Cegła - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy materiału budowlanego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia terminu cegła.

Cegła – opis powierzchni

Sztapel cegieł

Cegły gotyckie ze zbiorów Muzeum w Chełmnie

Stempel na cegle użytej do budowy Fortu Winiary

Cegła – materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (strop Kleina).

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

Wątek (inne określenia: wiązanie, appareil) to w architekturze sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze. Wątki ceglane można rozróżnić po sposobie ułożenia główek i wozówek cegieł.

Historia

Cegła jest jednym z najpopularniejszych materiałów stosowanych w budownictwie od czasów starożytnych. W kulturach starożytnego Wschodu znana już od V tysiąclecia p.n.e. Stosowana była początkowo jako cegła suszona na słońcu, wypalana z gliny pojawiła się w IV w.p.n.e., a silikatowa (cegła wapienno-piaskowa) w XIX wieku.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Strop Kleina - strop składający się z belek stalowych (zwykle dwuteowych) oraz z płyt międzybelkowych z cegły (zwykle dziurawki), zbrojonych prętami stalowymi lub płaskownikami (tzw. bednarka). Płyta powstaje na skutek zespolenia cegieł zaprawą cementową; zbrojenie umieszczone jest w spoinach. Płyty są oparte na dolnych stopkach belek. W zależności od ułożenia cegieł w płycie rozróżnia się stropy Kleina z płytami typu: lekkiego - cegły układane "na płask" (grubość płyty 1/4 cegły, czyli 6,5cm), półciężkiego - płyta grubości 1/4 cegły wzmacniana żeberkami w postaci cegły ułożonej "na rąb", ciężkiego - cegły ułożone "na rąb" (grubość płyty 1/2 cegły, czyli 12 cm). Rozstaw belek wynosi do 1,6 m. Przed deskowaniem stopki belek należy owinąć siatką Rabitza lub Leduchowskiego.

Od czasów babilońskich wytłaczano w cegłach napisy i stemple – znaki wytwórcy. Oznaczanie cegieł utrzymywało się w średniowieczu, renesansie i trwa do naszych czasów.

Wymiary

cegła romańska – przeciętne wymiary 26-28 X 12-13 X 8-9 cm

cegła gotycka – 28-30 X 13-14 X 8,5-9 cm

współczesna polska- 25 X 12 X 6,5 cm (stosowana przed wojną w Polsce : 27 X 13 X 6 cm)

Charakterystyka

Cegły produkuje się o różnych wymiarach, w których stosunek grubości do szerokości i długości wynosi najczęściej 1 : 2 : 4 (z uwzględnieniem grubości spoin). Najmniejsza powierzchnia prostopadłościanu cegły nazywana jest główką, wąska i długa powierzchnia to wozówka, największa powierzchnia to podstawa. Wcześniej cegły miały również kształt sześcianu.

Cegła suszona (określana często w rozmaitych językach w tym w angielskim i w polskim terminem adobe, pochodzącym z języka hiszpańskiego) – podstawowy, obok drewna i kamienia, materiał budowlany używany w rejonach świata o gorącym klimacie. Cegła ta jest suszona na słońcu, ale nie jest dodatkowo wypalana.

Luksfer - kształtka budowlana wykonana ze szkła, służąca do wypełniania konstrukcji ściennych lub stropowych. Może być wykonana ze szkła przezroczystego lub barwionego, o powierzchni gładkiej lub wzorzystej. Posiada znaczną przepuszczalność światła, sięgającą ponad 60%.

Wytrzymałość mechaniczną cegieł określa za pomocą klasy, np. klasa 15 oznacza wyrób o wytrzymałości na ściskanie 15 MPa.