Budowla regulacyjna - Polski Serwis Naukowy

Budowle regulacyjne

Wrocław, ujście Kanału Powodziowego do Starej Odry – język rozdzielczy umocniony brukiem

Budowla regulacyjna – rodzaj budowli hydrotechnicznej stosowanej w hydrotechnice w szczególności przy regulacjach rzek i innych cieków wodnych. Do budowli regulacyjnych zalicza się: tamy (tamy podłużne i tamy poprzeczne – ostrogi), opaski brzegowe, poprzeczki, przetamowania, umocnienia brzegowe, skrzydełka, żłoby oraz progi. Podstawowymi celami, dla których stosuje tego typu budowle to: utrwalenie brzegów, wytworzenie nowych brzegów oraz ich zabezpieczenie przed niszczącym działaniem wody, sterowanie strumieniem przepływającej wody i przyspieszenie zalądowienia określonych akwenów. Jednym z najczęściej pożądanych skutków budowy tego typu budowli jest zawężenie koryta cieku i skoncentrowanie przepływu w tym węższym jego przekroju. Skutkiem takiego działania jest zwiększenie prędkości przepływu, a co za tym idzie również zwiększenie unoszenia rumowiska. Może to powodować obniżeniem poziomu dna w wyniku jego wymywania, co należy uwzględnić przy projektowaniu tego typu regulacji rzeki. Korona budowli regulacyjnych zazwyczaj wznosi się do poziomu średniej wody rocznej, lub niższego i z tego względu bywa zalewana podczas wezbrań, co powinno być uwzględnione podczas ich wykonywania.

Korona budowli – to górna płaszczyzna korpusu danej budowli. Wyróżnienie w budowlach tej części korpusu wiąże się z koniecznością jej odpowiedniego i prawidłowego ukształtowania oraz zabezpieczenia. Ma to szczególne znaczenie w budowlach hydrotechnicznych, w których może nastąpić przelanie się wód przez koronę budowli, co doprowadzić może do rozmycia całego lub części korpusu budowli i w konsekwencji do katastrofy budowlanej. Korona budowli jest powierzchnią płaską (płaszczyzną), poziomą, albo o niewielkim spadku umożliwiającym prawidłowe zebranie i odprowadzenie wód opadowych. Spadek na koronie może być dobrany jako: poprzeczny, podłużny lub równocześnie poprzeczny i podłużny. Dobór szerokości korony i jej niezbędnego wniesienia ponad przyległy teren lub określony poziom wody, zależny jest od wielu czynników takich jak: rodzaj budowli, jej przeznaczenie, klasa (kategoria, itp.), konstrukcja korpusu, sposób jej wykorzystania użytkowego i wiele innych, co normuje szereg przepisów techniczno–budowlanych.
Ostrów Tumski (dziś – najstarsza, zabytkowa dzielnica Wrocławia; niem. Dominsel) powstał na obszarze dogodnych przepraw, gdyż Odra między ujściem rzek Oławy na południu, Ślęzy i Widawy na północy – rozgałęziając się na liczne zwężające odnogi utworzyła tu mniejsze i większe wyspy ("ostrowy").

Specyficznym rodzajem budowli regulacyjnych są budowle przepuszczalne. Przeznaczeniem tych budowli jest kierowanie nurtem rzeki i powodowanie spłycenia lub pogłębienia dna. Często są to budowle istniejące przez pewien okres czasu, aż do uzyskania pożądanego efektu, po czym ich eksploatacja zostaje zakończona i budowle te są albo przebudowywane, albo rozbierane. Wśród szeregu tego typu budowli stosuje się między innymi ostrogi przepuszczalne, zasłony wiszące Wolfa, tamy szkieletowe, tarcze kierujące itp.

Definicja (łac. definitio – określenie) – wypowiedź o określonym kształcie, w której informuje się o znaczeniu danego wyrażenia językowego drogą wskazania innego wyrażenia przynależącego do danego języka i posiadającego to samo znaczenie.
Stan wody jest to wzniesienie zwierciadła wody w cieku ponad umowny poziom odniesienia (co nie jest równoznaczne z głębokością cieku). Należy rozróżnić pojęcia stan wody i poziom wody. Są to te same wielkości fizyczne, jednak podawane względem różnych odniesień. Poziomy terenu liczymy od przyjętego poziomu morza, dlatego wysokość na której znajdują się obiekty na Ziemi wyrażamy w metrach nad poziomem morza. W Polsce sieć wodowskazowa odniesiona jest obecnie do poziomu morza w Kronsztadzie w Rosji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Tama – to rodzaj budowli regulacyjnej stosowanej w hydrotechnice, służącej wytworzeniu i utrwaleniu nowego brzegu na cieku wodnym. Ten rodzaj budowli jest więc stosowany przy regulacji rzek, celem wytworzenia nowego brzegu oraz jego utrwalenia, tzn. zabezpieczenia przed niszczącym działaniem przede wszystkim przepływającej w cieku wody powodującej erozję boczną, ale i równocześnie także innych czynników powodujących erozję.

Bulwar Xawerego Dunikowskiego we Wrocławiu, to bulwar położony na południowym brzegu rzeki Odry, jej śródmiejskiego ramienia, na odcinku od Mostu Piaskowego do Mostu Pokoju. Położony jest w rejonie tzw. Wrocławskiego Nowego Miasta. Znacząca część tego bulwaru stanowi równocześnie odcinek Promenady Staromiejskiej. Jest to bulwar spacerowo–widokowy. Jednym z podstawowych jego walorów, wraz ze Wzgórzem Polskim, jest widok na panoramę najstarszej części miasta – Ostrowa Tumskiego. Przy nabrzeżu bulwaru pomiędzy Zatoką Gondoli a Mostem Pisakowym, w XIX wieku i początkach XX wieku, funkcjonował port parowców (Dampferabfahrtsstelle), na potrzeby obsługi ruchu: zarówno pasażerskiego, jak i transportu towarowego.

Falowanie, fale morskie – jest to oscylacyjny ruch cząstek wody po orbitach kołowych lub eliptycznych. Najczęstszą przyczyną falowania jest tarcie wiatru o powierzchnię wody.

Cegła - materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (→strop Kleina).

Czas – skalarna wielkość fizyczna określająca kolejność zdarzeń oraz odstępy między zdarzeniami zachodzącymi w tym samym miejscu. Pojęcie to było również przedmiotem rozważań filozoficznych.

Rozbiórka, to rodzaj robót budowlanych, polegających na demontażu i usunięciu z przestrzeni określonego, istniejącego obiektu budowlanego lub jego części. Ustanowienie rozbiórki jako rodzaju robót budowlanych dokonane jest w Prawie Budowlanym, w art 3 pkt 7 tej ustawy. Takie przypisanie rozbiórki do kategorii robót budowlanych implikuje odpowiednie konsekwencje związane między innymi z wymaganiami dotyczącymi procedur administracyjnych poprzedzających rozpoczęcie rozbiórki. Artykuł 31 wymienionej ustawy określa dla rozbiórki jakich obiektów wymagane jest pozwolenie na rozbiórkę, dla jakich zgłoszenie, a jakich nie wymaga się ani pozwolenia ani zgłoszenia. Prowadząc rozbiórkę wymagane może być prowadzenie dziennika rozbiórki. Dla obiektów nieużytkowanych lub niewykończonych może zostać przeprowadzone odpowiednie postępowanie dotyczące ich rozbiórki. Stosowna procedura określona jest w rozporządzeniu w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych.

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są wywołane przez różnicę temperatur oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).