BurundiArtykuł - Burundi - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Łotwa Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.Święto Pracy Święto Pracy (właściwie Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy, popularnie zwany 1 Maja) – międzynarodowe święto klasy robotniczej, obchodzone od 1890 corocznie 1 maja. W Polsce święto państwowe ustawowo wolne od pracy.Światowa Organizacja Handlu Światowa Organizacja Handlu (ang. World Trade Organization (WTO)) – organizacja międzynarodowa z siedzibą w Genewie. WTO stanowi kontynuację Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), została powołana w 1994 w Marrakeszu (Maroko), w ramach tzw. rundy urugwajskiej GATT.1 lipca 1 lipca jest 182. (w latach przestępnych 183.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 183 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.Adwentyzm Adwentyzm (łac. adventus – ‘przyjście’) – nurt wyznań chrześcijańskich obejmujący Kościoły protestanckie wywodzące się lub nawiązujące do amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelicznego chrześcijaństwa, któremu przewodził baptystyczny pastor William Miller. Cechą wyróżniającą doktrynę adwentystyczną spośród reszty protestantyzmu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.Afryka Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 14% populacji Ziemi t.j. 950 mln ludzi (2008). Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony, gdyż przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Algieria Algieria (al-Dżaza'ir, Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna – Al-Dżumhurijja al-Dżaza'irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja) – członek Unii Afrykańskiej, 11 co do wielkości państwo świata (drugie Afryki po Sudanie), położone w Afryce północnej nad Morzem Śródziemnym. Znaczną część obszaru Algierii zajmują wchodzące w skład Sahary pustynie oraz półpustynie.Anglikanizm Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo doń należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Animizm Animizm (łac. anima - dusza) - zespół wierzeń występujący w religiach archaicznych bądź tradycyjnych zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom.Powiązane hasła: Łotwa, Święta Helena (kolonia), Święto Pracy, Świadkowie Jehowy, Światowa Organizacja Handlu, .bi, 12 marca, 13 października, 15 sierpnia, 1 lipca, 1 listopada, 1 stycznia, 21 października, 25 grudnia, 5 lutego, Adwentyzm, Afryka, Albania, Algieria, Anglikanizm, Angola, Animizm, Antigua i Barbuda, Arabia Saudyjska, Archipelag Sokotra, Argentyna, Armenia, Australia, Austria, Bęben (muzyka), Bahaizm, Bahrajn, Banan zwyczajny, Bangladesz, Barbados, Bawełna (roślina), Belgia, Belize, Benin, Birma, Boże Narodzenie, Boliwia, Botswana, Brazylia, Brunei, Brutto, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, Bułgaria, Bużumbura, Burkina Faso, Burundi, Burundyjskie Siły Powietrzne, Bydło, CIA, Cement, Ceuta, Chińska Republika Ludowa, Chile, Chorwacja, Chrześcijaństwo, Cibitoke, Cypr, Czad, Czechy, Dżibuti, Dania, Demokratyczna Republika Konga, Dewiza, Domena najwyższego poziomu, Dominika, Dominikana, Egipt, Eksport, Ekwador, Erytrea, Estonia, Etiopia, Fidżi, Filipiny, Finlandia, Flaga