Celestynów - powiat otwocki - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy wsi Celestynów w powiecie otwockim, w województwie mazowieckim. Zapoznaj się również z: Celestynów.

Celestynów – wieś gminna w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Celestynów, na Równinie Garwolińskiej, na południowy wschód od Otwocka.

Linia kolejowa nr 7 (Kolej Nadwiślańska, Droga Żelazna Nadwiślańska) – linia kolejowa o długości 267,471 km, łącząca Warszawę z Dorohuskiem. Linia jest w całości zelektryfikowana i dwutorowa na całej długości poza odcinkami Otwock – Pilawa, i od Wólki Okopskiej do granicy z Ukrainą. Obecnie jedna z najważniejszych linii kolejowych w Polsce. Dziennie obsługuje ponad 150 pociągów pasażerskich oraz 70 towarowych. Do grudnia 2011 roku zostanie wyremotowany odcinek Nałęczów – Puławy podnosząc prędkość handlową do 140 km/h.

Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Celestynów.

Celestynów wchodzi w skład Aglomeracji Warszawskiej.

Historia

Pierwsze wzmianki o Celestynowie pochodzą z 17 grudnia 1833 roku. Wtedy to Leopold Radziński kupił od swego ojca dobra, które zapisał w księdze wieczystej jako Radzin. W 1873 r. z tych dóbr wyłączono dwa folwarki Radzin i Celestyny. Już wtedy istniała cegielnia. Do dzisiejszych czasów po fabryce pozostały komin cegielni oraz jeziorka po wydobyciu gliny.

Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nie należąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) - stowarzyszenie powstałe z połączenia w 1950 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, grupujące turystów i krajoznawców. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.

Największą rolę w rozwoju miejscowości odegrała Kolej Nadwiślańska, którą otwarto w 1877 r. Przez następne lata stacja w Celestynowie była wykorzystywana przez Zamoyskich, którzy dowozili swoje towary z Kołbieli. Około roku 1900 wokół stacji powstały pierwsze zabudowania pracowników kolei.

E30 – trasa europejska wiodąca z irlandzkiego portu Cork do Omska w Rosji. Często uznawana jest za najważniejszy europejski szlak komunikacyjny na osi wschód - zachód; główna trasa dla dużych samochodów ciężarowych wiozących zaopatrzenie z Europy Zachodniej do Rosji, Białorusi. Polski odcinek E30 stanowi droga krajowa nr 2 (ze Świecka do Terespola), na fragmencie Nowy Tomyśl - Stryków II (Łódź) o standardzie autostrady (A2). Na fragmencie Stryków II - Łowicz droga krajowa nr 14 łączy autostradę A2 z dalszym ciągiem drogi krajowej nr 2.

Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

Po zakończeniu I wojny światowej w Celestynowie, podobnie jak w całym powiecie otwockim, rozwijała się funkcja letniskowa. Wpływały na to lecznicze właściwości lasów sosnowych.

Po wybuchu II wojny światowej, 1 września 1939 około godziny 17, w wyniku nalotu Luftwaffe na infrastrukturę kolejową zginęło 10 osób. Ciężko ranna nauczycielka tutejszej szkoły zmarła w szpitalu siedem dni później. Pomnik upamiętniający stoi obok budynku stacji.

W nocy z 11 na 12 grudnia 1943 r. oddział pod dowództwem Józefa Czumy ps. "Skrytego" dokonał jednej z akcji dywersyjnych. W wyniku ataku na niemiecki pociąg z żołnierzami Wehramchtu i zaopatrzeniem zginęło 120 Niemców, 130 ciężko rannych, 7 z nich zmarło w szpitalach, oraz 100 lekko rannych. Akcja trwająca 15 minut spowodowała 30-godzinną przerwę w kursowaniu pociągów.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Zamoyscy – polski ród szlachecki o przydomku Saryusz pieczętujący się herbem Jelita. Początkowo należący do średniozamożnej szlachty w wyniku działań Jana Zamoyskiego w II połowie XVI w. awansował do grona magnaterii. Wzrost znaczenia rodu został przypieczętowany w roku 1589, kiedy to Jan Zamoyski utworzył Ordynację Zamojską. Od roku 1778 ród jest w posiadaniu tytułu hrabiowskiego, który został nadany X Ordynatowi Zamoyskiemu, Andrzejowi Zamoyskiemu.

