Buenaventura Durruti - Polski Serwis Naukowy

Buenaventura Durruti Dumange (ur. 14 lipca 1896 w León , zm. 20 listopada 1936) – hiszpański anarchista, działacz polityczny i związkowy, przywódca CNT-FAI.

Buenaventura Durruti urodził się w rodzinie robotników kolejowych. Zaczął pracować w wieku 14 lat, od 1916 r. również na kolei. Od wczesnych lat młodzieńczych przejawiał zainteresowanie walką o prawa socjalne i związkowe. W 1917 r. Durruti był aktywnym uczestnikiem strajku organizowanego przez związek zawodowy UGT (Unión General de Trabajadores, Powszechny Związek Robotników). Strajk został stłumiony przez rząd hiszpański przy pomocy wojska, które zabiło 70 i zraniło ponad 500 ludzi, natomiast 2000 zostało uwięzionych bez procesu. Durruti zbiegł wówczas do Francji.

Don Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, w skrócie Francisco Franco y Bahamonde (ur. 4 grudnia 1892 w Ferrol , zm. 20 listopada 1975 w Madrycie) – hiszpański dyktator i wojskowy. Przywódca antyrepublikańskiego przewrotu (1936-1939), szef państwa Hiszpanii (hiszp. Jefe del Estado Español, 1936-1975), regent Królestwa Hiszpanii (1947-1975), premier rządu, głównodowodzący sił zbrojnych i przewodniczący organizacji politycznej – Falangi ("FET y JONS", od 1958 "Ruch Narodowy"), tytułowany Wodzem Antykomunistycznej Krucjaty (El Caudillo de la Última Cruzada y de la Hispanidad, El Caudillo de la Guerra de Liberación contra el Comunismo y sus Cómplices).

Strzelec wyborowy to żołnierz lub członek innej uzbrojonej formacji wyszkolony w precyzyjnym strzelaniu na dużą odległość, obserwacji i maskowaniu. Uzbrojenie strzelca wyborowego stanowi karabin wyborowy, specjalnie wyselekcjonowana broń wyposażona w celownik optyczny, noktowizor lub inny celownik umożliwiający celne strzelanie na duże odległości. Zadaniem strzelca wyborowego na polu walki jest eliminowanie ważnych celów pojawiających się w krótkim czasie. Mogą nimi być strzelcy wyborowi wroga, łącznicy, obsługa broni ciężkiej (karabiny maszynowe, działa, moździerze), załogi pojazdów pancernych uszkodzonych na polu walki, dowódcy.

Durruti na froncie, 1936 r.

Po powrocie do Barcelony w 1920 r. Durruti związał się z anarchosyndykalistycznym związkiem zawodowym CNT). W odpowiedzi na siłowe metody władz, w 1922 r. razem z innymi anarchistami (w tym Juan Garcia Oliver i Francisco Ascaso) założył grupę Los Solidarios (Solidarni). W 1923 r. grupa powiązana została z zabójstwem arcybiskupa Juana Soldevila. Po wprowadzeniu dyktatury wojskowej Primo de Rivery, Durruti i Ascaso zbiegli za granicę, początkowo do Argentyny. W czasie emigracji kilkakrotnie byli wypędzani z krajów pobytu lub aresztowani. W 1924 r. w Paryżu usiłowali bez powodzenia dokonać zamachu bombowego na króla Hiszpanii Alfonsa XIII.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Krajowa Konfederacja Pracy (Confederación Nacional del Trabajo, CNT) – hiszpańska anarchosyndykalistyczna centrala związków zawodowych należąca do Międzynarodowego Stowarzyszenia Pracowników. Odgrywa istotną rolę w ruchach społecznych związanych z anarchizmem. Koncentruje się na zasadach samorządności, federalizmu i pomocy wzajemnej.

Durruti powrócił do Hiszpanii w 1931 r. po upadku dyktatury i monarchii, stając się jednym z głównych hiszpańskich działaczy robotniczych. Zajął stanowisko na dominującym anarchizującym skrzydle CNT, zbliżonym do Iberyjskiej Federacji Anarchistycznej (FAI), sam jednak do niej nie należał.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

Powszechny Związek Robotników (Unión General de Trabajadores, UGT) – jeden z najstarszych hiszpańskich związków zawodowych. Na przestrzeni lat ze stanowiska klasycznego marksizmu przesunął się w stronę socjaldemokracji.

