Buszujący w zbożu (ang. The Catcher in the Rye) – powieść amerykańskiego pisarza J. D. Salingera, po raz pierwszy opublikowana w 1951 roku. Niedługo po wydaniu stała się jedną z najbardziej napiętnowanych książek w Stanach Zjednoczonych, do czego przyczyniły się m.in. jej wulgarność oraz poruszane w niej wątki związane z seksualnością nieletnich.

Chociaż początkowo wydana została jako książka dla dorosłych czytelników, obecnie znajduje się na liście lektur licealnych i szkół wyższych we wszystkich krajach anglojęzycznych. Przetłumaczona została na niemalże wszystkie ważniejsze języki świata; w Polsce omawiana jest jako lektura nieobowiązkowa w niektórych szkołach. Szacuje się, że rocznie na świecie sprzedawanych jest około 250 tysięcy egzemplarzy Buszującego w zbożu, co daje około 65 milionów sprzedanych egzemplarzy od momentu wydania. Znalazła się na liście stu najlepszych książek wydanych w latach 1923-2005, którą to listę sporządził tygodnik Time. W plebiscycie na sto najlepszych anglojęzycznych powieści XX wieku, sporządzonym przez wydawnictwo Modern Library, zajęła 64. miejsce.

Główny bohater książki, Holden Caulfield, stał się ikoną nastoletnich buntowników i prowokatorów. Napisana w pierwszej osobie powieść opisuje kilka dni z życia Holdena kiedy to ten błąka się po Nowym Jorku po ucieczce z prywatnej, fikcyjnej szkoły średniej Pencey Prep w Pensylwanii.

W Polsce książka po raz pierwszy wydana została w roku 1961 przez wydawnictwo Iskry. Pierwszym tłumaczem była Maria Skibniewska.

Opis fabuły

Pierwszoosobowa narracja jest prowadzona przez siedemnastoletniego Holdena Caulfielda kilka miesięcy po opisywanych wydarzeniach z placówki medycznej na terenie północnej Kalifornii, gdzie bohater pozostaje pod opieką psychiatryczną. Właściwą akcją powieści jest retrospekcja z trzech dni i dwóch nocy w połowie grudnia 1949 roku.

Holden, wydalony z prywatnej szkoły średniej Pencey Prep na kilka dni przed końcem pierwszego semestru, obserwuje ze wzgórza ostatni w sezonie, towarzyski mecz futbolowy szkolnej drużyny. Następnie odwiedza profesora Spencera, nauczyciela historii, z którym chciał się pożegnać przed wyjazdem do domu, jednak rozdrażniony rozmową o swych słabych wynikach w nauce szybko kończy wizytę.

Wieczorem, po powrocie do internatu Holden dowiaduje się, że jego współlokator, Stradlater, był na randce z Jane Gallagher, dawną przyjaciółką Caulfielda. Gdy Stradlater nie odpowiada na pytania o przebieg randki, Holden usiłuje go uderzyć, jednak szybko zostaje pokonany. Postanawia opuścić szkołę w środku nocy i wrócić do Nowego Jorku. Aby uniknąć spotkania z rodziną, wynajmuje pokój w Hotelu Edmont.

Holden odwiedza dwa kluby nocne, gdzie spotyka między innymi byłą dziewczynę swojego brata, D.B., oraz trzy turystki z Seattle, z którymi tańczy. Wciąż jednak czuje się samotny; wszystkie napotkane osoby postrzega jako płytkich i nudnych snobów. W hotelu windziarz Maurice proponuje chłopakowi usługi prostytutki; Holden zgadza się. Gdy młoda dziewczyna, Sunny, przychodzi do jego pokoju, chłopak traci odwagę. Proponuje, by spędzili czas na rozmowie, jednak zirytowana Sunny wychodzi. Wkrótce w pokoju Holdena zjawia się Maurice, żądając dodatkowych pieniędzy. Gdy Holden odmawia zapłacenia, Maurice uderza go w brzuch i zabiera pięć dolarów.

Następnego dnia, w niedzielę, Holden umawia się do teatru ze swoją byłą dziewczyną, Sally Hayes. Wcześniej udaje się na śniadanie na Grand Central Station, gdzie rozmawia z dwiema zakonnicami. Ponieważ zrobiły na nim pozytywne wrażenie, przekazuje dziesięć dolarów na cele dobroczynne. Po śniadaniu kupuje płytę młodszej siostrze, Phoebe i odwiedza Muzeum Historii Naturalnej, gdzie spodziewa się napotkać dziewczynkę. Po wieczornym wyjściu do teatru Holden zwierza się Sally z podłego samopoczucia. Pod wpływem impulsu proponuje jej ucieczkę do Nowej Anglii i wspólne życie. Kiedy dziewczyna odmawia, Holden komentuje to ostro, doprowadzając Sally do płaczu, za co później bezskutecznie przeprasza.

Kolejny dzień Holden spędza, błąkając się po mieście; spotyka dawnych znajomych i wspomina młodszego brata, Alliego, który zmarł na białaczkę. W nocy postanawia zakraść się do domu, aby odwiedzić Phoebe, ponieważ tylko z nią jest w stanie naprawdę się porozumieć. Dzieli się z siostrą swoją fantazją (inspirowaną błędnie usłyszaną piosenką Roberta Burnsa – Comin' Through the Rye) o byciu "strażnikiem w zbożu" - człowiekiem strzegącym dzieci, które bawią się beztrosko w wielkim polu zboża na skraju klifu. Zadaniem "buszującego" jest chwytać dzieci, które zanadto zbliżą się do przepaści. Gdy rodzice wracają do domu, Holden ucieka, prosząc siostrę, by nie mówiła nikomu o jego wizycie. Zatrzymuje się u pana Antoliniego, byłego nauczyciela angielskiego, którego bardzo ceni. Po długiej rozmowie Holden zasypia, ale w środku nocy budzi go pan Antolini, głaszcząc po włosach. Sądząc, że nauczyciel chce go wykorzystać seksualnie, chłopak ponownie ucieka.

Następnego dnia, w poniedziałek, Holden błąka się po mieście, fantazjując na temat ucieczki i rozpoczęcia samotniczego życia. Najpierw decyduje się jednak pożegnać z siostrą, zostawia więc dla niej wiadomość w szkole. Phoebe zjawia się na miejscu spotkania ze spakowaną walizką, nalegając, by chłopak zabrał ją ze sobą. Holden nie zgadza się, co doprowadza dziewczynkę do furii. Chcąc poprawić jej humor, zabiera Phoebe do zoo i obiecuje, że nigdzie nie wyjedzie. Kiedy dziewczynka zajmuje miejsce na karuzeli, rozpoczyna się ulewa. Holden, ogarnięty nagle ogromną radością, zostaje na deszczu i obserwuje siostrę.

W ostatnim rozdziale Holden opowiada krótko o swoim obecnym położeniu - "zachorował" i znajduje się pod opieką psychoanalityka, od września zaś ma rozpocząć naukę w nowej szkole. Ku własnemu zaskoczeniu odkrywa, że tęskni za tymi, o których opowiedział, nawet za Stradlaterem i windziarzem Mauricem.