Carl David Tolmé Runge - Polski Serwis Naukowy

Carl David Tolmé Runge

Carl David Tolmé Runge (30 sierpnia 1856, Brema - 3 stycznia 1927, Getynga) - niemiecki matematyk i fizyk. Wspólnie z Martinem Kuttą opracował algorytm numeryczny rozwiązujący problem początkowy dla równań różniczkowych pierwszego rzędu, nazwanego od jego nazwiska algorytmem Rungego-Kutty. Lata wczesnego dzieciństwa spędził w Hawanie, gdzie jego ojciec był konsulem Danii. Doktorat w 1880 w Berlinie, pod kierunkiem Karla Weierstrassa, z zakresu geometrii różniczkowej. Od 1886 do 1904 - profesor w Hanowerze, od 1904 do emerytury w 1925 w Getyndze. Jego zainteresowania naukowe obejmowały oprócz różnych działów matematyki, fizykę, w szczególności spektroskopię, oraz geodezję i astrofizykę. Jest autorem wielu prac w zakresie badania widm optycznych pierwiastków i zastosowania tych wyników w astrofizyce. Ma na Księżycu krater swego imienia.

Efekt Rungego (od nazwiska Carla Rungego, niemieckiego matematyka) – pogorszenie wyników interpolacji (głównie wielomianowej), mimo zwiększenia liczby jej węzłów. Początkowo ze wzrostem liczby węzłów n przybliżenie poprawia się, jednak po dalszym wzroście n zaczyna się pogarszać zwłaszcza na końcach przedziałów.

Algorytm Rungego-Kutty (metoda Rungego-Kutty) – metoda numeryczna do iteracyjnego rozwiązywania równań różniczkowych zwyczajnych. Stosowana głównie w symulacjach fizycznych. Opracowana około 1900 przez niemieckich matematyków: Carla Rungego oraz Martina Kuttę.

Zjawisko Rungego zwane też efektem Rungego - fakt, że błąd interpolacji pewnych funkcji wielomianami coraz wyższych stopni, przy równomiernym rozmieszczeniu węzłów interpolacji, rośnie wraz ze stopniem wielomianu.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Astrofizyka jest dziedziną leżącą na pograniczu fizyki i astronomii, zajmującą się badaniem procesów fizycznych w skali astronomicznej oraz budową i prawami rządzącymi obiektami astronomicznymi. Tematem badań astrofizyki są procesy fizyczne we Wszechświecie takich obiektów jak gwiazdy, galaktyki, materia międzygwiezdna oraz ich wzajemne oddziaływanie.

Linki zewnętrzne

John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Carl David Tolmé Runge w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)