Burundi, Francja, Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne, Frank burundyjski, Gęstość zaludnienia, Gabon, Gambia, Geografia Burundi, Ghana, Gitega, Godło Burundi, Grecja, Grenada, Gruzja, Gujana, Gwatemala, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Haiti, Herbata, Hinduizm, Hiszpania, Holandia, Honduras, Hongkong, Hymn Burundi, Hymn państwowy, II wojna światowa, ISO 3166-1, I wojna światowa, Indie, Indonezja, Irlandia, Isla de Alborán, Islam, Islandia, Islas Chafarinas, Izrael, Język francuski, Język ruanda-rundi, Język urzędowy, Jamajka, Japonia, Jednostka monetarna, Jemen, Jezioro Tanganika, Jordania, Kambodża, Kamerun, Kanada, Katar, Katolicyzm, Kawa, Kenia, Kirgistan, Kod telefoniczny, Kolonia (geografia polityczna), Kolumbia, Komory, Kongo, Konstytucja, Korea Południowa, Kostaryka, Koza domowa, Król, Kuba, Kultura, Kuwejt, Lesotho, Liberia, Libia, Liczba ludności, Liechtenstein, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Luksemburg, Macedonia, Madagaskar, Madera, Majotta, Makau, Malawi, Malediwy, Malezja, Mali, Malta, Maniok, Maroko, Mauretania, Mauritius, Meksyk, Melilla, Międzynarodowy kod samochodowy, Mołdawia, Monarchia konstytucyjna, Mongolia, Mozambik, Muzułmanin, Muzyka, Muzyka ludowa, Namibia, Nepal, Ngozi, Niemcy, Niepodległość, Niger, Nigeria, Nikaragua, Norwegia, Nowa Zelandia, Nowy Rok, Oman, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Owca domowa, Państwa nieuznawane, Państwo, Pakistan, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Parlament, Peñón de Alhucemas, Peñón de Vélez de la Gomera, Perejil, Peru, Pierre Nkurunziza, Piosenka, Piwo, Podział administracyjny Burundi, Pokolenie, Pole powierzchni, Polska, Portugalia, Premier, Prezydenci Burundi, Prezydent, Proso zwyczajne, Protestanci, Protestantyzm, Przemysł (ekonomia), Pszenica zwyczajna, Referendum, Region (geografia), Religia, Republika, Republika Środkowoafrykańska, Republika Chińska, Republika Południowej Afryki, Republika Zielonego Przylądka, Reunion, Rolnictwo, Rumunia, Rwanda, Ryż siewny, Rząd, Słowacja, Słowenia, Sahara Zachodnia, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Salwador, Senegal, Seszele, Sierra Leone, Singapur, Somalia, Somaliland, Sorgo, Sri Lanka, Stany Zjednoczone, Stolica, Strefa czasowa, Suazi, Sudan, Surinam, Szwajcaria, Szwecja, Tajlandia, Taniec ludowy, Tanzania, Terytorium mandatowe, Terytorium zależne, The World Factbook, Togo, Tonga, Tradycja, Trynidad i Tobago, Tunezja, Turcja, Tutsi, Tytoń szlachetny, Uganda, Ukraina, Unia Afrykańska, Uniwersalny czas koordynowany, Urugwaj, Usługi, Ustrój polityczny, Węgry, Władca, Władza, Włochy, Wenezuela, Wielka Brytania, Wietnam, Wniebowstąpienie, Wspólnota Europejska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Rozproszone, Wyspy Salomona, Wyspy Selvagens, XVII wiek, XVI wiek, Zambia, Zielonoświątkowcy, Zimbabwe, Zjednoczone Emiraty Arabskie,
Burundi (rundi Uburundi, fr. Burundi) Republika Burundi (rundi Republika y’Uburundi, fr. République du Burundi) – państwo w środkowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Rwandą, Tanzanią i Demokratyczną Republiką Konga.
