Szkół Ekonomicznych

Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. M. Skłodowskiej-Curie

szkoły wyższe:

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna

technika:

Technikum Ekonomiczne

Technikum Elektryczne

Technikum Handlowe

Technikum Hotelarskie

Technikum Informatyczne

Technikum Mechaniczne

Technikum Renowacji zabytków

Kultura

Brzeskie Centrum Kultury

Brzeg od wieków był (obok Wrocławia) znaczącym ośrodkiem kulturalnym. Muzyka, literatura i plastyka oraz teatr stanowiły nieodłączny element życia dworu książęcego brzeskich Piastów i miasta. Nawiązując do tradycji mecenatu kulturalnego Piastów Śląskich, obecni animatorzy działań kulturalnych stworzyli z Brzegu jeden z ciekawszych centrów kulturalnych w kraju. Brzeg otwiera swoje bramy przed artystami klasy światowej, a przy tym dba o rozwój lokalnego środowiska artystycznego. Dzięki działalności animacyjnej Muzeum Piastów Śląskich i Brzeskiego Centrum Kultury, miasto Brzeg przyciąga także organizatorów znaczących imprez takich jak Międzynarodowy Festiwal "Wratislavia Cantans", Festiwal Muzyczny "Porozumienie" (obecnie "Eurosilesia") Wrocławski Festiwal Jazzowy "Jazz nad Odrą", Międzynarodowy Konkurs im. F. Liszta, których ranga wykracza daleko poza granice Polski. Koncerty, wystawy, plenery malarskie, jarmarki renesansowe i spektakle odbywają się zarówno w stylowych komnatach i na dziedzińcu Zamku Piastów Śląskich, w kościołach pw. św. Mikołaja, pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i pw. Miłosierdzia Bożego, w sali teatralnej Brzeskiego Centrum Kultury, w Galerii Sztuki Współczesnej i Wielkiej Sali Stropowej renesansowego Ratusza, a także w Amfiteatrze Miejskim i na brzeskim Rynku.

Parafia Miłosierdzia Bożego w Brzegu znajduje się w dekanacie brzeskim południowym w archidiecezji wrocławskiej. Jej proboszczem jest ks. Eugeniusz Bojakowski. Obsługiwana przez kapłanów archidiecezjalnych. Erygowana w 1992. Jest najmłodszą parafią w mieście.
Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

Brzeskie Centrum Kultury (do 1992: Brzeski Dom Kultury) zostało otwarte w lutym 1967 po dziesięcioletnim remoncie działającego w latach międzywojennych teatru miejskiego - Brieger Stadttheater.

Brzeskie Centrum Kultury obejmuje swą działalnością:

Dom Kultury (przy ul. Mlecznej 5),

Galerię Sztuki Współczesnej w brzeskim Ratuszu,

Amfiteatr Miejski (na ok. 5.000 widzów) przy ul. B. Chrobrego oraz reaktywowane w listopadzie 2004,

Kino "Centrum" działające w budynku Domu Kultury.

Instytucja kultury, jaką jest Brzeskie Centrum Kultury jest organizatorem znaczących imprez artystycznych. W latach 70. organizowane były w trzech edycjach koncerty tzw. "Małego Jazzu nad Odrą", będącego "filią" wrocławskiego festiwalu "Jazz nad Odrą". W ramach imprezy wystąpiły znane gwiazdy europejskiego jazzu i muzyki jazz-rockowej jak: SBB z Józefem Skrzekiem na czele, Novi Singers, Trio Bartkowski-Karolak-Namysłowski, Hagaw, muzycy z Czech i Szwajcarii. Brzeg organizował również Ogólnopolski Festiwal Muzyki Współczesnej "Brzeskie Kontakty Muzyczne", "Opolskie Spotkania Muzyczne", Ogólnopolskie warsztaty dla piosenkarzy i zespołów wokalno-instrumentalnych, w trakcie których wykładowcami byli m.in.: Janusz Kondratowicz, Waldemar Parzyński, Stanisław Śliwiński, Zbigniew Górny, Krzysztof Heering, Krzysztof Barcik, Wojciech Zieliński, Janusz Koman, Marcin Pospieszalski, Elżbieta Zapendowska, Adam Bubiłek i wielu innych.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Biała Podlaska – miasto na prawach powiatu na wschodzie Polski, w województwie lubelskim, siedziba ziemskiego powiatu bialskiego i gminy Biała Podlaska.

