Brzostowica Mała - Polski Serwis Naukowy

Brzostowica Mała (biał. Мала́я Бераставі́ца, Małaja Bierastawica, ros. Малая Берестовица, Małaja Bieriestowica) – agromiasteczko na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie brzostowickim, centrum administracyjne sielsowietu małobrzostowickiego.

Położona jest przy trasie Grodno – Pograniczny nad rzeką Świsłocz na pograniczu Wysoczyzny Wołkowyskiej i Równiny Nadniemeńskiej. Klimat regionu, gdzie się znajduje Brzostowica Mała jest umiarkowano-kontynentalny.

Dymitr (Demetriusz) z Tesaloniki, gr. Άγιος Δημήτριος της Θεσσαλονίκης [Dimitrios], ros. Димитрий Солунский, scs. Wielikomuczenik Dimitrij Sołunskij (ur. ok. 280, zm. ok. 304-305) — męczennik, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, ormiańskiego i koptyjskiego.
Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Po raz pierwszy Brzostowica Mała została wymieniona w źródłach pisanych jako wieś na początku XVI wieku. Przez cztery stulecia wieś należała do Chodkiewiczów, Massalskich, Stryjeńskich, Jundziłłów, Sołtanów i Wołkowickich. W okresie zaborów Brzostowica należała do Imperium Rosyjskiego. Po 1921 roku weszła w skład II Rzeczypospolitej. Na skutek inwazji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku została włączona do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Dzień po agresji ZSRR we wsi doszło do masakry, w wyniku której z rąk bojówek komunistycznych zginęło około 50 osób, w tym ostatni właściciele wsi.

Traktat ryski (lub inaczej pokój ryski), Traktat pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą, podpisany w Rydze dnia 18 marca 1921 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 300) – traktat pokojowy zawarty przez Polskę i RFSRR oraz USRR, ratyfikowany przez Naczelnika Państwa 16 kwietnia 1921 r.; obowiązywał od 30 kwietnia 1921 r., tj. wymiany dokumentów ratyfikacyjnych przez strony.
Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

Liczba ludności Brzostowicy Małej nie przekracza tysiąca osób. W miasteczku funkcjonują przychodnia, instytucje kulturalno-oświatowe, urząd pocztowy i oddział banku. Do zabytków miejscowości należą dziewiętnastowieczne kościół rzymskokatolicki św. Antoniego Padewskiego i cerkiew prawosławna św. Dymitra z Tesalonik. W miejscowości znajdował się osiemnastowieczny dwór, który spłonął na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Ponadto w Brzostowicy ulokowane są dwa cmentarze: rzymskokatolicki, prawosławny, a także zbiorowa mogiła z tablicą pamiątkową i pomnikiem poległym żołnierzom Armii Czerwonej.

Wysoczyzna Wołkowyska (biał. Ваўкавыскае ўзвышша; 843.27) - mezoregion fizycznogeograficzny w zachodniej Białorusi, będący częścią południowo-zachodniego odgałęzienia Grzędy Białoruskiej.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Położenie i przynależność administracyjna

Kościół św. Antoniego, widok z boku (maj 2007)

Kościół św. Antoniego, widok z przodu (maj 2007)

Kościół św. Antoniego, widok z przodu (maj 2007)

Cerkiew św. Dymitra, widok z boku (maj 2007)

Cerkiew św. Dymitra, widok z tyłu (maj 2007)

Pomnik żołnierzy radzieckich (maj 2007)

Pomnik żołnierzy radzieckich – lista poległych (maj 2007)

Miejscowość położona jest przy drodze państwowej granicy polsko-białoruskiej. Geograficznie leży na granicy Wysoczyzny Wołkowyskiej i Równiny Nadniemeńskiej. 5 km na zachód od miejscowości przepływa rzeka Świsłocz.

Rejon świsłocki (biał. Сьвіслацкі раён, Świsłacki rajon ros. Свислочский район) - rejon w zachodniej Białorusi, w obwodzie grodzieńskim.
Kamionka (biał. Каменка, Kamienka, ros. Каменка, Kamienka) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie brzostowickim, w sielsowiecie małobrzostowickim.

Klimat dla całego rejonu brzostowickiego, w tym Brzostowicy Małej, jest określany jako umiarkowano-kontynentalny. Średnia temperatura dla zimy wynosi -5°C, dla lata – +18°C.

Brzostowica Mała od 20 września 1944 roku jest centrum administracyjnym sielsowietu brzostowickiego, jednym z ośmiu w rejonie brzostowickim w obwodzie grodzieńskim. Od 27 marca 2009 roku Brzostowica Mała ma status agromiasteczka. Władzę wykonawczą w miejscowości sprawuje przewodniczący sielsowietu.

Układ przestrzenny

Brzostowica Mała zlokalizowana jest przy trasie P99 z Grodna do Pogranicznego, jest rozciągnięta wzdłuż szosy, która na wysokości agromiasteczka skręca na południowy wschód. W zachodniej części miejscowości znajduje się zbiornik wodny o wydłużonym kształcie, ciągnący się ze wschodu na zachód. Od północnego wschodu Brzostowica Mała graniczy z lasem, od zachodu – z łąkami, od południa i wschodu zlokalizowane są pola uprawne. Od szosy na zachód odbiegają równolegle dwie główne ulice: Jubilejnaja (północna) i Citaiszwilego (południowa), połączone mniejszych uliczkami. Na wschód od trasy odbiega droga, prowadząca do sąsiednich wsi Kamionka i Chilaki.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Zachodnia Białoruś (biał. Заходняя Беларусь, Zachodniaja Biełaruś) – nieoficjalna nazwa ziem, które uważane były przez władze sowieckie i część środowisk białoruskich za ziemie historycznie i etnicznie białoruskie, a które w wyniku traktatu ryskiego z 1921 roku znalazły się w składzie II Rzeczypospolitej. Nazwa używana była dla przeciwwagi wobec Wschodniej Białorusi – tj. Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w jej granicach sprzed 2 listopada 1939 roku. Obecnie w polskiej historiografii, oprócz tej nazwy, stosuje się określenia: ziemie północno-wschodnie II Rzeczypospolitej, tzw. Białoruś Zachodnia, lub szerzej Kresy Wschodnie. Zarówno granice obszaru, jak i jego nazwa pozostają przedmiotem kontrowersji, budząc wiele emocji i wywołując dyskusje wśród białoruskich i polskich historyków.

Najgęściej zabudowana jest południowa część agromiasteczka. Przeważają jednorodzinne domy parterowe z dwuspadzistym dachem. Przy ulicy Citaiszwilego ulokowano kilka piętrowych budynków. Teren, należący do małobrzostowickiej szkoły średniej, znajduje się w miejscu, gdzie ulica Citaiszwilego krzyżuje się z trasą P99 (z południowej strony ulicy Citaiszwilego i od zachodniej strony od trasy). Cerkiew i kościół znajdują się w północnej części miejscowości. Kościół położony jest przy szosie, cerkiew natomiast przy ulicy, odbiegającej od szosy na zachód. Największe obszarowo zabudowania znajdują się w zachodniej części agromiasteczka.

Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Gont (inne nazwy: szkudły lub na Śląsku Cieszyńskim: szyndzioł) – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Deseczka z drewna iglastego, o przekroju klina, z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi. Łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)