Bydgoszcz Główna - Polski Serwis Naukowy

Budynek przed terminalem dworca, witający podróżnych w Bydgoszczy

Bydgoski dworzec zbudowany w 1915 r.

Torowiska wiodące z peronów na mosty kolejowe nad Brdą

Pociąg stojący przy peronie

Sąsiadujące z dworcem zakłady Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz

Peron 3, obok znajduje się Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych

Nowy skład PESA przy peronie 3

Bydgoszcz Główna – jeden z największych dworców kolejowych w Polsce oraz największy w województwie kujawsko-pomorskim. Według klasyfikacji PKP ma najwyższą kategorię A. Dworzec posiada wiele torów, budynek stacyjny, kasę biletową, 5 zadaszonych peronów, lokomotywownię, wieżę ciśnień, przejście podziemne i semafory świetlne.

Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego Bydgoszcz (kod IATA: BZG, kod ICAO: EPBY) (po angielsku: Bydgoszcz I. J. Paderewski Airport) - międzynarodowy port lotniczy zlokalizowany około 3 km od centrum Bydgoszczy, znany jako port lotniczy Bydgoszcz-Szwederowo.
Przylesie - osiedle Bydgoszczy leżące w Dzielnicy Wschodniej, stanowiące część tzw. Nowego Fordonu. Sąsiaduje z osiedlami: Bohaterów, Eskulapa i Akademickim.

Historia budynku dworcowego

Budynek pierwotny 1851 r.

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Bydgoszczy powstał w 1851 podczas budowy Pruskiej Kolei Wschodniej z Krzyża do Królewca. 25 lipca 1851 na dworcu odbyła się oficjalna uroczystość otwarcia odcinka kolei wschodniej Krzyż-Bydgoszcz (145 km) z udziałem króla Prus Wilhelma IV. Przed udekorowanym dworcem odbyło się widowisko, podczas którego wystąpił w strojach regionalnych zespół ludowy z Kujaw, który śpiewał po polsku. Pierwszy pociąg dostępny dla ogółu podróżnych odjechał z Bydgoszczy 27 lipca 1851. W 1853 do zabudowań dworca przeniesiono z kamienic przy Nowym Rynku urzędników Dyrekcji Kolei Wschodniej.

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).
Łącznica kolejowa 745 - łącznica kolejowa w Bydgoszczy, w województwie kujawsko-pomorskim łącząca stację Bydgoszcz Główna i posterunek odgałęźny Czyżkówko. Linia obsługuje ruch towarowy i jest w całości zelektryfikowana.

W miarę rozwoju połączeń kolejowych i wzrostu przewozów pojawiła się konieczność rozbudowy dworca kolejowego. Jedną z istotnych przyczyn rozbudowy była konieczność zapewnienia odpowiedniej bazy lokalowej dla rozrastającej się Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, która zarządzała budową, eksploatacją i prowadzeniem ruchu kolejowego we wschodnich prowincjach Prus (na wschód od Berlina).

Tczew – stacja kolejowa w Tczewie, w województwie pomorskim, w Polsce. Jest to ważna stacja ruchu pasażerskiego, jak i towarowo-przeładunkowa. Posiada kategorię A. Rocznie odprawia się na stacji ponad 2,5 mln pasażerów.
Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Pierwsza rozbudowa 1861 r.

Pierwszą rozbudowę dworca zrealizowano w 1861 podczas budowy pruskiego odcinka Kolei Warszawsko-Bydgoskiej. Do istniejącego gmachu dobudowano wówczas masywne skrzydła zamkowe. Powstał trójkondygnacyjny budynek, z czterokondygnacyjnymi, wieżowymi ryzalitami bocznymi oraz wysuniętą częścią środkową z arkadowym portykiem. Całość elewacji była zwieńczona gzymsem konsolowym, a partie ryzalitów ozdobione tralkową attyką z akroterionami. W 1861 między budynkiem, a ul. Zygmunta Augusta założono tzw. skwer dworcowy o powierzchni 0,4 ha. Miał on układ tarasowy, ozdobiony był murkami, schodkami, płotkami i murowaną pergolą. Trzy poziomy zieleńca połączono schodami.

Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).
Attyka (franc. (étage) attique, z grec. Attikos) – górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach. Attyka pełni dwojaką funkcję: estetyczną (przede wszystkim) jako architektoniczny element dekoracyjny oraz użytkowo-konstrukcyjną jako zabezpieczenie sąsiednich budynków przed przeniesieniem się ognia w przypadku pożaru.

Druga rozbudowa 1870 r.

Z powodu znacznego wzrostu ruchu pasażerskiego, mimo olbrzymiej kubatury, gmach nie spełniał dobrze roli budynku dworcowego. W związku z tym, w 1870, równolegle do niego, u wylotu ul. Dworcowej, wybudowano klasyczny dworzec kolejowy, w którym zlokalizowano kasy biletowe, odprawę bagażu oraz wejścia do podziemnych przejść na poszczególne perony. Nowy budynek tzw. dworzec zewnętrzny nawiązywał do stylistyki starszego budynku poprzez podobne ryzality i kształt otworów okiennych i drzwiowych. Dotychczasowy gmach zamieniono na poczekalnię, restaurację, a na piętrach zlokalizowano biura administracji Dyrekcji Kolei Wschodniej. Przed nowym dworcem założono zieleniec dworcowy o powierzchni 0,35 ha. W latach 1872-1875 przy dworcu zbudowano również Urząd Ekspedycji Pocztowej.

Osiedle Bohaterów jest jednym z wielu osiedli w Fordonie - największej dzielnicy w Bydgoszczy. Mieści się między osiedlami: Przylesie, Bajka, Szybowników i Akademickim.
Balas, także balasek, balaska, tralka – w architekturze słupek balustrady złożony na ogół z dwóch dzbanuszków zwanych też lalkami, połączonych ze sobą podstawami.

W 1888 dworzec połączono z centrum miasta liniami tramwajowymi, początkowo o trakcji konnej, a od 1896 elektrycznej. W 1889 urzędnicy Dyrekcji Kolei opuścili budynki dworca przenosząc się do nowo zbudowanego, reprezentacyjnego gmachu przy ul. Dworcowej.

Odbudowa budynku dworcowego 1915 r.

W 1910, po pożarze dworca, przystąpiono do jego odbudowy w formie nowego gmachu. Odbudowę zakończono w 1915. Nowy budynek był masywnym, prostopadłościennym gmachem krytym dachem namiotowym. W kubicznej wieży pośrodku dachu zlokalizowano duży zegar. Na placu przed dworcem nadal zachowano ozdobny zieleniec, który stanowił wizytówkę miasta dla przyjezdnych. Został on przebudowany w 1926 zyskując bardziej reprezentacyjną formę. W takiej formie budynek dworca przetrwał okres międzywojenny i II wojnę światową. W latach 1936-1937 w miejscu dawnego Urzędu Ekspedycji Pocztowej (ul. Zygmunta Augusta 3) zbudowano Urząd Pocztowy Bydgoszcz 2.

Kapuściska – dzielnica w Bydgoszczy (część Górnego Tarasu), znajdująca się między rzeką Brdą (wzdłuż ul. Toruńskiej), a ulicami Bełzy, Szpitalną i Zakładami Chemicznymi Zachem. Jest 4 bydgoskim osiedlem pod względem ilości mieszkańców. Sąsiaduje z osiedlami: Wyżyny, Glinki, Łęgnowo i Zimne Wody.
Wieża ciśnień (wieża wodna) – budynek w formie wieży, na którego szczycie znajduje się zbiornik wody, służący do zapewnienia stabilnego ciśnienia w wodociągu. Pokrywa chwilowy wzrost zapotrzebowania. Zbiornik musi być umieszczony powyżej odbiorców, ponieważ działa poprzez zasadę naczyń połączonych. Umieszczony jest zwykle na szczycie wieży, góry, a czasem nawet wieży na wzniesieniu. Na stacjach kolejowych była używana do zasilania parowozów.

Przebudowa 1968 r.

Ostatnią przebudowę dworca wykonano w 1968, nadając mu współczesną formę. Usunięto wówczas stromy dach budynku wraz z wieżą zegarową oraz przeszklono elewację frontową. Wykonano również przejście podziemne do dworca pod ul. Zygmunta Augusta. W okresie powojennym zlikwidowano również zieleniec przed dworcem, urządzając w jego miejscu parking dla samochodów i autobusów.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Peron jest to element przystanku, dworca kolejowego lub autobusowego służący do bezpiecznego wsiadania i wysiadania podróżnych oraz ładowania bagażu.

Linie kolejowe przechodzące przez stację

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

D18 Kutno – Piła Główna

D131 Chorzów Batory – Tczew (magistrala węglowa)

D356 Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna

D745 Czyżkówko – Bydgoszcz Główna

1. Bydgoszcz – Toruń / Kutno

Zelektryfikowana linia łącząca największe miasta województwa: Bydgoszcz z Toruniem.

2. Bydgoszcz – Kościerzyna

Odejście torów w kierunku Kościerzyny znajduje się w Maksymilianowie. Trasa ta jest częścią magistrali węglowej. Następne odejście torów jest w Wierzchucinie, gdzie odchodzą również tory do Chojnic oraz osobne do Laskowic Pomorskich.

3. Bydgoszcz – Tczew

Zelektryfikowana linia łącząca Bydgoszcz m.in. z Gdynią. Po drodze w Laskowicach Pomorskich jest odejście torów do Grudziądza i dalej do Brodnicy (linia już niezelektryfikowana).

4. Bydgoszcz – Inowrocław

Linia ta odgałęzia się w kierunku Zduńskiej Woli oraz Gniezna na Poznań, w Inowrocławiu na Żnin.

5. Bydgoszcz – Nakło n. Notecią / Piła

Częściowo zelektryfikowana linia łącząca Bydgoszcz przez Nakło i Piłę ze Szczecinem (brak sieci trakcyjnej pomiędzy stacjami: Piła Główna, a Krzyżem). W Pile są rozgałęzienia w kierunku: Koszalina, Gorzowa Wlkp., Ustki oraz Wałcza (w chwili obecnej otwarta).

Piła Główna to pasażerska i towarowa stacja kolejowa w Pile, jedna z największych na terenie województwa wielkopolskiego. Jest to stacja węzłowa, krzyżuje się tu pięć linii kolejowych (18, 203, 354, 374, 405). Dodatkowo, tor łączący nr 999 zapewnia dodatkowy wjazd na stację od strony północnej i połączenie z 403 w kierunku Wałcza.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)