Cal - jednostka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy jednostki miary. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Cal (ang. inch) – pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca początkowo potrojonej długości średniego ziarna jęczmienia. Jedna z tzw. jednostek imperialnych. W USA ta jednostka miary jest podstawową jednostką miary używaną m.in. w budownictwie, medycynie, policji (np. do pomiaru wzrostu człowieka), mechanice i wielu innych dziedzinach.

Milimetr (symbol: mm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden milimetr równa się 10−3 m. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-3 m oznaczający 0,001 × 1 m.

Brytyjski system miar, jednostki imperialne - system miar stosowany w Wielkiej Brytanii, dawnych koloniach brytyjskich, oprócz USA, gdzie jednak układ SI wyparł układ imperialny w naukach przyrodniczych). Ponadto jest stosowany tradycyjnie w komunikacji morskiej i lotniczej.

1″ = 1 in = 25,4 mm, zwany też „calem międzynarodowym”.

Wartości cala dawniej

Dawniej cal miał różne wartości, np.:

1 cal angielski = 25,3995 mm

1 cal polski = 24,8 mm (tzw. cal staropolski) lub = 24,0 mm (cal nowopolski, 1819-1848)

1 cal pruski = 26,17 mm

1 cal francuski = 27,069 948 75 mm (szerokość kciuka króla Francji - prawo 19 Frimaire roku VIII (10 grudnia 1799) ) dokładnie 750/27706 metra we Francji i Québec

1 cal reński = 26,1541 mm

1 cal rosyjski = 25,3995 mm

1 cal wiedeński = 26,3402 mm

Ponadto w USA jest jeszcze w użyciu amerykański cal geodezyjny ≈ 25,4000508 mm, a dokładniej:

Jednostka miary wielkości fizycznej lub umownej – określona miara danej wielkości służąca za miarę podstawową, czyli wzorzec do ilościowego wyrażania innych miar danej wielkości metodą porównania tych miar, za pomocą liczb. Wartość liczbową takiej miary wzorcowej przyjmuje się umownie (w danym układzie jednostek miar), jako równą jedności, stąd jej nazwa – jednostka miary. Konkretne wartości wielkości można przedstawiać zarówno wielokrotnościami, jak i ułamkami jednostek, a same wartości, o ile to możliwe, mogą być zarówno dodatnie, jak i ujemne.

1 m = 39,37 cali geodezyjnych

Długość cala angielskiego również nie była stała, był on bowiem kilkakrotnie kalibrowany.

1819 – około 25,400438 mm

1895 – 25,37649999978 mm

1922 – 25,399956 mm

1932 – 25,399950 mm

1947 – 25,399931 mm

Zobacz też

Zobacz hasło cal w Wikisłowniku

pozaukładowe jednostki miary

układ SI

Przypisy

Opis na stronie www.numericana.com (ang.)