Po początkowym okresie entuzjazmu po proklamowaniu II Republiki hiszpańskiej, organizacje anarchistyczne i robotnicze stały się wrogie republice, nie realizującej ich postulatów i tłumiącej wystąpienia siłą. Sytuacja w kraju była w dalszym ciągu niespokojna. Durruti w tym okresie był organizatorem związkowym, agitatorem i wiecowym mówcą, konspiratorem i bojownikiem, wielokrotnie zatrzymywanym lub aresztowanym przez policję. Po nieudanym powstaniu górników w Katalonii w styczniu 1932 r., Durruti razem ze 110 działaczami robotniczymi został prewencyjne deportowany do kolonii hiszpańskich, skąd powrócił w kwietniu. Organizował następnie Rewolucję Libertarną w Saragossie w dniach 8 do 13 grudnia 1933 r., po upadku której CNT została zdelegalizowana.

Hiszpańska wojna domowa – wojna domowa pomiędzy lewicowym rządem hiszpańskim i wspierającymi go siłami (republikanami), a prawicową opozycją (nacjonalistami, frankistami), jaka toczyła się w Hiszpanii w latach 1936–1939.

Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, przy ujściu rzeki Huerva i Gallego do Ebro, 700 tysięcy mieszkańców (2010), piąte co do wielkości miasto Hiszpanii. Stolica regionu Aragonia i prowincji Saragossa. Ośrodek przemysłowy, handlowy, naukowy, kulturalny i turystyczny.

Republikański plakat propagandowy z wizerunkiem Durrutiego i hasłem: Naśladujcie bohatera Ludu

Po puczu generała Franco i wybuchu wojny domowej w Hiszpanii, CNT i FAI wspólnie organizowały oddziały milicji robotniczej. 19 i 20 lipca 1936 r. oddziały milicji pod dowództwem Durrutiego pokonały wystąpienie garnizonu wojskowego w Barcelonie, między innymi atakując koszary Ataranzaras (gdzie zginął Ascaso) i oblegając przez 33 godziny Hotel Colon. Następnie Durruti przystąpił do dalszej organizacji milicji i 23 lipca przygotował wymarsz na Saragossę na froncie aragońskim, dowodząc ochotniczą kolumną anarchistycznych milicji (znaną jako Kolumna Durruti). Gdy rząd opuszczał zagrożony Madryt, do obrony stolicy skierowana została właśnie kolumna Durrutiego. Podczas walk 19 listopada 1936 r. został śmiertelnie ranny. Zmarł następnego dnia, 20 listopada w szpitalu urządzonym w hotelu Ritz. Według jednej z wersji został postrzelony przez snajpera w niejasnych okolicznościach, które nie pozwalają wykluczyć zamachu ze strony frankistów bądź stalinistów. Rozeszły się również pogłoski, że poległ z ręki własnego żołnierza, któremu nie podobała się surowa dyscyplina, jaką wprowadzał. Antony Beevor w swoim dziele o wojnie domowej w Hiszpanii stawia tezę, że śmierć Durrutiego była dziełem przypadku - odbezpieczony uchwyt pistoletu maszynowego miał zahaczyć o drzwi samochodu i wypalić Durrutiemu prosto w pierś.

Anarchizm (od gr. ἀναρχία anarchia – "bez władcy") lub wolnościowy socjalizm – doktryna postulująca model społeczeństwa opartego na dobrowolnej współpracy, równości społecznej, solidarności międzyludzkiej i poszanowaniu wolności jednostki, odrzucająca potrzebę istnienia instytucji państwa, kapitalizmu oraz innych form władzy, wyzysku, przymusu i hierarchii, a także ruch społeczny dążący do realizacji tych celów.

Francisco Ascaso Budría (ur. 1 kwietnia 1901 w miejscowości Huesca, zm. 20 lipca 1936 w Barcelonie) – uczestnik hiszpańskiej wojny domowej. Dowodził w niej oddziałami zbrojnej milicji anarchosyndykalistycznej Krajowej Konfederacji Pracy (CNT) podczas walk w Barcelonie. Wcześniej w okresie dyktatury generała Primo de Rivery przebywał na wygnaniu we Francji.

Jego pogrzeb, poprzedzony transportem ciała do Barcelony, stał się ostatnią wielką manifestacją anarchistów w Hiszpanii.

Przypisy

Antony Beevor: Walka o Hiszpanię 1936-1939 : pierwsze starcie totalitaryzmów. Kraków: Znak, 2009, s. 259,260. ISBN 978-83-240-1159-9.