|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Nowe, szczegółowe zdjęcia dna morskiego u zachodnich wybrzeży Antarktydy pomagają naukowcom przewidywać, jak pokrywa lodowa kontynentu zareaguje na ocieplenie w przyszłości. Zdjęcia sugerują, że mechanizmy regulujące spływ lodu do morza mogą być bardzi... Globalne ocieplenie sieje spustoszenie na planecie a pośród skutków, w obliczu których stajemy z powodu tych zmian, można wymienić problemy gospodarcze, niepokoje społeczne i przymusowe migracje. Kolejny problem stanowi wzrost poziomu mórz, z jakim się zetkniemy ... Według wyników nowych badań przeprowadzonych przez naukowców z USA i Wlk. Brytanii silny układ immunologiczny może wydłużyć życie zwierzęcia, ale prowadzi do niższej płodności. Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Science dają pojęcie o tym, dlaczego jedni ludzie... Ponad 70 proc. polskiego wybrzeża cofa się. Odpowiedzialne za to procesy przepływu wody i ruchu osadów nie są w pełni poznane. Dodatkowo zjawiska te są zaburzane przez istniejące budowle hydrotechniczne - falochrony portowe, mola czy budowle ochronne brzegu... O wykorzystaniu szumów morza w badaniach i obserwacjach zjawisk fizycznych i życia we wszechoceanie opowie 21 czerwca w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie prof. Zygmunt Klusek z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie.Szumy morz...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 CechsztynCzy wiesz że...? Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Obok Sudetów jedno z najstarszych pasm górskich w Polsce. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze. Kłodawa – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie kolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kłodawa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Iwiny – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Warta Bolesławiecka, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach. Cechsztyn – facja, nazwa kompleksu permskich skał osadowych pochodzenia morskiego, powstałych w bardzo płytkim i ciepłym akwenie (morza epikontynentalnego) obejmującego znaczne obszary Europy Zachodniej i Środkowej (np. Niż Polski). Mają one różny wiek; datowane są na perm późny i środkowy. Lubin (niem. Lüben) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu lubińskiego i gminy wiejskiej Lubin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego. Jest to drugie miasto pod względem liczby mieszkańców (po Legnicy) w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym, piąte w województwie dolnośląskim i pięćdziesiąte w Polsce.
Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia: Charakterystyczna dla cechsztynu jest obecność cyklotemów ewaporatowych, związanych z cyklicznym epizodami transgresji morza i wytrącaniem się gipsów i soli kamiennych i potasowych. Wyróżniono siedem cyklotemów (od najstarszego): werra (Z1), stassfurt (Z2), leine (Z3), aller (Z4), ohre (Z5), friesland (Z6) i fulda (Z7). Osady ostatnich dwóch cyklotemów nie występują w Polsce. Oprócz skał ewaporatowych występują tam także mułowce, iłowce i wapienie oraz dolomity. Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.
Wysad, egzemat – forma występowania złoża. Jest to złoże powstałe pod wpływem ruchów tektonicznych przez wciśnięcie skał starszych w leżące nad nimi młodsze utwory. W Polsce utwory cechsztynu występują na powierzchni w Sudetach (niecce północnosudeckiej) oraz w Górach Świętokrzyskich. Cechsztyńskie bogactwa naturalne w PolsceW Polsce w obrębie cechsztynu stwierdzono występowanie złóż miedzi, wydobywanych początkowo w marglach niecki północnosudeckiej (Leszczyna, Nowy Kościół, Iwiny). Po odkryciu przez Jana Wyżykowskiego w 1957 r. jednego z największych na świecie złóż miedzi, w tzw. łupkach miedzionośnych (werra) na monoklinie przedsudeckiej, eksploatację obecnie prowadzi się w rejonie Polkowic i Lubina. Obocznie eksploatuje się tu również sól kamienną. Czerwony spągowiec (niem. Rotliegendes) – nazwa kompleksu permskich skał osadowych pochodzenia lądowego i skał wulkanicznych powstałych w permie w basenie sedymentacyjnym, obejmującym znaczne obszary Europy Północnej i Środkowej (np. Niż Polski). Mają one różny wiek, jednak przeważnie obejmują perm wczesny i środkowy. Czerwony spągowiec dzielony jest na dwa piętra: autun i sakson.
