Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Czy zakwaszenie szwedzkich jezior jest zjawiskiem naturalnym?
Brytyjsko-szwedzki zespół naukowców pracujący pod kierunkiem Uniwersytetu w Reading, Wlk. Brytania, odkrył że emisje elektrowni przyczyniają się do zakwaszenia jezior w Szwecji w mniejszym stopniu niż dotychczas sądzono. Badania, których wyniki zaprezentowano w...
 
Według raportu przybrzeżny przemysł energetyczny jest w stanie pokryć 10% zapotrzebowania energetycznego Europy.
Nowy raport opublikowany przez Europejskie Stowarzyszenie Energii Wiatrowej (EWEA) przewiduje, że europejskie przybrzeżne elektrownie wiatrowe - zarówno te istniejące, jak i planowane - będą wkrótce w stanie dostarczać 10% potrzebnej Europie energii elektrycznej. Raport zatytułowany "Oceans of opportunity" (Oce...
 
Polacy odkryli rzadki rodzaj gwiazdy
Ernest Świerczyński, student V roku astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, wraz z doktorantami, Elżbietą Ragan i Cezarym Gałanem, odkryli rzadki rodzaj gwiazdy, tzw. polara pośredniego. Do tej pory znanych jest zaledwie k...
 
Ekspert: rodzaj gleb wpływa na przebieg powodzi
Gleby lekkie i porowate lepiej chłoną wodę, dlatego miejscowości położone na tego typu gruntach mogą łagodniej przechodzić powodzie. Tzw. nasiąkliwość podłoża i rodzaj gruntu należą do podstawowych elementów, pozwalających prognozować skutki powo...
 
Jaki rodzaj nacjonalizmu uszczęśliwia ludzi?
Czy poczucie dumy ze swojego kraju daje ci szczęście? Beznadziejne pytanie o niezliczonej liczbie odpowiedzi. Podczas gdy we wnioskach z wcześniejszych badań stwierdzono, że pozytywne odczucia w stosunku do swojego kraju mogą być powiązane z ...

Reklama:


Buk

Czy wiesz że...?
Bukan, buk południowy, notofagus (Nothofagus Blume) – rodzaj roślin z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae Kuprian.), obejmujący około 38 gatunków. Do rodzaju tego należą zarówno drzewa zimozielone jak i zrzucające liście. Występuje na półkuli południowej i jest tam odpowiednikiem buka z półkuli północnej. Występuje od Nowej Gwinei, poprzez zachodnią Australię, Nową Zelandię po południową część Ameryki Południowej.

Bukowce (Fagales Engl.) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad wyróżniany w randze rzędu w różnych systemach klasyfikacyjnych. rząd roślin drzewiastych i krzewiastych, prawie wyłącznie wiatropylnych i jednopiennych. Do tego rzędu należą najważniejsze drzewa liściaste strefy umiarkowanej.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rodzaju drzew. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.
Buczyna
Siewka buka wśród kolczastych okryw orzeszków buczynowych
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bukach

Buk (Fagus L.) – rodzaj drzew z rodziny bukowatych obejmujący 9–10 gatunków. Występują one głównie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. W Polsce występuje w stanie naturalnym tylko buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.). Uprawianych jest kilka gatunków obcych i liczne odmiany ozdobne buka zwyczajnego. Gatunkiem typowym jest Fagus sylvatica L..

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Morfologia

Pokrój Drzewa o liściach sezonowych osiągające wysokość do 40–50 metrów. Kora Cienka, gładka i jasna – szara lub popielata. Liście Najczęściej całobrzegie, rzadziej faliście karbowane lub ząbkowane, położone naprzemianlegle. Nerwy boczne proste i nierozgałęzione. Kwiaty W kątach liści, jednopłciowe, męskie – w główkach na wiotkich, zwisłych osiach, żeńskie – 2 lub 4 kwiatowe wierzchotki, na krótszych osiach. Owoce Bukiew: 1 – 2 trójgraniaste orzeszki, zamknięte w pokrywie pokrytej kolczastymi lub listkowatymi wyrostkami.

Zastosowanie

  • Drewno : wykorzystywane do produkcji instrumentów muzycznych, parkietu, mebli giętych itp. Niegdyś używane na panewki w łożyskach ślizgowych. Pyły drewna bukowego są rakotwórcze.
  • Z nasion produkuje się olej.
  • Systematyka

    Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

    Rodzaj stanowi klad bazalny rodziny bukowate z rzędu bukowców, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny wyodrębniany do monotypowej podrodziny Fagoideae K. Koch.

    Drewnosurowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.