Oferta kulturalna miasta wzbogaciła się w ostatnich latach o wiele ogólnopolskich imprez: Ogólnopolski Festiwal Teatrów Różnych Form "Theatron", Muzyczną Scenę Młodych "Bariery Kariery" (obecnie Brzeskie Konfrontacje Muzyczne). Do tradycyjnych imprez organizowanych w Brzeskim Centrum Kultury należą też: Przegląd Kolęd i Pastorałek "Brzeskie kolędowanie", Ogólnopolski Festiwal Piosenki Religijnej "Corda Cordi" i Festiwal Piosenki Angielskiej "FACE THE MUSIC" organizowany wspólnie ze Stowarzyszeniem FPA. Wśród laureatów Festiwalu znaleźli się: Alicja Bachleda-Curuś – Zosia z Pana Tadeusza w reżyserii A. Wajdy, Justyna Świrniak – laureatka programu TVN "Zostań gwiazdą", Grzegorz Markocki – laureat telewizyjnej "Szansy na sukces", który zadebiutował w filmie W. Adamka Poniedziałek, Mirosław Witkowski z Nowego Sącza, Monika Urlik z Dzierżoniowa, Kamila Juda z Wrocławia – laureatka "Szansy na sukces" z Budką Suflera, Beata Pieczywek (pseudonim artystyczny: Beata Wald) z Grunwaldu – laureatka "Szansy na sukces" z Beatą Kozidrak i Georgina Tarasiuk z Białej Podlaskiej – laureatka Kategorii Dziecięcej VI FPA.

Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO) – (czasem można spotkać się z mylną nazwą Zmechanizowane Oddziały Milicji Obywatelskiej) oddziały Milicji Obywatelskiej powołane w drugiej połowie 1956 (po Poznańskim Czerwcu) do zaprowadzania porządku w sytuacjach wyjątkowych (dsł.:"likwidacji zbiorowych naruszeń porządku publicznego"), a także do udzielania pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych i ochrony imprez masowych. Funkcjonariusze ZOMO pomagali również przy budowie domów dziecka, szpitali, poszukiwaniu zaginionych osób.
Synagoga w Brzegu (niem. Synagoge in Brieg) — budynek dawnej synagogi znajdujący się w Brzegu, na rogu obecnych ulic 3 Maja i Długiej (przed ul. Jagiełły).

Tarasiuk wydała swoją pierwszą płytę w Sony Music Polska, a we wrześniu 2003 wystąpiła obok Małgorzaty Walewskiej w koncercie z José Curą w Poznaniu. W wielu swoich wywiadach bardzo wyraźnie stwierdza, że początek jej kariery miał miejsce w Brzegu.

Za to Beata Wald, laureatka Grand Prix VIII FPA w Brzegu, wygrała finał "Szansy na sukces" w Sali Kongresowej w Warszawie w maju 2003. Dominika Gawęda, nowa wokalistka zespołu Blue Café, to również laureatka z Brzegu. Sasha Strunin, połowa duetu The Jet Set, który reprezentował Polskę na festiwalu Eurowizji, to również laureatka festiwalu w Brzegu sprzed 4 lat.

Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

W obradach jury festiwalu, obok Elżbiety Skrętkowskiej, uczestniczyli: Timothy Sanduski, konsul z Konsulatu Generalnego Stanów Zjednoczonych w Krakowie; Simon Thomas, sekretarz Ambasady Brytyjskiej; Paweł Kukiz, lider zespołu "Piersi"; Maria Urbaniak, stylistka TVP 2; Dominika Kurdziel, muzyk i artysta z Krakowa; Edward Spyrka, kompozytor, muzyk i aranżer; John Porter z Warszawy; Adam Bubiłek, muzyk i dyrektor Brzeskiego Centrum Kultury.

Bitwa pod Małujowicami (niem. Mollwitz) rozegrała się 10 kwietnia 1741 r. między wojskami pruskimi dowodzonymi przez króla Prus Fryderyka II i feldmarszałka von Schwerina a wojskami austriackimi feldmarszałka Wilhelma Reinharda von Neipperga podczas pierwszej wojny śląskiej w ramach szerszych działań wojny o sukcesję austriacką.
Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Znacznymi sukcesami w ostatnim czasie okazały się: organizacja, po raz pierwszy w 2006, Międzynarodowego Pleneru Malarskiego w ramach cyklicznego projektu "Festiwal kultur – Średniowiecze Brzeg 2006", współfinansowanego ze środków Kontraktu Wojewódzkiego dla Województwa Opolskiego na lata 2005-2006 oraz Międzynarodowego Pleneru Malarskiego "Festiwal kultur – Renesans Brzeg 2008", Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Ulicznej "BuskerBus" Wrocław – Brzeg – Jelenia Góra – Zielona Góra 2008, reaktywowanie w Brzegu w 2006 z bardzo dużym sukcesem po blisko 30 latach przerwy koncertów Międzynarodowego Festiwalu Jazzowego "Jazz nad Odrą w Brzegu", a także zorganizowanie po raz pierwszy w 2008 roku Festiwalu Piosenki Francuskiej.

