Candida albicans - Polski Serwis Naukowy

Mikroskopowy obraz grzyba

Grzyb wyhodowany na pożywce

Candida albicans – gatunek bezotoczkowego grzyba zaliczany do rzędu drożdżaków (Saccharomycetes), wywołujący zakażenia oportunistyczne u chorych z obniżoną odpornością. Stanowi on florę fizjologiczną przewodu pokarmowego u 40-80% populacji.

Kandyduria – termin medyczny oznaczający obecność grzybów Candida albicans w moczu. Zazwyczaj nie świadczy to o zakażeniu - drobnoustroje te stanowią florę fizjologiczną dolnych dróg moczowych. Leczenie pacjentów z dodatnimi wynikami posiewu moczu jest dyskusyjne.

Wydawnictwo Lekarskie PZWL - polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku wydające literaturę fachową dla pracowników opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie, a także publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 nastąpiła prywatyzacja. Aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.

Obecność 34 antygenów (zbudowanego głównie z mannanu) pozwala na różnicowanie w obrębie gatunku. Ze względu na różnicę jednego antygenu wyodrębniono C. albicans typ A (który posiada składnik antygenowy o numerze 6) od typu B, który tego składnika nie posiada.

Według analizy rRNA małej podjednostki rybosomu (18S), C. albicans razem z innymi przedstawicielami rodzaju Candida (C. tropicalis, C. parapsilosis i C. viswanathii) tworzy silnie wyodrębnioną od innych patogennych grzybów grupę.

Glukoza (dokładniej: D-glukoza), C6H12O6 – węglowodan należący do cukrów prostych z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu), nierozpuszczalna w etanolu. Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.

Keratyna – białko fibrylarne (nierozpuszczalne w wodzie, cząsteczki białka tworzą włókna). W komórkach nabłonkowych człowieka zidentyfikowano dwadzieścia izoform cytokeratyn o masie cząsteczkowej od 40 do 70 kDa, natomiast w komórkach innych ssaków wykazano około dziesięciu izoform tzw. keratyn twardych, obecnych w wytworach skóry: piórach, wełnie, rogach, paznokciach i innych. Możemy wyróżnić keratynę miękką i twardą.

Zakażenia

Osobny artykuł: drożdżyca.

Podobnie jak w przypadku pozostałych grzybic, także tutaj infekcji sprzyja przewlekła antybiotykoterapia, osłabienie odporności, sztuczne zastawki, cewniki, zabiegi inwazyjne etc. Zazwyczaj kandydozę dzieli się na powierzchowną oraz znacznie poważniejszą uogólnioną. Obecność grzybów w moczu określa się mianem kandydurii.

rRNA - rybosomalny, rybosomowy RNA (z ang. Ribosomal RNA). Cząsteczki kwasu rybonukleinowego wchodzące w skład rybosomów, które biorą udział w procesie biosyntezy polipeptydów.

Amfoterycyna B – antybiotyk przeciwgrzybiczy zaliczany do polienów. Został wyizolowany z bakterii Streptomyces nodosus znajdujacych się w próbkach gleby pobranych z okolic rzeki Orinoko w Wenezueli w 1955 roku przez Squibb Institute for Medical Research. Wprowadzenie do terapii miało miejsce w 1960 roku. Przez długi okres był jedynym skutecznym lekiem w leczeniu grzybic układowych. Znane są dwa rodzaje amfoterycyn: amfoterycyna A i amfoterycyna B, lecz tylko ta druga jest używana klinicznie z powodu swej większej aktywności in vivo.

Diagnostyka

Preparat bezpośredni

W przypadku kandydozy powierzchownej biomateriał zanurzany jest w roztworze KOH, który niszczy keratynę nie wpływając na komórki grzyba. W preparacie mikroskopowym C. albicans widoczne są balstospory (pączkujące komórki), pseudostrzępki, czasami strzępki prawdziwe.

Maltoza, cukier słodowy – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów. Jest to dwucukier zbudowany z dwóch cząsteczek glukozy, połączonych wiązaniem α-1,4 glikozydowym. Fermentuje. Otrzymywany przez hydrolizę skrobi, stosowany jako środek słodzący, do pożywek bakteriologicznych, stabilizator wielosiarczków. Występuje w słodzie i pośrednich produktach przemysłu fermentacyjnego.

Candida viswanathii – gatunek grzybów należący do rzędu drożdżakowców (Saccharomycetales). Po raz pierwszy wyizolowany z płynu mózgowo-rdzeniowego pacjenta zmarłego na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, później także z plwociny podczas rutynowych badań próbek klinicznych. W środowisku naturalnym był izolowany m.in. ze skrzeli ryb z Oceanu Indyjskiego oraz z gleby w RPA.

Hodowla

Grzyb wzrasta na pożywce Sabourauda w ciągu 2-4 dni, tworząc białe do kremowych kolonie, o masłowatej konsystencji. Brzeg kolonii jest gładki, czasami frędzlowaty ze względu na wytwarzaną grzybnię.