Ustrój polityczny
Republika, według konstytucji zaaprobowanej w powszechnym referendum w marcu 1992, głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu (Zgromadzenie Narodowe) o kadencji pięcioletniej, z wyborów powszechnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta, z premierem na czele. System wielopartyjny. Najważniejsze partie polityczne:
Podział administracyjnyGeografiaBurundi leży nad jeziorem Tanganika. Większe miasta
HistoriaW XVI w. lub XVII w. powstało na terenie obecnego Burundi królestwo Urundi, które przetrwało (mimo wojen wewnętrznych i zewnętrznych) do podboju kolonialnego. Warstwę rządzącą stanowili Tutsi, z których wywodził się mwani (boski król) i ganwa (szlachta). Od 1896 kraj opanowywany przez Niemców – od 1903 w składzie Niemieckiej Afryki Wschodniej. W 1916 zajęte przez wojska belgijskie, po I wojnie światowej wraz z Rwandą tworzyło belgijskie terytorium mandatowe Ligi Narodów pod nazwą Ruanda-Urundi. Po II wojnie światowej terytorium powiernicze ONZ. Niemcy i Belgia popierały chrystianizację kraju i utrzymywały dominację mniejszości etnicznej Tutsi nad ludem Hutu i Pigmejami Twa (1%). Od 1962 niepodległa monarchia konstytucyjna (panował Mwambutsa IV), członek ONZ. Od 1966 (w wyniku dwóch kolejnych wojskowych zamachów stanu) republika, prezydentem ppłk M. Micombero (Tutsi), partią rządzącą Partia Jedności na Rzecz Postępu Narodowego UPRONA, faktycznie rządy wojska. W 1972 plemienne walki w związku z rywalizacją Hutu i Tutsi. W 1974 konstytucja (rządy jednopartyjne). W 1976 przewrót wojskowy: zawieszenie konstytucji, ppłk J. B. Bagaza został prezydentem i szefem Wojskowej Rady Rewolucyjnej. W 1981 nowa konstytucja. W 1984 wybory parlamentarne i prezydenckie (99,9% wyborców poparło Bagazę). Związki z Libią. W latach 1986-1987 okres zwalczania kościoła katolickiego. W 1987 w wyniku zamachu stanu mjr P. Buyoya został prezydentem i szefem Wojskowego Komitetu Ocalenia Narodowego. Zawieszenie konstytucji i rozwiązanie parlamentu. W 1989 zerwanie stosunków z Libią, polityka prozachodnia, przywrócenie wolności religii, próby porozumienia etnicznego. W 1992 nasilające się zamieszki na tle etnicznym utrudniały proces demokratyzacji. W referendum z 1992 obywatele Burundi zaaprobowali nową konstytucję i system wielopartyjny (ale zakaz działalności partii etnicznych, religijnych i regionalnych). W 1993 wybory prezydenckie wygrał M. Ndadaye, przywódca Frontu na Rzecz Demokracji w Burundi (FRODEBU), pochodzący z plemienia Hutu (60% głosów). Od 1993, po zamachu wojskowym i zabiciu prezydenta M. Ndadaye, krwawa wojna na tle etnicznym między Tutsi a Hutu (śmierć ok. 150 tys. osób, masowe uchodźstwo ludności do krajów sąsiednich). W 1996 władzę przejęła armia zdominowana przez Tutsi, prezydentem został ponownie P. Buyoya. W 1998 tymczasowa konstytucja częściowo przywróciła zasady konstytucji z 1992. GospodarkaBurundi jest słabo rozwiniętym krajem rolniczym, z zachowanymi przeżytkami ustroju rodowego. Rolnictwo zatrudnia około 91% ogółu zawodowo czynnych i dostarcza 48% (1989) produktu krajowego brutto (przemysł 10%, usługi 26%). Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 725 dolarów amerykańskich (2007). W Burundi uprawia się banany, maniok, sorgo, rośliny strączkowe, kawę, herbatę, bawełnę, poza tym ryż, proso, pszenicę, tytoń. Głównie regionem rolniczym jest dolina rzeki Ruzizi. Na wyżynie hoduje się bydło, kozy i owce. Bogactwa mineralne słabo rozpoznane. Niewielkie wydobycie złota, rud wolframu, kolumbitu. Nie eksploatuje się wielkich złóż rud wanadu i niklu (jedne z większych w świecie). Słabo rozwinięty przemysł (przetwórstwo kawy, tytoniowy, piwowarski, cementowy, produkcja środków owadobójczych) skupia się głównie w stolicy. Brak linii kolejowej, sieć drogowa słabo rozwinięta (ponad 5 tysięcy km). Bużumbura jest portem śródlądowym i lotniczym. Burundi ma stały ujemny bilans wymiany handlowej. Eksport głównie kawy (77% wartości eksportu), poza tym bawełny i herbaty. Handel głównie z Belgią, Niemcami i Japonią. DemografiaW Burundi 83% ludności stanowi lud Hutu, pozostałą część – plemiona Tutsi (15%) i Pigmeje (ok. 1%). Ponad 60% ludności kraju wyznaje katolicyzm, pozostali to: animiści (33%), protestanci (3,2%) i muzułmanie (1%). Burundi ma wysoki przyrost naturalny (29,7‰, 1985-1990) i jest jednym z najgęściej zaludnionych (202 mieszk. na km², 1991) i najsłabiej zurbanizowanych (ponad 7% ludności mieszka w miastach) krajów Afryki. Dane z 2005:
