Na mapach: 50°21′45″N 18°36′41″E / 50.3625, 18.61139

Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy S.A. – zespół zakładów mechanicznych, których siedziba znajduje się w Gliwicach w dzielnicy Łabędy w pobliżu Kanału Gliwickiego. Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy należą do grupy BUMAR.

Historia

Początki przemysłu zbrojeniowego w Łabędach sięgają 1938 roku, kiedy to rozpoczęto budowę stalowni martenowsko-elektrycznej nieopodal "Herminen - Hütte" (ob. Huta Łabędy). "Presswerk - Laband" (prasownię) uruchomiono w czasie II wojny światowej, a od 1942 rozpoczęto produkcję zbrojeniową.

Wczesną wiosną 1945 na polecenie radzieckich władz wojskowych część maszyn i urządzeń tych zakładów została zdemontowana i wywieziona do zakładów Dnieprospecstal w Zaporożu (ZSRR). Przy demontażu pracowali więźniowie, w większości miejscowi Niemcy, ale także Ślązacy, a nawet powstańcy śląscy.

W 1946 powstała Huta Łabędy, która weszła w skład Gliwickiego Zjednoczenia Hutniczego. W styczniu 1947 rozpoczęła się planowa produkcja stalowych konstrukcji, między innymi mostów drogowych i kolejowych, wyprodukowano tu maszt wieży radiowej w Raszynie oraz wrocławską iglicę telewizyjną. W 1948 utworzono Zakład Inwestycyjno-Remontowy ZIR. W kwietniu 1951 rozporządzeniem ministra przemysłu ciężkiego na bazie ZIR powstały Zakłady Mechaniczne ŁABĘDY w Łabędach. Głównym zadaniem zakładu miała być produkcja ciężkich pojazdów gąsienicowych. W 1953 nadano Zakładom Mechaniczny ŁABĘDY patrona, którym był Józef Stalin. Od tego momentu zmieniły one nazwę na Zakłady Mechaniczne im. Stalina. W 1956, po wydarzeniach październikowych, zmieniono nazwę na Zakłady Mechaniczne w Łabędach.

Produkcja zakładu opierała się głównie na sprzęcie pancernym. W latach 1951-1956 powstawał tu model T-34/85, do 1964 model T-54, a potem T-55A. W Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Urządzeń Mechanicznych w Gliwicach, powstały między innymi wóz zabezpieczenia technicznego WZT-1 i WZT-2 oraz most szturmowy BLG-67, które produkowano w ZM ŁABĘDY.

W latach 50 XX w. zakład zajmował się także produkcją wyrobów rynkowych: maszynek do chleba, żyrandoli, młotków, imadeł, pralek, itp. Na eksport produkowano koparki mechaniczne.

W 1974 decyzją Ministra Przemysłu Maszynowego zakład przemianowano na Kombinat Urządzeń Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY w Gliwicach. W skład kombinatu weszły różne inne przedsiębiorstwa, często położone daleko od Gliwic, na przykład: Zakład Maszyn Budowlanych FAMABA w Głogowie, Zakład Maszyn Budowlanych w Wadowicach, Zakład Maszyn Budowlanych w Mrągowie albo Zakład Metalowy w Zabrzu. W latach 80 XX w. wiele zakładów wyłączono jednak z kombinatu.

Na początku lat 90 XX w. przedsiębiorstwo przeżyło trudny okres związany z przemianami gospodarczymi po upadku systemu komunistycznego. 1 lipca 1993 dokonała się komercjalizacja zakładów, kombinat stał się spółką akcyjną o nazwie Zakłady Mechaniczne BUMAR-ŁABĘDY S.A. w Gliwicach. W grudniu 2002 z Zakładów Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY wyodrębniono Zakład Produkcji Specjalnej Bumar -Łabędy zajmujący się wyłącznie produkcją sprzętu pancernego. W marcu 2010 Zakład ten rozwiązano włączajac go ponownie do Zakładów Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY w Gliwicach.