Buszmeni - Polski Serwis Naukowy

Myśliwy z plemienia San

Buszmen pijący wodę ze strusiego jaja

Buszmeni z ludu San

Buszmeńskie rysunki naskalne

Buszmeńskie rysunki naskalne w Zimbabwe

Buszmeni – zwani też San, lud negroidalny, wykazujący też pewne cechy rasy żółtej.

Są uważani za jedną z najstarszych ras. Niewykluczone, że jej przedstawiciele w epoce neolitu zamieszkiwali również tereny Europy.

Burowie (Boerowie; boer czyt.: bur w języku niderlandzkim oznacza chłop, rolnik, farmer) – potomkowie głównie holenderskich, flamandzkich i fryzyjskich kalwinistów, niemieckich luteran i francuskich hugenotów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej, w XVII i XVIII wieku. W mniejszej ilości mają korzenie skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, angielskie, irlandzkie i walijskie.

Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

Obecnie liczą około 82 tys. osób, zamieszkujący tereny pustyni Kalahari i regiony sąsiednie Namibii, Angoli, Zimbabwe i Botswany. Jeszcze w XVIII w. zamieszkiwali całą Południową Afrykę, ale wyparci zostali przez Burów i ludy Bantu. Żyją bardzo prymitywnie, np. w Namibii dzięki programom ochrony ich kultury nie dociera do nich współczesna cywilizacja. Posługują się charakterystycznymi językami z rodziny języków khoisan, opartymi na dźwiękach zwanych mlaskami.

Poniższy podział ras ludzkich opiera się na XVIII-wiecznej koncepcji Blumenbacha. Podział ten wraz z wyróżnionymi antropologicznymi cechami ras budzi wiele zastrzeżeń.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Buszmeni spędzają dużo czasu na rozmowach, żartach, muzyce i tańcach.

Kobiety mają wysoki status w plemionach San, są szanowane. Mogą być przywódcami swoich rodzinnych grup. Podejmują ważne rodzinne i grupowe decyzje, mogą wchodzić w posiadanie dziur z wodą i obszarów zbierackich. Kobiety są głównie zaangażowane w zbieranie żywności, ale mogą też brać udział w polowaniu.

Khoikhoi lub KhoeKhoe, transkrypcja tubylczego określenia "ludzie-ludzie", czyli "prawdziwi ludzie", dawniej Hotentoci) - grupa etniczna rdzennych mieszkańców południowej i przestarzałą.

Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km), Zambią (233 km) oraz Zimbabwe. Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.

Z powodu diety niskotłuszczowej, kobiety z reguły dostają późno pierwszą miesiączkę i rodzą pierwsze dziecko dopiero w wieku 18, 19 lat. Przerwa pomiędzy kolejnymi urodzeniami trwa zazwyczaj około czterech lat, z powodu braku mleka w piersiach i wymogowi mobilności, który czyni karmienie i noszenie więcej niż jednego dziecka w tym samym czasie trudnym.

Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Namibią (dł. granicy 1360 km), RPA (1840 km), Zimbabwe (813 km) i Zambią (<1 km). Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej.

Bantu - grupa plemion zaliczonych do rasy czarnej. Zamieszkująca tereny przede wszystkim stepowe w środkowej i południowej Afryce. Liczą łącznie ok. 100 mln. ludzi, trudnią się głównie rolnictwem i hodowlą. Ich organizacje plemienne zostały rozbite w XIX w. przez europejskich kolonizatorów.

Tradycyjnie, plemię San jest egalitarnym społeczeństwem. Mają dziedzicznych wodzów, ale ich władza jest ograniczona. Buszmeni podejmują decyzje na podstawie konsensusu, w którym to kobiety mają równe prawa głosu. Ekonomia w plemieniu San opiera się na kulturze darów. Zwyczajem jest raczej wzajemne obdarowywanie się niż kupowanie dóbr i usług.

Neolit (zob. neo - "nowy", lit - "kamień"; inaczej młodsza epoka kamienia) - końcowy okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano "rewolucją neolityczną". W neolicie rozwijają się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów. Nazwa epoki wprowadzona przez Johna Lubbocka w 1865 roku.

Mlaski (głoski mlaszczące) – spółgłoski spotykane w językach mlaskowych, tj. językach rodziny khoisan, niektórych językach bantu (np. w zulu czy xhosa), kilku drobnych językach kuszyckich oraz w języku damin.

Ciekawostki

Popularny również w Polsce film komediowy Bogowie muszą być szaleni został nakręcony częściowo w buszmeńskim języku julʼhoan.

Zobacz też

Hotentoci

Linki zewnętrzne

Buszmeni na portalu Bradshaw Foundation