Wstępna identyfikacja opiera się na stwierdzeniu w hodowli na podłożu zubożonym (podłoże ryżowe) pod szkiełkiem nakrywkowym charakterystycznych zarodników przetrwalnikowych – chlamidospor. Drugą metodą jest wykonanie testu filamentacji (ang. germ tube test), który polega na inkubacji komórek C. albicans w surowicy przez 2-3 godziny w temperaturze 37 °C. Po tym czasie komórki "kiełkują" tworząc rostki, które w przeciwieństwie do tworzonych pączków lub pseudogrzybni nie są oddzielone ścianą komórkową. Powyższe testy nie pozwalają na różnicowanie C. albicans od C. dubliniensis dlatego potrzebne są dalsze testy najczęściej auksanograficzne.

Wodorotlenek potasu (potaż żrący, potaż kaustyczny), (wzór KOH) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy wodorotlenków, jedna z najsilniejszych zasad.

Rybosomy - organelle służące do produkcji białek w ramach translacji. Są zbudowane z rRNA i białek. Katalityczna aktywność rybosomu związana jest właśnie z zawartym w nim rRNA, natomiast białka budują strukturę rybosomu i działają jako kofaktory zwiększające wydajność translacji.

Testy serologiczne

Testy serologiczne wykorzystywane są do wstępnej diagnostyki zakażeń narządowych i uogólnionych oraz do monitorowania skuteczności leczenia. Nie pozwalają jednak na jednoznaczne określenie gatunku.

Profil biochemiczny

Grzyb asymiluje glukozę, maltozę, sacharozę i galaktozę, ale nie laktozę. Dwa pierwsze węglowodany drobnoustrój fermentuje z wytworzeniem gazu, trzeci (galaktozę) tylko do kwasu. Fermentacja galaktozy jest zależna od szczepu. Grzyb nie wytwarza ureazy.

Leczenie

W przypadku zakażenia stosowane są następujące leki przeciwgrzybicze:

Candida – rodzaj grzybów należący do rzędu drożdżakowców (Saccharomycetales), będący bardzo częstym pasożytem człowieka (Homo). Bytuje fizjologicznie m.in. w jamie ustnej, pochwie. Najbardziej znaczącym klinicznie gatunkiem jest Candida albicans. Typem nomenklatorycznym jest gatunek Candida vulgaris.

Flukonazol (ATC J 02 AC 01) – (nazwa międzynarodowa Fluconazole, nazwa systematyczna -2-(2,4-difluorophenyl)- 1,3-bis(1H-1,2,4-triazol-1-yl)propan-2-ol) – lek przeciwgrzybiczy, pochodna triazolu.

Imidazole (Azole) – jako leki pierwszego rzutu. Przykłady: Flukonazol, Itrakonazol, Worykonazol, Posakonazol;

Polieny.

Najskuteczniejsze, ale równocześnie najbardziej toksyczne środki – amfoterycyna B i jej mniej nefrotoksyczne pochodne: Ambisome, Amphocil oraz Abelcet używane są wyłącznie do leczenia groźnych fungemii.

Nystatyna używana jest do leczenia kandydoz powierzchownych.

Ze względu na obecność glukanu w ścianie komórkowej, aktywność zachowują także echinokandyny (mikafungina, kaspofunkgina, anidulafungina).

Synonimy

Candida stellatoidea

Oidium albicans

Przypisy

↑ Mikrobiologia lekarska. Maria Lucyna Zaremba i Jerzy Borowski. Wydawnictwo PZWL, wydanie III (dodruk). ISBN 83-200-2896-5. Strony: 424-428
SM. Barns, DJ. Lane, ML. Sogin, C. Bibeau i inni. Evolutionary relationships among pathogenic Candida species and relatives.. „J Bacteriol”. 173 (7), s. 2250-5, Apr 1991. PMID 2007550.
Antybiotykoterapia praktyczna. Danuta Dzierżanowska. ISBN 978-83-7522-013-1. Wydanie IV. Strony 189-225
Candida albicans at NCBI Taxonomy browser, url accessed 2006-12-26
Factors Affecting the Morphology of Candida Albicans. Dan Otho McClary Annals of the Missouri Botanical Garden, Vol. 39, No. 2 (May, 1952), pp. 137-164. doi:10.2307/2394509

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Candida albicans

Bibliografia

Gabriel Virella: Mikrobiologia i choroby zakaźne. Wrocław: "Urban & Partner", 2000, s. 387-388. ISBN 83-85842-59-4.

Nie daj się zjeść grzybom Candida. Andrzej Janus. ISBN 978-83-921922-5-1

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Nystatyna (ATC: A 07 AA 02, D 01 AA 01, G 01 AA 01) – lek z grupy polienowych o działaniu przeciwgrzybiczym, wyodrębnionym z hodowli promieniowców Streptomyces nursei. Nystatyna działa przez wiązanie się z błonami komórkowymi, zwiększa się przepuszczalność między innymi dla K+, co prowadzi do zaburzeń metabolicznych w komórkach grzybów i ich śmierci.

Imidazol (1,3-diazol) – organiczny związek heterocykliczny, o charakterze aromatycznym. Imidazol zaliczany jest do grupy alkaloidów, substancje zawierające w swej strukturze pierścień imidazolowy są rozpowszechnione w przyrodzie, wiele z nich ma istotne funkcje biologiczne. Przykładem może być aminokwas białkowy histydyna a także aminy biogenne takie jak histamina. Ponadto wiele leków o charakterze przeciwgrzybicznym (np nitroimidazol) zawiera ugrupowanie imidazolowe. Izomerem imidazolu jest pirazol (1,2-diazol).