Halit – minerał z gromady halogenków. Nazwa pochodzi od greckich słów halos – sól, słony, oraz lithos – kamień. Minerał znany i używany od czasów starożytnych. Z cechsztynem wiążą się także wielkie złoża soli kamiennych, występujących w postaci wysadów, wydobywane w Kłodawie, Mogilnie i w Górze. Poza Kłodawą, jest tam prowadzona eksploatacja metodą ługowania, a powstałe w ten sposób komory wykorzystywane są na podziemne magazyny paliw, głównie gazu np. PMG (podziemny zbiornik gazu) Mogilno, ale i także innych paliw tak jak w PMP Góra. W osadach cechsztynu znajdują się także złoża węglowodorów. Dotyczy to zwłaszcza cyklotemu stassfurt (poziom Ca2), w którym znajduje się największe odkryte dotąd polskie złoże ropy naftowej (Barnówko-Mostno-Buszewo). Wydobyte z tych poziomów węglowodory charakteryzują się dużą zawartością związków siarki i azotu. Polkowice (niem. Polkwitz) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Polkowice. Położone przy trasie E65 (droga krajowa nr 3), na południowo-wschodnim skraju Wzgórz Dalkowskich w kierunku Doliny Szprotawy. Stanowi jeden z głównych ośrodków przemysłowych Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Miasto znajduje się w Legnickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej.
Czerwona Góra – wzniesienie (328 m n.p.m.) w Paśmie Bolechowickim Gór Świętokrzyskich. Znajduje się kilkaset metrów na zachód od drogi wojewódzkiej nr 762 z Kielc do Chęcin, naprzeciw cementowni w Nowinach. U stóp góry po stronie północnej ulokowana jest jaskinia Raj. Eksploatuje się również gipsy i anhydryty, występujące w niecce północnosudeckiej w Niwnicach (złoże Nowy Ląd). W Górach Świętokrzyskich na Czerwonej Górze koło Chęcin wydobywano cechsztyńskie (werra) zlepieńce zygmuntowskie, z których wykonywano płyty i ozdobne okładziny. Obecnie eksploatacja ich jest wstrzymana. Zobacz też Zobacz hasło cechsztyn w Wikisłowniku
BibliografiaMonoklina przedsudecka - monoklina w Polsce południowo-zachodniej zbudowana ze skał permu i triasu, w części wschodniej i północnej także jury zapadających pod kątem kilku stopni na północ. Na zachodzie ciągnie się poza granicę Polski, a w kierunku południowo-wschodnim przedłuża się w monoklinę krakowsko - częstochowską (monoklinę śląsko-krakowską), północną granicę wyznacza linia biegnąca przez Niemodlin, Strzelce Opolskie, Lubliniec w stronę Częstochowy. Na południu graniczy z blokiem przedsudeckim.
Chęciny – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, ok. 15 km od Kielc, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chęciny. Na terenie obszaru miejskiego Chęcin znajdują się również leżące na północy Zelejowa i Sitkówka.
Czy wiesz że...? beta Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.
Sudety (332) – łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech; najwyższy szczyt Śnieżka, 1602 m n.p.m.; są najwyższą częścią Masywu Czeskiego oraz najwyższymi górami Czech. Ciągną się od Doliny Łaby po Bramę Morawską. Od północnego wschodu obcięte są wyraźnym uskokiem - uskokiem sudeckim brzeżnym od Przedgórza Sudeckiego. Północna granica z Niziną Śląsko-Łużycką na linii Złotoryja - Bolesławiec - Zgorzelec jest umowna. Również południowa granica na obszarze Czech i Moraw jest dość zawikłana.
Cyklotem – zespół osadów powstałych w czasie jednego cyklu sedymentacyjnego. Cyklotemami są, między innymi, sekwencje ewaporatowe, osady węglonośne, sekwencje transgresywno-regresywne oraz osady fliszowe.
Zlepieniec, konglomerat – grubookruchowa skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem. Różni się od żwiru tylko obecnością lepiszcza.
Ewaporaty (ewaporyty) – osady pochodzenia chemicznego, utworzone z łatwo rozpuszczalnych minerałów, które wytrącają się z roztworu wodnego w czasie jego odparowania (łac. evaporatio = parowanie).
Ewaporaty powstają wskutek silnego parowania wody morskiej (zatok, lagun, zamkniętych mórz) lub słonych jezior w klimacie suchym i gorącym.
Niecka północnosudecka (depresja północnosudecka, synklinorium północnosudeckie) – rozległa jednostka geologiczna (tektoniczna) w północno-zachodniej części Sudetów. Graniczy od południa z blokiem karkonosko-izerskim, od wschodu z metamorfikiem kaczawskim, a od północy z blokiem przedsudeckim i perykliną Żar.
Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