Kultura
W Burundi rzadko spisuje się opowieści, piosenki i muzykę ludową. Są one przekazywane młodym przez starsze pokolenia. Jednym z przejawów tradycyjnej kultury są tańce ludowe Tutsi, którym towarzyszy muzyka grana wyłącznie na bębnach przez 12 do 15 muzyków. Narodowa reprezentacja rugby gra w profesjonalnych strojach irlandzkiej firmy O'B Sport. Święta państwowe
Zobacz też
Linki do innych stron:
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Burundi
Suplement C.D. Adwentyzm Adwentyzm (łac. adventus – ‘przyjście’) – nurt wyznań chrześcijańskich obejmujący Kościoły protestanckie wywodzące się lub nawiązujące do amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelicznego chrześcijaństwa, któremu przewodził baptystyczny pastor William Miller. Cechą wyróżniającą doktrynę adwentystyczną spośród reszty protestantyzmu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.Afryka Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 14% populacji Ziemi t.j. 950 mln ludzi (2008). Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony, gdyż przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Algieria Algieria (al-Dżaza'ir, Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna – Al-Dżumhurijja al-Dżaza'irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja) – członek Unii Afrykańskiej, 11 co do wielkości państwo świata (drugie Afryki po Sudanie), położone w Afryce północnej nad Morzem Śródziemnym. Znaczną część obszaru Algierii zajmują wchodzące w skład Sahary pustynie oraz półpustynie.Anglikanizm Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo doń należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Animizm Animizm (łac. anima - dusza) - zespół wierzeń występujący w religiach archaicznych bądź tradycyjnych zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Archipelag Sokotra Sokotra – należący do Republiki Jemenu archipelag czterech wysp i wysepek na Oceanie Indyjskim, blisko Rogu Afryki, około 350 km na południe od Półwyspu Arabskiego. W 2003 roku został wpisany na listę rezerwatów biosfery, a w 2008 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Armenia Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.Bęben (muzyka) Bęben – instrument muzyczny z grupy membranofonów. Składa się z walcowatego korpusu rezonansowego i 1 lub 2 membran. Dźwięk wydobywa się uderzając w membranę bębna pałkami, specjalnymi szczoteczkami, dłonią lub palcami, a także w wyniku jej pocierania. Bęben pochodzi z epoki neolitycznej i należy do najstarszych instrumentów świata.Bahaizm Bahaizm, Bahá'í – religia monoteistyczna, założona w Persji w XIX wieku przez Bahá'u'lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkości[1]. Szacuje się, że obecnie na świecie jest około pięciu do sześciu milionów bahaitów w ponad 200 krajach i terytoriach[2]. Jako ruch religijny, bahaizm wyłonił się z babizmu.Bahrajn Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".Banan zwyczajny Banan zwyczajny (Musa x paradisiaca L., Musa x paradisiaca var. sapientum) – gatunek lub odmiana rośliny należąca do rodziny bananowatych (Musaceae). Ma liczne synonimy: banan właściwy, banan rajski, pizang, figa rajska, figa błogosławiona, muza. W przeciwieństwie do zwykłych bananów spożywane są zazwyczaj gotowane lub smażone niedojrzałe owoce, ze względu na dużą zawartość skrobi.Bangladesz Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.Bawełna (roślina) Bawełna, bawełnica (Gossypium L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych, obejmujący od 40 do 70 gatunków (w zależności od podziału taksonomicznego). W stanie dzikim występują na słabo nawodnionych obszarach wszystkich kontynentów, poza Australią i Antarktydą.Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||