    Panewka (niekiedy zwana panwią) - część łożyska ślizgowego, w której obraca się czop wału. Panewka ma kształt pierścienia. Zwykle wykonana jest z materiału takiego jak brąz, żeliwo szare lub tworzywa sztuczne np. teflon lub tekstolit. Panewka może mieć na powierzchni styku z wałem nacięte rowki, których zadaniem jest rozprowadzanie środka smarującego.
    Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd bukowce (Fagales Engl.), rodzina bukowate (Fagaceae Dumort.), podrodzina Fagoideae K. Koch, plemię Fageae Rchb. K. Koch, rodzaj buk (Fagus L.).

    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.

    Gatunek typowygatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.
    Wykaz gatunków
  • Fagus chienii W.C.Cheng, Contr. Biol. Lab. Sci. Soc. China, Bot. Ser. 10: 70 (1935)
  • Fagus crenata Blume, Mus. Bot. 1: 307 (1851) – buk karbowany
  • Fagus engleriana Seemen ex Diels, Bot. Jahrb. Syst. 29: 285 (1900) – buk Englera
  • Fagus grandifolia Ehrh., Beitr. Naturk. 1: 22 (1787) – buk wielkolistny, buk amerykański
  • Fagus hayatae Palib. ex Hayata, J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo 30(1): 286 (1911)
  • Fagus japonica Maxim., Bull. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 31: 101 (1887) – buk japoński
  • Fagus longipetiolata Seemen, Bot. Jahrb. Syst. 23(57): 56 (1897)
  • Fagus lucida Rehder & E.H.Wilson C.S.Sargent, Pl. Wilson. 3: 191 (1916)
  • Fagus sylvatica L., Sp. Pl.: 998 (1753) – buk zwyczajny
  • Fagus sylvatica subsp. orientalis (Lipsky) Greuter & Burdet – buk wschodni
  • W strefie umiarkowanej półkuli południowej występuje rodzaj bukan (Nothofagus) nazywany bukiem południowym, którego przedstawiciele dawniej włączane bywały do rodzaju Fagus.

    Takson monotypowy, zwany monotypem – w biologii, takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy. W botanice np.: rząd tatarakowce Acorales zawiera tylko jedną rodzinę tatarakowate Acoraceae, która też jest monotypowa ponieważ zawiera jeden rodzajtatarak Acorus. W zoologii np.: rodzaj Sceloglaux jest monotypowy ponieważ zawiera tylko jeden gatunek - sowicę białolicą.

    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Wikisłownik
    Zobacz hasło buk w Wikisłowniku

    Przypisy

    1. ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-04].
    2. Niektóre taksonomiczne bazy danych (np. GRIN) uznają za zaakceptowaną nazwę naukową F. taurica, który jest mieszańcem buka zwyczajnego i wschodniego, przez te same bazy uznane za podgatunki.
    3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
    4. CIOP-PIB.
    5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Fagus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
    6. Fagus (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-04].
    7. World Checklist of Selected Plant Families (ang.). Kew Gardens. [dostęp 2010-01-04].
    Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca . Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.

    Kwiat - organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.





    Czy wiesz że...? beta

    Bukiew (także Buczyna) - owoc buka. Nazwą tą określa się brązowe orzeszki zebrane po 2-3 (rzadko 4) w zdrewniałej torebce z kolczastymi wyrostkami zwanej kupulą lub miseczką owocową. Orzeszki mają trójgraniasty kształt, o ostrych kantach. Mierzą ok. 1,5 - 2 cm długości. Z reguły jednonasienne (rzadko dwunasienne) i bezbielmowe.
    System Reveala - nowoczesny system klasyfikacji . W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.
    Główka (łac. capitulum, ang. capitulum) – rodzaj kwiatostanu groniastego o osi głównej silnie skróconej, zgrubiałej i zwykle wypukłej. Kwiaty wyrastają na nim bez szypułek, lub na bardzo krótkich szypułkach. Zwykle są to drobne kwiaty, mogą być luźno ułożone, jak u koniczyny alpejskiej , lub gęsto zbite, jak np. u jeżogłówki gałęzistej.
    Buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.) – gatunek drzewa należący do rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje w stanie dzikim w prawie całej Europie (oprócz części południowo-wschodniej). Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu. W Polsce zachodniej i południowej buk jest jednym z podstawowych drzew tworzących lasy.
    Oczarowe, kotkowe (Hamamelididae Takht. 1967 dawn. Hamamelidae) - podklasa w obrębie klasy Rosopsida. Należą do niej liczne rośliny strefy umiarkowanej, w tym również pospolite drzewa liściaste.
    Bukowate (Fagaceae Dumort.) – rodzina roślin z rzędu bukowców, obejmująca około 670 gatunków. Do bukowatych należą ważne gospodarczo i biocenotycznie rodzaje drzew, występujące w strefie klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego na półkuli północnej.
    Buk wschodni (Fagus sylvatica subsp. orientalis) – podgatunek buka zwyczajnego z rodziny bukowatych. Zasięg obejmuje Półwysep Bałkański, Krym, Kaukaz oraz Turcję.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.