Bulawayo - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 20°10′12″S 28°34′48″E / -20.17, 28.58

Bulawayo – miasto w Zimbabwe, drugie pod względem liczby ludności miasto tego kraju. Szacuje się, że posiada około 2 000 000 mieszkańców (2010). Położone w południowo-zachodniej części kraju w regionie Matabeleland, na wysokości 1360 m n.p.m., około 320 km od stolicy kraju Harare. Ośrodek administracyjny regionu Matabeleland North. Większość mieszkańców należy do grupy etnicznej Ndebele.

Brytyjska Kompania Południowoafrykańska (ang. British South Africa Company) – brytyjska kompania handlowa, założona w 1889 roku przez Cecila Rhodesa poprzez połączenie Central Search Association i Exploring Company Ltd. po otrzymaniu koncesji od rządu brytyjskiego. Rhodes zakładając Kompanię Południowoafrykańską wzorował się na Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej i miał nadzieję, że umożliwi ona wzmożoną kolonizację i eksploatację ekonomiczną Afryki Południowej, co było częścią "Wyścigu o Afrykę".

Język ndebele północny (matabele, ndebele, isiNdebele, sindebele) - język afrykański z grupy bantu, podgrupy nguni, używany przez lud Matabele w Zimbabwe. Stanowi historyczny dialekt języka zulu, używanego w RPA.

Nazwa miasta pochodzi od słowa gubuluwayo, które w języku ndebele oznacza "miejsce masakry". Nawiązuje ona do wydarzeń z lat 30. XIX wieku z okresu formowania się państwa plemiennego Ndebele za czasów wodza Mzilikazi. Miasto powstało w 1871 jako osada, tzw. kraal, wodza plemiennego Lobenguli, syna Mzilikazi. W 1888 Lobengula spotkał się z Brytyjczykiem Cecilem Rhodesem, który podjął się zadania kolonizacji tej części Afryki w imieniu Wielkiej Brytanii. W 1893 na skutek licznych nieporozumień doszło do starć między wojskiem brytyjskim a wojownikami Ndebele. 4 listopada 1894 Bulawayo zostało zajęte przez Brytyjczyków. Wcześniej jednak osada została prawie całkowicie spalona, a wódz Lobengula uciekł na północ, gdzie umarł na ospę. Przez kolejna lata było ośrodkiem oporu ludu Ndebele przeciwko wojskom kolonialnym, m.in. w 1896. Ostatecznie jednak w mieście osiedlili się Europejczycy, sprowadzeni przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską.

Szona - nazwa zbiorcza dla grupy plemion afrykańskich z grupy Bantu żyjących w zachodnim Zimbabwe i południowym Mozambiku. Posługują się językiem shona. Społeczność ta liczy ok. 9 mln. osób.

Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są tylko dwa: 63 i 65.

W 1898 do Bulawayo doprowadzona została kolej, która miała połączyć Kapsztad z Kairem. Druga linia kolejowa połączyła Bulawayo z północno-zachodnią częścią kraju, do Wodospadów Wiktorii oraz zagłębia miedziowego w Rodezji Północnej (dzisiejszej Zambii).

W 1943 Bulawayo otrzymało prawa miejskie. Rozwinęło się jako ważny ośrodek przemysłowy (przemysł ciężki, spożywczy) oraz węzeł komunikacyjny kraju. Po uzyskaniu niepodległości przez Zimbabwe w 1980 konflikt między ludem Ndebele a ludem Shona doprowadził do krwawych porachunków w tym regionie aż do podpisania porozumienie w 1988.

Ospa prawdziwa, inaczej czarna ospa (łac. Variola vera) – wirusowa choroba zakaźna o ostrym przebiegu wywoływana przez jedną z dwóch odmian wirusa ospy prawdziwej (variola minor lub variola maior). Okres inkubacji: 7–17 dni, średnio 12–14 dni. Chorobę cechuje bardzo duża śmiertelność: u osób szczepionych – 7-10%, a u nieszczepionych średnio 30% (istnieją postaci choroby o śmiertelności do 98%).

Wodospady Wiktorii - wodospady na rzece Zambezi, na granicy Zimbabwe i Zambii. Przed przybyciem Europejczyków na te tereny zwane były Mosi-oa-Tunya, co w języku lokalnego plemienia Kololo oznacza Dym, który grzmi.

W mieście zachowały się liczne przykłady stylu kolonialnego, m.in. budynek dworca kolejowego i ratusza. Znajdują się tu dwa muzea: muzeum historii naturalnej, gromadzący okazy miejscowej flory i fauny, oraz muzeum kolejnictwa. W okolicach Bulawayo znajdują się dwa parki narodowe: Matobo i Hwange.

Zimbabwe, Republika Zimbabwe (Republic of Zimbabwe), dawniej Rodezja – państwo położone w południowej Afryce. Jego stolicą jest Harare. Prezydentem kraju jest Robert Mugabe. Około 98% ludności stanowią czarnoskórzy. Biali stanowią około 2% ludności.

Matopo Hills (także: Matobo Hills) - pasmo wzgórz na terytorium Zimbabwe na południe od miasta Bulawayo. Znajduje się tu jedno z największych skupisk malowideł naskalnych w Afryce Południowej. Od 2003 roku obszar Matopo Hills wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Zobacz też

AmaZulu Bulawayo