Burgos - Hiszpania - Polski Serwis Naukowy

Burgos – miasto w północnej Hiszpanii, położone na skraju Mesety Iberyjskiej nad rzeką Arlanzón, w regionie Kastylia i León, ośrodek administracyjny prowincji Burgos. Z liczbą 178 966 mieszkańców jest 37. miastem Hiszpanii i drugim (po Valladolid) miastem regionu Kastylia i León pod względem ludności.

Jezuici (pełna nazwa: Towarzystwo Jezusowe ) – męski papieski . Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła rzymskokatolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, .
Codex Las Huelgas – kodeks zawierający zbiór pieśni, pochodzący z około 1300. Powstał w w konwencie cysterek Las Huelgas niedaleko Burgos. Został odnaleziony w 1904 przez dwóch benedyktyńskich mnichów. Manuskrypt napisany jest na pergaminie. Pięciolinia nakreślona jest czerwonym atramentem. Większość manuskryptu napisana jest przez jednego autora, jednak wkład w powstanie całego kodeksu miało co najmniej dwanaście osób, wliczając późniejsze poprawki i dopiski.

Burgos jest znaczącym ośrodkiem przemysłowym, liczącym się ośrodkiem turystycznym, na którego rozwój wpłynęła biegnąca przez miasto Droga św. Jakuba, a także niewielkim, lecz rozwijającym się ośrodkiem uniwersyteckim. Na terenie miasta znajduje się również ważny węzeł kolejowy (Burgos usytuowane jest na trasie łączącej Francję z Hiszpanią i Portugalią) i drogowy.

Port lotniczy Burgos (hiszp.: Aeropuerto de Burgos, kod IATA: RGS, kod ICAO: LEBG) – lotnisko znajdujące się na wschodnich przedmieściach miasta Burgos w Hiszpanii. Otwarte zostało jako niewielkie lotnisko jeszcze za panowania króla Alfonsa XII 19 lipca 1927 r. pod nazwą Aeropuerto de Villafría, które przez lata było rzadko użytkowane. W 1995 r. Ministerstwo Obrony Narodowej przekazało grunty wraz z lotniskiem gminie Burgos. Po długim okresie związanym z trudnościami wywłaszczenia gruntu oraz z całkowicie nową budową całej potrzebnej infrastruktury lotniczej 3 lipca 2008 lotnisko zaczęło oficjalnie funkcjonować, a pierwszy komercyjny lot odbył się 10 lipca 2008 r.
Reprezentacja Hiszpanii w piłce nożnej na arenie międzynarodowej zadebiutowała w 1921 roku, wygrała dziesięć pierwszych meczów. Przegrała dopiero w 1923 roku z Belgią.

Historia

Przodkowie współczesnych ludzi żyli na terenie dzisiejszego Burgos prawdopodobnie już 780 000 do 1 miliona lat temu, czego dowodzi słynne znalezisko w Atapuerca. Rzymianie przejęli osadę od zamieszkałych tu Celtyberów. W czasach Cesarstwa Rzymskiego miasto należało najpierw do prowincji Hispania Citerior, a później do Hispanii Tarraconensis. Po Rzymianach miejscowość przejęli Swebowie, którzy zostali wypędzeni przez Wizygotów. W VIII wieku Arabowie opanowali prawie całą Kastylię, jednak nie pozostali tu wystarczająco długo, by zostawić po sobie wiele śladów. Z ich rąk miejscowość odbił Alfons III Wielki, król Asturii, oficjalnie zakładając miasto w roku 884