Chałwa (sanskryt halawa, hebrajski halwa, arabski halawi, turecki helva ) - wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych pochodzący z Indii. Popularny w wielu innych rejonach świata – na Bałkanach, w krajach śródziemnomorskich i w krajach zachodniej Azji.
Cezary Ostrowski (ur. 30 września 1962 w Brzegu) – polski artysta plastyk, grafik komputerowy, designer, muzyk, kompozytor, dziennikarz. Aktywny działacz Creative Commons. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, gdzie nadal mieszka i pracuje.

Bliskie kontakty łączą Brzeg z zaprzyjaźnionymi i partnerskimi miastami: niemieckim Goslar, francuskim Bourg-en-Bresse i czeskim Beroun. Wielkim wydarzeniem okazała się organizacja międzynarodowych warsztatów artystycznych "Kultura dla młodych bez granic – Brzeg 2005", w których udział wzięło około 40 młodych osób z Goslar i Beroun, a także młodzież polska.

Nepomuk – figura Jana Nepomucena, którą można spotkać od Litwy po Niemcy i Włochy. Najwięcej figur znajduje się w Czechach i na terenach dawnych Austro-Węgier, na Śląsku, w ziemi kłodzkiej.
"Spotkania z Zabytkami" (do końca 2009 roku posiadał podtytuł: Kultura, tradycje, pamiątki), dwumiesięcznik popularnonaukowy poświęcony zabytkom i obiektom dziedzictwa narodowego, wydawany w Warszawie od 1977, dotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Miejska Biblioteka Publiczna im. Księcia Ludwika I

Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna

Gospodarka

Brzeg jest ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym, zarówno w województwie opolskim jak i w skali całego kraju. W mieście wyróżnić możemy fabryki maszyn rolniczych, silników elektrycznych, zakłady tłuszczowe, cukiernicze. Do największych zakładów obecnie należą:

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Powiat brzeski – powiat w Polsce w województwie opolskim, w obecnym kształcie utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Brzeg.

PWC "Odra" S.A. – jeden z największych w Polsce producentów wyrobów cukierniczych (m.in. chałwy)

"Agromet Pilmet" sp. z o.o. – producent maszyn rolniczych, rozsiewacze, rozrzutniki, kombajny ziemniaczane, sadzarki, opryskiwacze polowe i sadownicze

Kruszwica S.A. Zakłady Tłuszczowe w Brzegu

Brzeska Fabryka Pomp i Armatury Meprozet sp. z o.o.

Fabryka Silników Elektrycznych "Besel" S.A. Grupa Cantoni

"Bartling-Polska" sp. z o.o. Zakład Produkcyjny Opakowań z Tworzyw Sztucznych,

Małgorzata Lipska (ur. 5 grudnia 1963 w Brzegu) – polska hokeistka na trawie, olimpijka z Moskwy 1980. Zawodniczka grająca w ataku. Reprezentowała Kluby LKS Rolnik Nysa (lata 1978-1984) oraz AZS UŚ Katowice (w latach 1984-1989). Medalistka mistrzostw Polski:
Technikum - szkoła szczebla średniego o profilu technicznym, wprowadzona w Polsce w 1948 jako alternatywna wobec liceum. Pierwotnie dostępna dla absolwentów 7-letnich szkół podstawowych (od reformy w 1968 - ośmioletnich) oraz dla absolwentów ponadpodstawowych dwu- lub trzyletnich tzw. zasadniczych szkół zawodowych (ZSZ). Nauka w technikum trwała lat pięć (jeśli podjęta po ZSZ - dwa lata) i kończyła się tak jak w liceum - egzaminem dojrzałości oraz dodatkowo pracą dyplomową. Dyplom ukończenia technikum upoważniał do posługiwania się tytułem technika. Nie wszystkie średnie szkoły techniczne podlegały Ministrowi Oświaty, liczne z nich były resortowe (podlegające ministerstwom odpowiednich gałęzi przemysłu), niektóre zaś były utworzone przy większych fabrykach.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)