Burta - statek wodny - Polski Serwis Naukowy

Burta – strona na statku wodnym, każda z połówek jednostki pływającej, rozdzielonych płaszczyzną symetrii kadłuba. Termin ten ma wiele pokrewnych znaczeń począwszy od całości jednej z połówek kadłuba, poprzez poszycie jednej z połówek (lub część poszycia nad obłem), aż do litej bariery na dużej jednostce, otaczającej odkryty pokład, będącej de facto nadburciem, a nie burtą. Jednak o tym, że coś znajduje się na jednej z burt, mówi się także wtedy, gdy to coś znajduje się nawet znacznie powyżej najwyższego pokładu (np. światła na masztach mogą być w osi jednostki, lub na jednej z burt).

Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.

Nawis rufowy - część rufy statku wodnego wystająca poza tylny skraj konstrukcyjnej linii wodnej (KLW), tylny fragment kadłuba statku wystający ponad wodę. Pojęcie to oznacza również odległość pomiędzy tylnym skrajem KLW, a tylnym zakończeniem kadłuba. Do nawisu rufowego nie wlicza się wystrzałów, koszy rufowych, stelaży silnikowych, dźwigów itp. konstrukcji nie mieszczących się w obrysie kadłuba.

Burty są dwie - lewa i prawa (wynika to z patrzenia z pokładu w stronę dziobu jednostki).

Burty posiadają także swoje historyczne nazwy, utrzymujące się jednak, dla zachowania tak ważnej dla marynarzy tradycji, do dziś. Prawa burta, to po polsku sterburta (niderl. stuurboord, ang. starboard), lewa to bakburta (niderl. bakboord, ang. hist. larboard, współcz. port). Nazwy te pochodzą sprzed kilku wieków, z czasów, gdy jeszcze nie znano płetwy sterowej, a zamiast steru zawiasowego stosowano na dawnych żaglowcach wiosło sterowe. Sternik operujący takim wiosłem stał zawsze plecami (ang. back) do lewej burty, a jego wiosło schodziło do wody z burty prawej. Centralnie z rufy wiosło nie mogło zejść do wody, bo rufa kończyła się w szpic i posiadała wydatny nawis rufowy sięgający daleko nad wodę. Angielskie terminy port i larboard wywodzą się stąd, iż jednostki z wiosłem sterowym dochodziły do nabrzeża portowego tylko z jednego kierunku - tą burtą, na której nie było wiosła sterowego, aby go nie uszkodzić. Etymologia tych słów nie jest wyjaśniona jednoznacznie. Może oznaczać stronę, z której dochodzi hałas z lądu (loud), lub stronę, z której ładowano towary (load) przez furtę (portę) w burcie. Równie dobrze jednak mogło to oznaczać wchodzenie do portu od konkretnej strony, gdyż wszystkie jednostki miały wiosło sterowe właśnie dlatego z tej samej strony, aby łatwiej było im wszystkim zachować porządek podczas przemieszczania się w zazwyczaj ciasnym porcie, oraz cumować wspólnie przy nabrzeżu.

Strona zawietrzna – strona, na którą wiatr nie wieje bezpośrednio. Burtą zawietrzną jednostki pływającej, nazywa się stronę przeciwną do tej, z której wieje wiatr. Zawietrzna strona góry lub wyspy to strona osłonięta od wiatru.

Poszycie – zewnętrzna, szczelna powłoka kadłuba statku zapewniająca szczelność. Konstrukcyjnym zadaniem poszycia jest zwiększenie wytrzymałości wzdłużnej.

Statek na sterburcie niesie światło zielone, na bakburcie – czerwone.

Stosowane są również określenia burta nawietrzna (z której wieje wiatr, czyli wystawiona na działanie wiatru) oraz burta zawietrzna (znajdująca się za wiatrem, czyli osłonięta od wiatru żaglami i poszyciem drugiej burty).

Burta, w znaczeniu bocznej powierzchni kadłuba, a szczególnie jej części nawodnej, nie musi otaczać jednostki pływającej ze wszystkich stron. Jeżeli rufa posiada własną ścianę z tyłu jednostki, to nosi ona nazwę pawęży.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Strona nawietrzna – strona, na którą wieje wiatr. Burtą nawietrzną jednostki pływającej nazywa się tę stronę, z której wieje wiatr. W przypadku, gdy jednostka żegluje kursem fordewind lub fałszywy baksztag, nawietrzna strona jest przeciwna do tej, po której niesiony jest grot. Nawietrzna strona góry lub wyspy to ta, na którą wieje wiatr.

Zobacz hasło burta w Wikisłowniku