Do Hiszpanii, podobnie jaki do wielu innych państw, architektura gotycka dotarła z Francji. Pierwsze budowle w tym stylu pojawiły się już w XII w., a czas trwania tradycji gotyckich sięga końca XV w. Styl ten z czasem przyswoił sobie wiele elementów z szkoły flamandzkiej i nadreńskiej, a po mariażu z domem Plantagenetów widoczne są także wpływy idące z Anglii. Budowniczowie hiszpańscy wykorzystali także dawniejsze świątynie Arabów i Żydów, dostosowując je do potrzeb chrześcijaństwa. Gotyk w Hiszpanii, spotykając się regionalnymi tradycjami mauretańskimi, wytworzył tzw. styl mudejar, który przetrwał do okresu renesansu, przechodząc początkowo w fazę zwaną plateresco. W końcowej fazie gotyku, z połączenia mudejar z francuskim gotykiem płomienistym powstał styl zwany izabelińskim (od imienia królowej hiszpańskiej Izabelii Katolickiej).
Hispania Tarraconensis – prowincja rzymska, której stolicą było Tarraco (dzisiejsza Tarragona w Katalonii). Jako prowincja powstała w 27 p.n.e.. Była prowincją cesarską, a namiestnik posiadał tytuł legatus Augusti pro praetore. W prowincji, w dzisiejszym León, stacjonował legion Legion VII Gemina, przy pomocy którego gubernator prowincji Galba zdobył cesarską władzę. W 293 r. cesarz Dioklecjan podzielił prowincję na trzy jednostki terytorialne: Terraconensis, Gallaecia i Carthaginiensis.

Królestwa

Królestwo Kastylii w roku 1035 odłączyło się od Królestwa Leónu, którego było hrabstwem. Królem został Ferdynand I Wielki, wcześniej hrabia Kastylii. W latach 1035-1087 Burgos było stolicą Królestwa Kastylii, po tym okresie stolicę przeniesiono do Toledo. W XI wieku miasto stało się również siedzibą katolickiego biskupstwa. Burgos było wtedy jednym z głównych przystanków ruchu pielgrzymkowego na Drodze św. Jakuba do Santiago de Compostela. Znajdowało się również na szlaku łączącym Zatokę Biskajską z południem kraju. Przyczyniło się to do rozwoju miasta i napływu zagranicznej ludności kupieckiej. W tym okresie rozpoczęto budowę słynnej katedry i klasztoru Las Huelgas.

Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).
Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

W roku 1230 dwa sąsiadujące królestwa połączyły się w Królestwo Kastylii i Leónu, którego władcy w XIII-XIV wieku najczęściej wybierali Burgos jako swoją siedzibę. Tutaj też zazwyczaj byli chowani po śmierci.

Zwieńczenie Kaplicy Konstabli przy Katedrze

27 grudnia 1512 ogłoszono Prawa z Burgos (hiszp. Leyes de Burgos), pierwszy skodyfikowany zbiór praw regulujący postępowanie Hiszpanów w Ameryce. Szczególny nacisk położono na zachowanie wobec rdzennych mieszkańców kolonizowanego kontynentu.

Złoty wiek i recesja

XV-XVI wiek zostały określone jako złoty wiek handlu w Burgos. Rozwinęło się wtedy rolnictwo, rozbudowano szlaki komunikacyjne, a napływ pieniądza wspierał rozwój kultury i sztuki. Właśnie w tym okresie w katedrze dobudowano słynną Kaplicę Konstabli (hiszp.: Capilla del Condestable), rozwijały się także klasztory. Architektura religijna prowadziła swoisty pojedynek z architekturą świecką - wzbogacona szlachta budowała przy ulicach miasta zdobne pałace. Pod koniec XVI wieku nastąpił okres recesji, głównie w wyniku kryzysu handlu wełną sprowadzaną wcześniej z Hiszpanii głównie do Flandrii. Populacja miasta spadła o połowę, a recesja trwała praktycznie do końca XVIII wieku. W XIX wieku miasto pozostawało zaledwie lokalnym centrum handlu rolniczego. Zastój gospodarczy potwierdza bardzo mały przyrost naturalny - populacja z poziomu 24 327 w roku 1827 wzrosła tylko do 30 167 w 1900.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Królestwo Asturii było pierwszym państwem chrześcijańskim założonym na Półwyspie Iberyjskim po najeździe arabskim w 711 roku. Królestwo zostało założone przez wizygockiego arystokratę Pelagiusza w 718 roku. Asturia na przełomie IX i X wieku przekształciła się w Królestwo Leónu.