Transport

Transport kolejowy

Osobny artykuł: Celestynów (stacja kolejowa).

Przez Celestynów przebiega linia kolejowa nr 7. Na stacji w Celestynowie zatrzymują się pociągi osobowe uruchamiane przez Koleje Mazowieckie, pociąg jeździ tu średnio co godzinę, a podróż do Warszawy Śródmieście trwa około godziny. Celestynów jest granicznym przystankiem III strefy biletowej Kolei Mazowieckich.

Droga krajowa nr 2 – droga krajowa będąca polską częścią międzynarodowego szlaku komunikacyjnego E30 z Cork (Irlandia) do Omska (Rosja). Przebiega przez 5 województw: lubuskie, wielkopolskie, łódzkie, mazowieckie i lubelskie. Jest to droga przebiegająca równoleżnikowo.

Koleje Mazowieckie (KM) – spółka pasażerskich przewozów kolejowych utworzona wspólnie przez samorząd województwa mazowieckiego oraz Przewozy Regionalne Sp. z o.o. (obecnie bez udziałów), na bazie dotychczasowego Mazowieckiego Zakładu Przewozów Regionalnych tejże spółki.

Z Celestynowa są bezpośrednie połączenia kolejowe do:

Warszawa Zachodnia

Otwock

Grodzisk Mazowiecki

Pilawa

Dęblin

Połączenia są obsługiwane przez Koleje Mazowieckie - KM

Transport drogowy

Główne drogi położone w Celestynowie i okolicach:

797 łącząca Celestynów z Regutem i drogą krajową nr 50.

Celestynów – Regut (50)

50 Ciechanów – Ostrów Mazowiecka, tranzytowa obwodnica Warszawy

Regut – Góra Kalwaria – Grójec (7 E77) – Sochaczew (2 E30) – Ciechanów (60)

Regut – Kołbiel (17 E372) – Mińsk Mazowiecki (2 E30) – Ostrów Mazowiecka (S8 E67)

Drogami o znaczeniu powiatowym można dotrzeć m.in. do Warszawy, Otwocka i innych miejscowości powiatu otwockiego.

Stacja kolejowa Celestynów – stacja kolejowa położona w Celestynowie na terenie gminy Celestynów. Stacja znajduje się na linii kolei nadwiślańskiej z Warszawy Wschodniej do Dorohuska (Linia kolejowa nr 7). Na terenie stacji kolejowej w Celestynowie znajduje zabytkowy budynek z kasą biletową Kolei Mazowieckich oraz poczekalnią. Na terenie stacji znajduje się również budynek nastawni Celestynów (Cl).

Kołbiel – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Kołbiel, na Równinie Garwolińskiej, na południowy wschód od Otwocka, przy drodze krajowej nr 17, będącej częścią drogi międzynarodowej E372 oraz drodze krajowej nr 50, nad rzeką Świder.

Linie autobusowe

Związani z miejscowością

Hilary Koprowski – wynalazca szczepionki przeciwko Polio. Od 25 maja jest honorowym obywatelem Celestynowa.

Zobacz też

Powiat miejsko-uzdrowiskowy Otwock

Celestynów (stacja kolejowa)

Źródła

Paweł Ajdacki, Paweł Tymoniuk, "Celestynów i okolice", PTTK Otwock, Otwock 2008.

Wiesław Muszyński, "Celestynów. Miejsca Pamięci Narodowej", Hufiec ZHP Celestynów, Celestynów 2008.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona wsi i gminy Celestynów

Strona internetowa Parafii Rzymskokatolickiej w Celestynowie

Miesięcznik Samorządowy Celestynka

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi