Licencje Creative Commons (CC) – zestaw licencji, na mocy których można udostępniać utwory objęte prawami autorskimi. Licencje te są tworzone i utrzymywane przez organizację Creative Commons.

Licencje Creative Commons pozwalają twórcom utworów zachować własne prawa i jednocześnie dzielić się swoją twórczością z innymi. Zasada „wszelkie prawa zastrzeżone” zostaje zastąpiona zasadą “pewne prawa zastrzeżone”.

Szacuje się, że na licencjach CC udostępnia się obecnie co najmniej 100 milionów utworów. Licencje CC są w chwili obecnej najpopularniejszymi wolnymi licencjami stosowanymi do licencjonowania treści innych niż oprogramowanie.

Zastosowanie

Licencje CC można stosować dla dowolnego utworu, który podlega ochronie prawa autorskiego – na przykład tekstu, obrazu, dźwięku czy utworu audiowizualnego.

Licencje CC nie są przeznaczone do licencjonowania oprogramowania, CC do tego celu poleca licencje oferowane przez Free Software Foundation lub Open Source Initiative.

Licencje CC są dostępne w wersji ogólnej („Unported”) – dostosowanej do prawodawstwa międzynarodowego oraz w ponad 40 wersjach dostosowanych do jurysdykcji lokalnych. W szczególności istnieją wersje polskie licencji, zgodne z polskim systemem prawnym.

Teksty licencji są dostępne za darmo na stronie projektu Creative Commons.

Rodzaje licencji

Istnieją cztery warunki udostępniania utworów, z czego pierwszy pojawia się we wszystkich licencjach:

Uznanie Autorstwa (ang. Attribution (BY))  zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy. Użycie Niekomercyjne (ang. Noncommercial (NC))  zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych. Bez Utworów Zależnych (ang. No Derivative Works (ND))  zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych. Na Tych Samych Warunkach (ang. Share Alike (SA))  zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem że będą one opublikowane na takiej samej licencji.

Sześć podstawowych licencji, stanowiących kombinacje tych warunków, to:

Uznanie Autorstwa (CC-BY)

Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne (CC-BY-NC)

Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach (CC-BY-NC-SA)

Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-NC-ND)

Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach (CC-BY-SA) (jest to licencja najbardziej zbliżona do GNU FDL)

Uznanie Autorstwa – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-ND)

Istnieją też licencje dodatkowe:

Sampling – warunek Creative Commons, który zezwala na samplowanie i tworzenie remiksów utworów muzycznych, a nie pozwala na wykorzystanie sampli do celów reklamowych. Wersja tej licencji ze znaczkiem „+” zezwala na samplowanie do celów komercyjnych i niekomercyjnych, a licencja „noncomercial +” – tylko do celów niekomercyjnych. Obie wersje licencji Sampling, tak jak wszystkie inne obecnie stosowane licencje CC, wymagają uznania autorstwa.

Państwa rozwijające się – przestarzała licencja pozwalająca na kopiowanie i tworzenie utworów zależnych pod warunkiem uznania autorstwa, ale tylko w państwach rozwijających się

Oprócz tego istnieje też pseudolicencja CC-PD – która od strony prawnej właściwie nie jest licencją lecz jest raczej rodzajem oświadczenia osoby udostępniającej dane dzieło, że według najlepszej jego/jej wiedzy dzieło to znajduje się w domenie publicznej i że osoba udostępniająca bierze za stwierdzenie tego faktu pełną odpowiedzialność. W podobny sposób można dodać warunki licencji GPL, LGPL i BSD.

CC0

Jest to jednostronne oświadczenie twórcy, który zrzeka się wszystkich praw jakich można się zrzec w danym systemie prawnym. W idealnym przypadku, jest to równoznaczne z przekazaniem dzieła do domeny publicznej.

W niektórych krajach część praw jest niezbywalna. W Polsce nie można się zrzec autorskich praw osobistych do swojego dzieła. W takich przypadkach oświadczenie CC0 powoduje zrzeczenie się autorskich praw majątkowych w maksymalnym zakresie w jakim to jest możliwie w ramach danego systemu prawnego.

Free Software Foundation dopuszcza i zaleca stosowanie CC0 dla oprogramowania.

czytaj dalej: [2], [3]