Dwudziesty wiek

Burgos zostało ominięte przez zniszczenia hiszpańskiej wojny domowej, jednak populacja została przetrzebiona przez pobór wojskowy. W latach 1936-1939 znajdowała się tu kwatera główna wojsk frankistowskich. Miasto odrodziło się po tych wydarzeniach dopiero w latach '50 XX wieku. Nie bez znaczenia tu był znaczny napływ ludności ze wsi, która szukała zatrudnienia w przemyśle w dobie jego rozwoju.

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.
Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Architektura

Zabytki religijne

Główna fasada Katedry Świętej Marii

Gotycka Katedra Świętej Marii, znajdująca się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Jest jedyną katedrą w Hiszpanii, która znalazła się na liście jako samodzielna budowla, a nie część starówki (tak jest na przykład w przypadku Salamanki, Santiago de Compostela, Ávili, Kordobie, Toledo oraz Cuenki) lub grupy budowli (jak w Sewilli). Budowę katedry rozpoczęto w roku 1221. Większość prac budowlanych wykonano w XIII-XV wieku. Zachodnia strona katedry z główną fasadą zwieńczona jest dwoma gotyckimi wieżami o ośmiokątnych iglicach, zdobionych ażurowym maswerkiem. Nawa główna składa się z trzech przęseł. W architekturze katedry przeważa styl gotycki, ma jednak również istotne elementy renesansowe i barokowe, dodane w wyniku modyfikacji z XV-XVI wieku i poźniejszych z XVIII wieku.

Klasztor Las Huelgas

Cysterski klasztor żeński Las Huelgas (pełna nazwa, hiszp.: Monasterio de Santa María la Real de Las Huelgas) założony w 1180 roku przez Alfonsa VIII Szlachetnego i wspierany przez Eleonorę Kastylijską. Opactwo zbudowano na przełomie XII-XIII wieku. Nazwa Las Huelgas pochodzi od łąk nad rzeką Arlanzón, na terenie których zostały wzniesione zabudowania. Stanowi część hiszpańskiego dziedzictwa narodowego (hiszp. Patrimonio Nacional). Klasztorne muzeum prezentuje unikalną kolekcję tkanin średniowiecznych. Powstał tu Codex Las Huelgas, kodeks zawierający zbiór pieśni, pochodzący z około 1300 roku, odnaleziony w 1904 roku.

Zespół klasztorny zakonu Kartuzów Cartuja de Miraflores położony około 3 km od centrum miasta. Założył go w 1441 roku Jan II Kastylijski, który po śmierci został pochowany w tutejszym mauzoleum wraz z żoną Izabelą Portugalską. Proste gotyckie zewnętrze budowli kontrastuje ze zdobnymi wnętrzami.

Gotycki Kościół Świętego Stefana (hiszp. Iglesia de San Esteban) wzniesiony na przełomie XIII-XIV wieku. Budynek przekształcony został w muzeum ołtarzy. Eksponaty z XV-XVIII wieku sprowadzono z różnych miejscowości prowincji Burgos. Kult religijny został przeniesiony do Kościoła Świętego Mikołaja. (Iglesia de San Nicolás de Bari)

Kościół Świętego Idziego (hiszp. Iglesia de San Gil) z XIV-XV wieku o prostym gotyckim wyglądzie zewnętrznym i bogato zdobionych kaplicach w środku. Niedawno odnowiony barokowy ołtarz główny pochodzi z roku 1470.

Kościół Świętego Mikołaja (hiszp. Iglesia de San Nicolás de Bari) istniejący od roku 1163. Obecny gotycki budynek pochodzi jednak z XV-XVI wieku. W trzynawowym kościele zwraca uwagę piękny kamienny ołtarz autorstwa Simóna de Colonia i jego syna Francisco, którego dziełem są również dębowe drzwi wejściowe. Renesansowa fasada przedstawia sceny z życia świętego Mikołaja.

