Burgrabia - urządArtykuł - Burgrabia - urząd - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement I Rzeczpospolita I Rzeczpospolita – współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzecząpospolitą, obejmującego Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski, większej części Ukrainy, dzisiejszej Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji i Słowacji, stosowana dla okresu od połowy XV w., czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795.Kasztelan Kasztelan (łac. castellanus mieszkający w twierdzy; wcześniej komes grodowy, nazwa kasztelan pojawia się od XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz.Korona Królestwa Polskiego Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – termin określający instytucję państwa polskiego w późnym średniowieczu, rozumianą zgodnie z koncepcją niezależności instytucji państwa od osoby monarchy. Zarazem nazwa ideologii politycznej wyrażającej się nowym sposobie postrzegania władzy, powstałej pod wpływem koncepcji płynących z Czech i Węgier.Podstarości Podstarości (łac. vicecapitaneus) – urząd ziemski I Rzeczypospolitej w Wielkim Księstwie Litewskim. W Koronie był urzędem grodzkim. Był zastępcą i namiestnikiem starosty, przez niego dobieranym i zaprzysięganym. Posiadał pełnię władzy starosty i mógł go zastępować w sądzie grodzkim.Sejm walny Sejm walny – nazwa parlamentu w dawnej Polsce. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.Powiązane hasła: Łacina, Burgrabia krakowski, I Rzeczpospolita, Kasztelan, Korona Królestwa Polskiego, Podstarości, Sejm walny, Starosta grodowy, Urzędy ziemskie, Warmiński wójt krajowy, Warmia, Wielkopolska, Wikisłownik, Burgrabia (łac. burggrabius capitanei, dawniej także murgrabia) – urząd grodzki I Rzeczypospolitej, zastępca starosty grodowego. KompetencjeUrząd ten powstał w czasach upadku rzeczywistego znaczenia urzędu kasztelana, stąd też przejął część jego kompetencji. Jako zarządca zamku (łac. praefectus castrorum) czuwał nad powierzonym sobie zamkiem, dbając o bezpieczeństwo miasta. Jego kompetencje w wielu przypadkach pokrywały się z kompetencjami podstarościego. Burgrabia przeprowadzał egzekucję sądową, aresztował zakłócających sesje sądowe, chwytał przestępców. Od 1507 na mocy specjalnej konstytucji sejmowej do jego kompetencji należało pilnowanie bezpieczeństwa na drogach. Burgrabiowie byli mianowani przez starostów spośród szlachty zamieszkującej daną ziemię. Nie mogli nimi zostać kasztelanowie ani urzędnicy ziemscy. W Wielkopolsce istniał urząd burgrabiów ziemskich (łac. burgrabii terrestes), którzy byli odpowiednikami podstarościch w innych prowincjach Rzeczypospolitej. Na Warmii burgrabiowie byli odpowiednikiem starosty grodowego w Koronie i podlegali warmińskiemu wójtowi krajowemu.  Zobacz hasło burgrabia w Wikisłowniku
|
