Cchinwali - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 42°14′N 43°58′E / 42.233, 43.967

Cchinwali (gruz. ცხინვალი, ros. Цхинвали, oset. Цхинвал) - stolica Osetii Południowej, na wpół niezależnej republiki, będącej oficjalnie częścią Gruzji. Leży w północnej części Gruzji, nad brzegami rzeki Didi Liachwi (Wielka Liachwa). Miasto zamieszkuje 40 529 mieszkańców (według danych z 1 stycznia 2005 r.). W latach 1934-1961 nosiło ono nazwę Staliniri. Współrzędne geograficzne 42.225660 E, 43.970075 N.

Język gruziński (gruz. ქართული ენა, kartuli ena) – język południowokaukaski, używany przez ok. 4,2 mln osób głównie w Gruzji, gdzie jest językiem urzędowym, oraz przez dalsze 2,5 mln w Turcji, Rosji, USA i Europie, jak też przez niewielkie grupy w Iranie (tj. Gruzini ferejdańscy) i Azerbejdżanie (Ingilojcy). Jest też używany jako język literacki przez zamieszkujące Gruzję niewielkie wspólnoty etniczne, nie posiadające piśmiennictwa we własnych językach: przez Swanów, Megrelów i Lazów.

Gruzini (gruz.: ქართველები - Kartwelebi) − naród kartwelski, zamieszkujący głównie Gruzję (4 mln), a także Turcję (1,5 mln), Rosję 300 tys. oraz Stany Zjednoczone (140 tys.). Posługuje się językiem gruzińskim, który należy do kartwelskiej rodziny językowej. Dominującym wyznaniem wśród Gruzinów jest prawosławie.

Cchinwali jest regionalnym centrum przemysłu drzewnego, spożywczego, włókienniczego i chemicznego.

Historia

Cchinwali zostało ogłoszone miastem w 1922 r.

W 1989 r. (przed okresem zmian i walk wewnętrznych) 74% mieszkańców miasta stanowili Osetyjczycy, 16% Gruzini i 9% przedstawiciele innych narodowości. W późniejszym okresie większość Gruzinów opuściła miasto.

Podczas konfliktu gruzińsko-osetyjskiego (1990-1992) Cchinwali zostało częściowo zniszczone. Trwały tu walki między wojskami gruzińskimi oraz formacjami osetyjskimi, dążącymi do wyparcia Gruzinów i ogłoszenia Osetii Południowej niezależną republiką. Podczas walk wiele budynków zostało zniszczonych.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Język osetyjski, osetyński (Ирон æвзаг, Iron ævzag lub Иронау, Ironau) należy wraz z językiem tackim i tałyskim do podgrupy irańskiej języków indoirańskich, którymi mówi się na Kaukazie. Uważa się, iż jest kontynuacją języka starożytnych Scytów, a ściślej - dialektów zachodnioscytyjskich.

W okolicy miasta, we wsi Ergneti, znajdował się duży bazar, na którym handlowano głównie towarami, przemyconymi z Rosji. Ponieważ kupcami byli głównie Gruzini z okolicznych wiosek, władze gruzińskie zdecydowały o jego zamknięciu w 2004 r.

Od 1996 r. w Gruzji na określenie obszaru "Osetia Południowa" używa się określenia region Cchinwali (albo: region cchinwalski).

Podczas trwania Igrzysk Olimpijskich w nocy z 7 na 8 sierpnia 2008 r. znów doszło do walk. Atak został rozpoczęty niespodziewaną nawałą ogniową z wyrzutni rakietowych BM-21 Grad przez stronę gruzińską. Liczbę ofiar notuje się od kilkunastu (wg strony gruzińskiej) do nawet 2000 (wg strony rosyjskiej).

Osetyjczycy (w różnych źródłach występują także formy Osetyńczycy, Osetowie oraz Osetyńcy; osetyjskie ирæттæ, ros. осетины) – naród kaukaski, zamieszkujący przede wszystkim dwie niewielkie republiki – Osetię Północną, wchodzącą w skład Federacji Rosyjskiej, oraz Osetię Południową, wchodzącą w skład Gruzji, a także w Turcji. Ogólną liczbę Osetyjczyków ocenia się na ok. 700 tys, w tym 515 tys w całej Rosji, głównie w Osetii Północnej, 70 tys. w gruzińskiej części Osetii Południowej i 100 tys. w tureckiej.