Późnogotycki Kościół Matki Boskiej Miłosierdzia (hiszp. Iglesia y Convento de Nuestra Señora de La Merced) założony przez zakon Mercedarian, budowany od roku 1498 do XVI wieku. Obecnie kościół jest siedzibą parafii ojców Jezuitów, natomiast część dawnych zabudowań klasztornych została przekształcona w hotel NH Palacio de la Merced.

Wczesnobarokowy Kościół Świętego Wawrzyńca (hiszp. Iglesia de San Lorenzo el Real) zbudowany w latach 1684-1694 przez Jezuitów, którzy zostali jednak wygnani w XVIII wieku. Po tym zdarzeniu świątynia stała się kościołem parafialnym.

Kościół Świętej Agaty (hiszp. Iglesia de Santa Águeda o Santa Gadea), gotycka świątynia z XV wieku.

Zabytki świeckie

Łuk triumfalny Arco de Santa Maria

Łuk triumfalny Arco de Santa Maria - jedna z dwunastu średniowiecznych bram miejskich. Łuk należy do najbardziej charakterystycznych zabytków Burgos. Znajduje się pomiędzy Mostem Świętej Marii na rzece Arlanzón a Plaza de San Fernando, gdzie stoi katedra. Wybudowany w XIV wieku, w latach 1536-1553 został całkowicie przebudowany przez Juana de Vallejo i Francisco de Colonia jako pomnik ku czci króla Karola I Hiszpańskiego. Łuk zbudowany jest z typowego dla okolicy białego kamienia wapiennego. Zwieńczony blankami kształt nadany w XVI wieku budowla zachowała do dziś.

Zamek w Burgos

Zamek w Burgos (hiszp. Castillo de Burgos) - twierdza znajdująca się na wzgórzu 75 m powyżej miasta. Zbudowany został w czasie rekonkwisty przez hrabiego Kastylii, Diego Rodrígueza Porcelosa w roku 884.

Casa del Cordón - popularna nazwa Pałacu Konstabli Kastylii (hiszp. Palacio de los Condestables de Castilla). Konstabl Kastylii był drugą po królu najważniejszą postacią w królestwie. Szósty konstabl Kastylii, Pedro Fernández de Velasco, uznał, że osoba piastująca tak godny urząd potrzebuje równie godnej rezydencji. Zaowocowało to rozpoczęciem budowy Casa del Cordón w 1476 roku, zakończonej na przełomie XV-XVI wieku. Od zakończenia budowy pałac był sceną wydarzeń politycznych wysokiej rangi. W 1497 roku Królowie Katoliccy przyjęli tu Krzysztofa Kolumba przed jego drugą wyprawą do Ameryki. Obecnie w Casa del Cordón mieści się Centrum Kultury o znaczącej roli w skali kraju. W ostatnich latach odbywały się tu wystawy dzieł znanych artystów, m.in. Pablo Picasso, Joana Miró, Andy'ego Warhola i Salvadora Dalego.

Ratusz miejski - siedziba władz miasta i gminy Burgos. Budynek wzniesiony został w 1787 roku i podobnie jak przylegające budowle, został zaprojektowany przez Venturę Rodrígueza. Ratusz jest unikalnym przykładem hiszpańskiego neoklasycyzmu. Na zewnątrz budynku zaznaczone są poziomy jakie osiągnęła woda, która wylała z rzeki Arlanzón w czasie powodzi w różnych latach.

Klimat

Klimat panujący w Burgos nazywamy klimatem oceanicznym, ze wskazaniem na kontynentalny. Najbardziej deszczową porą roku jest wiosna, a lato jest dużo bardziej łagodne i wilgotne niż na południu Hiszpanii. Zimy są chłodne, z temperaturami minimalnymi dochodzącymi do -10 stopni Celsjusza.

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").
W architekturze łuk triumfalny to budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (zwyczaj przejęto od Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)