Carroccio - Polski Serwis Naukowy

Carroccio z Legnano, mal. Amos Cassioli

Carroccio – prymitywny rydwan, wóz bojowy zaprzężony w woły, używany przez armie średniowiecznych republik i księstw włoskich. Była to prostokątna platforma na pełnych, drewnianych kołach, na której umieszczano sztandar miasta i ołtarz polowy, gdzie kapłan odprawiał mszę przed bitwą, i z której trębacze zagrzewali wojsko do boju.

Liga Lombardzka – związek państw północnowłoskich zawarty w marcu 1167 roku przez 22 wielkie municypia, między innymi: Mediolan, Cremonę, Piacenzę, Mantuę, Bergamo, Brescię, Bolonię, Padwę, Treviso, Vicenzę, Weronę, Lodi i Parmę, a także przez niektórych właścicieli ziemskich, jak Markiz Malaspina czy Ezzellino da Romano. Została zawarta przeciwko Fryderykowi I Barbarossie dążącemu do zniszczenia ich autonomii. Ubiegał się o zyskanie nad nimi całkowitej kontroli na sejmie w Roncaliga (1158). Liga zyskała poparcie papieża Aleksandra III, który również życzył sobie upadku imperializmu we Włoszech. 29 maja 1176 zjednoczone siły Ligi pokonały pod Legnano wojska Fryderyka I, który przez pokój wenecki zawarł sześcioletni rozejm (1177-1183), do czasu zawarcia umowy w Konstancji, gdzie włoskie miasta zgodziły się pozostać lojalnymi wobec Imperium, ale zatrzymały jurysdykcję ponad ich terenami.

Księstwem określa się państwo, którego panujący monarcha nosi tytuł księcia lub księżnej. Określenie pojawiło się w średniowieczu. Księstwem określano także dzielnicę państwa podporządkowaną władcy zwierzchniemu (seniorowi).

W bitwie carroccio było otoczone przez najwaleczniejszych żołnierzy armii i służyło zarówno jako punkt dowodzenia, jak i palladion mający stać na straży honoru miasta; jego zagarnięcie przez nieprzyjaciela uważane było za straszliwą klęskę i hańbę. Po raz pierwszy użyte zostało przez Mediolańczyków w 1038 roku i odgrywało wielką rolę w wojnach Ligi Lombardzkiej z cesarzem Fryderykiem Barbarossą. Później zostało zaadoptowane przez inne miasta jak Florencja, która wykorzystała ów pojazd na polu bitwy w roku 1228.

Rydwan - pojazd konny, najczęściej dwukołowy zaprzężony w dwa lub cztery konie, zwykle z tyłu otwarty, znany od około XXVIII w. p.n.e. na całym Bliskim Wschodzie, i w Egipcie od około XVIII w. p.n.e. oraz w starożytnej Grecji od XII wieku p.n.e. (o czym wspomina Homer), później także w Rzymie. Mógł być zaprzężony w dwa konie - wtedy zwał się bigą, lub w cztery i wtedy nazywał się kwadrygą. Jechały nim zazwyczaj stojąc dwie osoby.

Trąbka – Instrument dęty blaszany. Najpopularniejszy z tej grupy instrumentów, do których należą także: róg (waltornia), puzon, tuba i wiele innych. Trąbka jest instrumentem transponującym - jej najpopularniejszym strojem jest B, lecz występują także trąbki C, Es, D, F lub A. Jest to związane z tradycją pochodzącą jeszcze z czasów, w których instrumenty dęte blaszane bez systemu wentyli wydawały tylko szereg tonów naturalnych - dlatego też występowały różne odmiany instrumentu, przeznaczone do grania w różnych tonacjach (z niewielką ilością znaków przykluczowych). Trąbka w stroju B przyjęła się z powodu swego optymalnego brzmienia i wymagań technicznych stawianych instrumentaliście w kwestii zadęcia. Skala instrumentu: (zakres dźwięków) – od fis małego do c³. Oprócz najbardziej popularnych odmian trąbki używane są:

Florentyńskie carroccio poprzedzało zazwyczaj mniejszy wóz, na którym znajdowała się martinella, dzwon przekazujący wojsku dźwiękowe rozkazy w czasie bitwy. Gdy zachodziło prawdopodobieństwo wojny martinellę wieszano na drzwiach kościoła Marii Panny na Mercato Nuovo we Florencji, skąd ostrzegała swym dzwonieniem mieszkańców przed nadciągającym niebezpieczeństwem. W czasach pokojowych carroccio było przechowywane w domach wybitnych obywateli odznaczających się w pracach na rzecz społeczności.

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Źródła

Pisemne świadectwa używania carroccio można znaleźć w książkach opisujących dzieje włoskich państewek, np. w Pasquale Villariego Chronache VI 5 (Florencja, 1855-1856), lub markiza Gino Capponiego, Storia della Repubblica di Firenze, t. I (Florencja, 1875).

Współczesne dzieło poświęcone wyłącznie temu tematowi, z omówieniem symbolicznego znaczenia wozów bojowych w średniowieczu i czasach późniejszych, to praca E. Voltmera, Il Carroccio, Turyn 1994.

Republika (łac. res publica - dosł. rzecz pospolita, rzecz publiczna) – zgodnie ze współczesną definicją ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas.

Wół - wykastrowany samiec bydła domowego z rodziny parzystokopytnych, przeznaczony do tuczu lub do prac polowych w zaprzęgu. Woły zazwyczaj są silne, aczkolwiek mało agresywne i powolne.