Burhanuddin Rabbani (ur. w 1940 r. w Fajzabadzie - zm. 20 września 2011 w Kabulu) - polityk afgański, etniczny Tadżyk. W latach 1992-1996 był pierwszym prezydentem Afganistanu po upadku rządów komunistycznych. Był przywódcą Sojuszu Północnego (UNIFSA), organizacji będącej w opozycji do rządu Talibów.

Ukończył teologię i prawo islamskie na uniwersytecie w Kabulu (gdzie potem wykładał) w 1963 r. i filozofię islamu na uniwersytecie Al-Azhar w Kairze w 1968 r. Związany z ruchem islamskim i jego założycielami. Od 1972 r. lider Stowarzyszenia Muzułmańskiego (Dżamijat-e Islami).

W 1974 r. w obawie przed aresztowaniem opuścił kraj. Udał się do Pakistanu, gdzie zajął się poszukiwaniem poparcia rządu pakistańskiego dla przeciwników reżimu Muhammada Daud Chana. Po rozłamie w obrębie Stowarzyszenia Muzułmańskiego pozostał przywódcą jego umiarkowanej frakcji. Po komunistycznym przewrocie w 1978 r. wystąpił przeciwko proradzieckiemu reżimowi Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu. W czasie trwania radzieckiej inwazji na Afganistan Rabbani zorganizował w oddalonej o kilkanaście kilometrów od Peszawaru miejscowości Badaber obóz treningowy dla dowodzonych przez siebie mudżahedinów. W miejscowej twierdzy ponadto znajdował się dużo skład broni i amunicji, zaś od 1983 r. przetrzymywano tam również radzieckich jeńców. W trakcie trwającego dziesięć lat konfliktu jego ugrupowanie urosło do rangi najbardziej znaczącej partii mudżahedińskiej - należeli do niej m.in. Ahmad Szah Masud, Ismael Chan i Zabiullah Chan.

W marcu 1992 r. główne ugrupowania Tadżyków i Uzbeków, w tym kierowane przez Rabbaniego Stowarzyszenie Muzułmańskie, zawiązały w Mazar-e Szarif Sojusz Północny. 28 kwietnia 1992 r. wojska Sojuszu Północnego pod dowództwem Masuda wkroczyły do Kabulu. Po krótkich tymczasowych rządach Sibghatullaha Mojaddediego, 28 czerwca 1992 r. Rabbani objął urząd prezydenta Afganistanu. Za jego urzędowania dochodziło do licznych starć politycznych między jego zwolennikami a zwolennikami Gulbuddina Hekmatjara, Abdula Raszida Dostuma i Abdula Alego Mazariego.

Od 1994 r. Rabbani musiał się zmagać z Talibami - nową organizacją zbrojną, założoną przez studentów szkoły koranicznej w Kandaharze i kierowaną przez mułłę Mohammada Omara. Szybko stali się oni znaczącą siłą i 27 września 1996 r. zdobyli Kabul, zmuszając rząd Rabbaniego do wycofania się z miasta Rabbani ustanowił Mazar-e Szarif tymczasową stolicą Afganistanu, jednak większość czasu spędzał w swojej rodzinnej prowincji Badachszan. W czasie interwencji wojsk NATO w Afganistanie w 2001 r. Sojusz Północny został wsparty przez siły amerykańskie; połączone wojska zdobyły 13 listopada Kabul, doprowadzając do obalenia Talibów. Burhanuddin Rabbani ponownie objął urząd prezydenta, jednak już 22 grudnia po konferencji w Petersburgu koło Bonn w Niemczech Rabbani został zastąpiony przez Hamida Karzaja. sprawował funkcję szefa Wysokiej Rady Pokoju. Zginął 20 września 2011 roku w zamachu terrorystycznym..

Przypisy