Buddha Yodfa Chulalok - Polski Serwis Naukowy

Pomnik Ramy I Wielkiego w Bangkoku.

Buddha Yodfa Chulaloke lub Rama I Wielki (ur. 20 marca 1737 w Ajutthai, zm. 7 września 1809) - król Tajlandii od 1782 do 1809 i założyciel dynastii Chakri, która do dzisiaj panuje w Tajlandii.

Syn Phra Aksorn Sundara Smiantra, szlachcica królestwa Ajutthai; pierwotnie jego imię brzmiało Thong Duang. Był szkolony w klasztorze buddyjskim, po czym jego ojciec wysłał go do króla Uthumphona, aby został giermkiem i wtedy poznał swojego przyjaciela Sina, który później został królem Tajlandii Taksinem, po którym Rama sam wstąpił na tron. Po upadku Ajutthai wrócił do służby króla Taksina pod imieniem Chao Phraya Chakri; imię Buddha Yodfa Chulaloke zostało mu nadane po śmierci przez króla Ramę III, Nangklao.

Birma (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Poramin Maha Dżessadabodindra, Phra Nangklao Chaoyuhua (ur. 31 marca 1787 – zm. 2 kwietnia 1851), oficjalnie zwany Ramą III, był trzecim królem Syjamu (Tajlandii) z dynastii Czakri. Panował w okresie od 21 lipca 1824 r. do 2 kwietnia 1851 r. Objął tron Syjamu po śmierci swego ojca, Buddhy Loetla Nabhalai. Sukcesja Dżessadabodindry wzbudziła kontrowersje, gdyż był synem konkubiny króla. W drodze do tronu uprzedził księcia Mongkuta, pełnoprawnego następcę tronu i syna królowej Srisurijendry.

Jako generał w armii Taksina, Rama podbił Wientian w latach 1778-79, oddając całe to państwo koronie Syjamskiej i wywiózł z niego Szmaragdowego Buddę do Thonburi. W 1782, po śmierci Taksina, który został ogłoszony szaleńcem po zamachu stanu i później zabity, Rama wstąpił na tron i założył dynastię Chakri. Został koronowany 6 kwietnia jako Rama I; Obecnie tego dnia jest obchodzony dzień pamięci Chakri, święto narodowe w Tajlandii.

Thonburi (język tajski: ธนบุรี) - miasto w środkowej Tajlandii, na prawym (zachodnim) brzegu rzeki Chao Praya, w zespole miejskim Bangkoku. Pierwotną nazwą miasta było Bang kok ("wioska dzikiej śliwy").

Język tajski - język z rodziny języków dajskich, oficjalny język Tajlandii, używany jako pierwszy język jedynie w centralnej części Tajlandii (wokół Bangkoku). Na północy, południu oraz w regionie północno-wschodnim mówi się odrębnymi językami tajskimi.

Król Rama kontynuował dzieło Taksina, polegające na chronieniu nowo zjednoczonego państwa przed atakami Birmy, skąd odbił kilka inwazji. W sferze kultury, Rama I odnowił tradycje tajskie poprzez ratunek tekstów buddyjskich zagubionych podczas złupienia Ajutthai przez Birmę w 1767. Przeniósł stolicę z Thonburi, gdzie została ustanowiona przez Taksina, i zbudował nową w Bangkok. Zbudował nowy pałac królewski, oraz świątynię Wat Phra Kaew, aby umieścić w niej Szmaragdowego Buddę, a także stworzył nowy kodeks prawa, zwany Książką trzech pieczęci. Wyznaczył pierwszego najwyższego patriarchę buddyzmu tajskiego i napisał tajską wersję eposu Ramajana, zwaną Ramakien.

Ramajana (skr. रामायण , trl. rāmāyana, Dzieje Ramy) - epos sanskrycki, który kształtował się na przestrzeni II wiek p.n.e. - II wiek n.e. Składa się z ok. 24 tysięcy strof (dwuwierszy), pogrupowanych w 7 ksiąg (kanda). Autorstwo Ramajany przypisuje się legendarnemu wieszczowi, Walmikiemu (lecz - oczywiście - Ramajana powstała dzięki wysiłkowi wielu kompilatorów). Większość strof napisano w metrum anusztubh (tzw. śloka).

Ramakien (język tajski: รามเกียรติ์) - tajski epos narodowy, oparty na indyjskiej Ramajanie. Wiele starszych tekstów zostało zniszczonych w czasie zniszczenia Ayutthayi przez Birmańczyków w roku 1767. Obecnie istnieją trzy wersje, najstarsza spisana na zlecenie króla Ramy I, następna za czasów jego syna Ramy II. Opowieści z tego utworu są kanwą tradycyjnych tajskich przedstawień teatralnych. Mimo że zasadnicza treść utworu nie różni się zbytnio od wersji sanskryckiej, to niektóre z przedstawionych realiów są typowo tajskie. Odpowiednikiem demona Rawany jest Tosakan.

Po jego śmierci wstąpił na tron jego syn, książę Isarasundorn, który przyjął imię króla Ramy II (Buddha Loetla Nabhalai).